مقالات و پایان نامه ها

انواع ارزيابي عملکرد

انواع ارزيابي عملکرد

در مباحث سازمان و مديريت سه نوع ارزيابي عملکرد مطرح است

1- ارزيابي عملکرد فردي

2- ارزيابي عملکرد گروهي

3- ارزيابي عملکرد سازماني

2-1-4-1-ارزيابي عملکرد فردي و گروهي

ارزيابي عملکرد فردي و گروهي مربوط به حوزه ي نتايج کليدي هستند و با توجه به چند معيار اصلي معين مي شوند که عبارت اند از: کميت، کيفيت، دستيابي به موقع به نتايج و کارايي هزينه.

مثلاً ارزيابي عملکرد براي يک فروش محلي و يک مديري توزيع مي تواند بدين صورت باشد:

کميت: واحدهاي فروش، سهم بازار و حساب هاي جديد

کيفيت: سطح خدمات ارائه شده به مشتريان با توجه به پاسخ هايي که به تقاضاي مشتريان براي خدمات پس از فروش داده مي شود

کارآيي: فروش و سهم هر نماينده ي فروش

دستيابي به موقع به نتايج: دستيابي به نتيجه در موعد تعيين شده

کنترل هزينه: نسبت هزينه هاي فروش به ميزان فروش يا سهم بازار

ارزيابي عملکرد فردي ، زمانييک روش غيرقابل بحث براي فعاليت هاي مختلف محسوب مي شد که به وسيله ي آن، کارکنان و مديران، ارزيابي ساليانه اي را انجام مي دادند. اگر کارکنان در کار خود موفق بودند، ارتقاء پيدا مي کردند و همه با استفاده از اين روش اندازه گيري خشک و غيرقابل انعطاف ، طبقه بندي مي شدند. البته در واقع کسي اين روش را نمي پسنديد، اما در سبک قديمي کنترل مديريت سازماني، اين رويه، يک الگوي کاملاً مناسب اندازه گيري عملکرد به نظر مي رسيد. فرد نيکلز مشاور با تجربه و صاحب شرکت مشاوره در رابينزويل، نيوجرسي مي گويد: امروزه با وجود تاکيدات گسترده تر بر کار گروهي، تقسيم مديريت و کشمکش هاي مداوم براييافتن و حفظ کارکنان با کيفيت، اين الگو ديگر به ميزان زيادي محبوبيت خود را از دست داده است.

بنابراين انتقادات زيادي بر روش ارزيابي عملکرد فردي مطرح شده است که برخي از آنها عبارت اند از:

  • همکاري هاي گروهي را تضعيف مي کند
  • ارزيابي يکسان براي افراد مشابه انجام نمي دهد
  • تنها در پايان کار قابل استناد است
  • جهت گيري کوتاه مدت دارد
  • خودکامه و مستبدانه است
  • يک روش ذهني است

با توجه به اين مشکلات، در حدود 90 درصد از مديران منابع انساني، فرآيند جاري خود را پيرامون ارزيابي عملکرد افراد تعديل کرده يا در مورد آن تجديد نظر کلي مي کنند و يا حتي آن را حذف مي نمايند.

ارزشيابي عملکرد توسط سرپرست، به صورت سالييک بار، شيوه اي کهنه، نارسا و غير اثربخش براي مديريت کارکنان محسوب مي شود. به عنوان مثال، نتايج ضعيف ارزشيابي عملکرد کارمند خود را در طول سال براي کمک به توسعه و بهبود عملکرد وي زير نظر مي داشت و هدايت مي کرد بنابراين، نظام ها و فرآيندهاي معمول ارزشيابي عملکرد در سازمان ها بايد به طور ادواري، مورد تحليل قرار گيرد تا در مورد اصلاح و بهبود و يا کنار نهادن آن تصميم لازم اتخاذ شود. اين تجزيه و تحليل ها بسيار اساسي است زيرا صرفاً آن ارزشيابي هايي اثربخش است که مي تواند به بهبود عملکرد منجر شود و ارزشيابي هاي نامطلوب، نه تنها فايده اي در بهبود عملکرد سازمان ندارند بلکه خساراتي جدي نيز بر روحيه افراد سازمان وارد مي سازند. سازمان ها بايد به جاي اينکه صرفاً رفتارها ونتايج عملکرد کارکنان خود را طبق نظام سنتي (سالييکبار) ارزشيابي کنند، با واداشتن آنها به برنامه ريزي، نظارت و بهبود رفتارها و نتايج مورد انتظار، در طول سال، آنان را در مديريت و بهبود عملکرد و ارتقاء قابليت هايشان ياري کنند.

2-1-4-2-ارزيابي عملکرد سازماني

ارزيابي عملکرد در بعد سازماني معمولاً مترادف با اثربخشي فعاليت هاست. منظور از اثربخشي، ميزان دستيابي به اهداف و برنامه ها با ويژگي کارا بودن فعاليت ها و عمليات است (طبرسا،3:1378).

3) برخي ارزيابي عملکرد سازماني را معادل ارزيابي کارآيي قلمداد نموده اند و عده اي نيز آن را ابزاري ضروري براي پاسخ به سوالاتي در مورد بهره وري مي دانند.

گلوريا چانگ معتقد است که « ارزيابي عملکرد، فرآيندي بر مبناي بازخورد از گذشته  براي ارتقاء سطح بهره وري در آينده است يا بازبيني اين فرآيند، مي توان اطلاعاتي در باره وضعيت عملکرد و مطابقت آن با اهداف و مقاصد سازماني دريافت»(چانگ[1]،2:1379).

به نظر دونلي و همکاران[2](1990)، ارزيابي عملکرد يک فن کنترل است ومستلزم استانداردها، اطلاعات و اقدامات اصلاحي مي باشد. در واقع ارزيابي عمکرد سازماني شامل ملاک­هايي است که به مديريت و اعضاي سازمان نشان مي­دهد چگونه بايد فعاليت ها انجام شوند و انگيزه ي لازم براي بهبود و اصلاح را در آنها ايجاد مي کند تصميم گيري راجع به اين ملاک ها، براي ارزيابي عملکرد سازمان ها انجام شده است آنچه اين مجموعه به دنبال آن است، تعيين الگويي است که ابعاد مختلف را مورد نظر قرار داده و با ارائه­ي الگويي جامع به وسيله ملاک ها و شاخص هاي مناسب، عملکرد سازمان را در کل، مورد ارزيابي قرار دهد.

اين مجموعه به ارزيابي عملکرد فردي و گروهي نپرداخته بلکه تنها به ارزيابي عملکرد سازماني پرداخته است.

[1]– Chang

[2]– Dvnly et al