مقالات و پایان نامه ها

اثرات پرداخت یارانه انرژی

اثرات پرداخت یارانه انرژی

2-1-11-1- آثار اقتصادی

یارانه ها با تأثیر بر هزینه و قیمت کالاها و خدمات، مجموعه تغییرات پیچیده و گسترده ای در اقتصاد به وجود می آورند، که کمی کردن آنها برحسب منافع و مضار بسیار مشکل است. آژانس بین المللی انرژی ارزش حال رشد اقتصادی از دست رفته در اثر یارانه های انرژی در 8 کشور چین، ایران، روسیه، قزاقستان، هند، اندونزی، آفریقای جنوبی و ونزوئلا را حدود 257 میلیارد دلار در سال برآورد کرده است.[1] اما علی رغم پرداخت هزینه سنگین یارانه، سیاست تثبیت «قیمت ها» و پرداخت «یارانه» به صورت عام (اعم از فقیر و غنی) عملاً عایدی چندانی برای دهکهای درآمد پایین نداشته و عمده فایده آن نصیب اقشار با درآمد بالا می شود. این قضیه در مورد «یارانه» حامل های انرژی موضوع روشن تر از آن است که نیاز به بحث و مناقشه داشته باشد. همه تحقیقات و مطالعات انجام شده حاکی از آن است که دهکهای درآمدی بالا بیشترین بهره را از حامل های انرژی ارزان می برند. از سوی دیگر یارانه به حامل های انرژی ضمن افزایش مصرف، کاهش دارایی مصرف را نیز در پی دارد. در قسمت تولید نیز کاهش قیمت تولید کنندگان حامل های انرژی، کاهش بازده سرمایه گذاری و نتیجتاً کاهش انگیزه سرمایه گذاری جدید را به همراه خواهد داشت. (فرخنده و همکاران، 1392)

2-1-11-2- آثار اجتماعی یارانه های انرژی

آثار اجتماعی یارانه انرژی براساس نوع یارانه متفاوت می باشند. برای مثال پرداخت یارانه به سوخت های جدید و گرمایی نظیر نفت سفید، گاز مایع LPG، گاز طبیعی و برق که در کشورهای در حال توسعه مرسوم است، از طریق افزایش دسترسی خانوارهای فقیر موجب افزایش سطح زندگی آنها می گردد، اما در کل پرداخت یارانه ها به نفع خانوارهای ثروتمند بوده و حتی گاهی اوقات فقرا از این یارانه ها منتفع نمی شوند. در نتیجه، بیشتر یارانه انرژی به جای اینکه قدرت خرید خانوارهای فقیر یا دسترسی جوامع روستایی به سوخت های جدید را از طریق قیمت های پایین تر افزایش دهد، به نفع خانوارهای پر درآمد پرداخت می گردد.[2] زیرا اولاً، فقیرترین خانوارها ممکن است قادر به تقاضای انرژی یارانه ای نباشند و یا در دسترس آنها نباشد، برای مثال خانوارهای فقیر روستایی به گاز طبیعی دسترس ندارند. ثانیاً، حتی اگر خانوارهای فقیر قادر به استفاده از یارانه انرژی باشند، به دلیل پایین بودن مصرف آنها، بهره مندی آنها از یارانه کاهش می یابد. اما خانوارهای پر درآمد به دلیل مصرف بالا از یارانه های بیشتری برخوردار می شوند. ثالثاً، پایین بودن قیمت ها در کشورهای آسیایی و آفریقایی منجر به افزایش قاچاق سوخت گردیده است.[3]

2-1-11-3- آثار زیست محیطی یارانه های انرژی

آثار زیست محیطی یارانه انرژی بسیار پیچیده بوده و با توجه به نوع انرژی و طبیعت یارانه ها دارای اثرات مثبت (جلوگیری از قطع درختان جنگل) و منفی می باشد. یارانه هایی که مصرف سوخت های فسیلی را تشویق می کنند برای محیط زیست بسیار زیانبار هستند. برای مثال مطالعه اخیر سازمان همکاری اقتصادی نشان می دهد در صورت حذف یارانه سوخت های فسیلی تا سال 2010 دی اکسید کربن به میزان 6 درصد کاهش و میزان درآمد 1/0 درصد افزایش خواهد یافت. مطالعه آژانس بین المللی انرژی در سال 1999 گویای آن است که حذف یارانه مصرفی در 8 کشور بزرگ غیر سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) مصرف انرژی و دی اکسید کربن را به ترتیب 13 و 16 درصد کاهش وتولید ناخالص داخلی راحدود 1درصدافزایش داده است. (فرخنده و همکاران، 1392)

[1]. United Nations Environment Program Division of Technology, Industry and Economics. Reforming Energy Subsidies. 2002

[2]. به منابع زیر مراجعه شود:

Ahmad.A.U., Bouis .E.H., Gunter.T, and Hans Lofgren.(2001). The Egyptian Food Subsidies System: Structure, Performances and Options for Reform. Research Reporting 119. IFPER.Washington,D.C

Frend, L. Caroline and Walich I.Cheistine (1995). Raising Household Energy Prices in Poland Who Gains? Who Loses? Policy Research Working Paper. The World Bank.

Human Development Group Middle East and North Africa Region. Consumer Food Subsidy Programs in the MENA Region. Document of the World Bank. November 12,1999

[3]. A Report of the World Energy Council (2001).