No category

تحقیق رایگان درمورد نمونه برداری، آنالیز فیزیکی، دانشکده بهداشت، علف های هرز

اسانس گیاه دارویی زیره سبز((Cuminum cyminum در شهرستان تربت حیدریه با طول جغرافیایی ۵۹ درجه و ۲۶ دقیقه شمالی و عرض جغرافیایی۳۵ درجه ۳۲ دقیقه شرقی، در ارتفاع ۲۱۳۰ متری از سطح دریا در سال ۱۳۹۱ اجرا شد. خاک مزرعه دارای بافت لوم شنی با PH1/8 بود. متوسط بارندگی منطقه حدود ۲۳۵ میلیمتر، حداقل درجه حرارت ۲۰- درجه سانتیگراد و حداکثر درجه حرارت ۳۸ درجه سانتیگراد گزارش شده است. جهت باد غالب منطقه از شرق و جنوب شرقی می‌باشد. شرایط اقلیمی بر اساس اقلیم نمای آمبرژه، اقلیم ایستگاه صنوبر نیمه خشک سرد و همچنین اقلیم نمای دومارتن نیمه خشک تعیین شد( شکل ۳-۱)

شکل (۳- ۱)، مقایسه میانگین بارندگی ماهانه دوره تحقیق (۱۳۹۱) با ده سال گذشته

۳-۴- وضعیت خاک مزرعه
پیش از انجام آزمایش از قطعه زمین مربوط که دارای خاک عمیق و زهکشی مناسب بود نمونه برداری شد. بافت خاک لوم شنی بوده و خاک مشکلی از لحاظ شور یا قلیانی بودن نداشت. مشخصات خاک مزرعه در جدول (۳-۱) آورده شده است.

۳-۵- آماده سازی زمین و اجرای نقشه آزمایش
پس از مشخص کردن قطعه آزمایشی مورد نظر و نمونه برداری جهت آنالیز خاک، عملیات آماده سازی شامل شخم عمیق، دیسک، تسطیح و شیب بندی انجام شد. سپس در اواخر زمستان زمین مزرعه تسطیح و کرت بندی ‌گردید. آزمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. فاکتور اول شامل چهار سطح کود ازت (۰، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار) و فاکتور دوم شامل سه فاصله ردیف کشت (۲۰ ،۳۰ ،۴۰ سانتی‌متر) بود. مساحت هر کرت ۳ متر مربع به ابعاد ۲ متر طول و ۵/۱ متر عرض بود، و فاصله بین کرتها ۵/۰ متر و بلوکها ۱ متر بود (شکل ۳-۲).

N3D1

N1D2

N4D2

N4D3

N2D1

N3D2

N1D1

N2D2

N3D3

N1D3

N4D1

N2D3

N4D2

N3D2

N1D3

N3D3

N1D1

N2D2

N4D3

N3D1

N2D3

N2D1

N4D1

N1D2

N1D2

N3D3

N3D1

N4D1

N3D2

N2D1

N2D3

N1D1

N1D3

N2D2

N4D2

N4D3
نقشه طرح پس از قرار دادن تصادفی تکرارها و تیمارها

۳-۶- عملیات کاشت
بذور در اسفند ماه در ردیف‌های کاشت مورد نظر کشت شدند. یک سوم از کود ازت ( بصورت اوره) همزمان با کشت و بقیه بصورت سرک در مرحله چهار برگی موقعی که ارتفاع گیاه به ۱۰ سانتی متر رسید به گیاه داده شد. تنک کردن بوته‌ها در مرحله ۲-۴ برگی انجام شد بصورتی که در نهایت فاصله بوته‌ها روی ردیف ۵ سانتی‌متر در نظر گرفته شد. کلیه امور زراعی شامل وجین علف های هرز، آبیاری، تنک کردن، کود دهی و … به طوریکنواخت انجام گرفت.تنک کردن بوته در مرحله ۲-۴ برگی انجام شد بطوریکه فاصله بوته ها در روی ردیف ۵ سانتیمتر در نظر گرفته شد (شکل ۳-۳).

جدول (۳-۱)، آنالیز فیزیکی و شیمیایی خاک محل آزمایش
ردیف
ویژگی
میزان
۱
رس (درصد)
۱۶
۲
سیلت (درصد)
۳۳
۳
شن (درصد)
۵۱
۴
بافت خاک
لوم شنی
۵
درصد اشباع
۲۷
۶
اسیدیته (PH)
۸.۰۱
۷
قابلیت هدایت الکتریکی (دسی زیمنس بر متر)
۱.۲۶
۸
نیتروژن کل (درصد)
۰.۱۵
۹
فسفر قابل جذب (میلی گرم در کیلوگرم خاک)
۱۷.۲۶
۱۰
پتاسیم (میلی گرم در کیلوگرم خاک)
۳۱۰
۱۱
کربنات کلسیم معادل (درصد)
۱۸.۵

۳-۷- داشت
با توجه به نیاز آبی کم این گیاه ولی به جهت جلوگیری از تنش آبی دور آبیاری در طول مرحله رویشی گیاه ۱۵ روز یک بار انجام شد تا گیاهچه ها با تنش مواجه نگردند. به طور متوسط بذرها ۱۶ الی ۱۸ روز پس از کاشت هر کرت شروع به جوانه زنی کرده و پس از ۲۵ روز حدود ۸۰ درصد از بذر ها جوانه زدند.حدود یک ماه پس از کاشت ۱۰۰ درصد از بذرهای هر واحد آزمایشی سبز شدند.
در طول دوره رشد با کلیه علفهای هرز که بر اساس نحوه گسترش و رشد آنها مقابله صورت گرفت، مهمترین علفهای هزری که در این پژوهش با آنها مبارزه گردید عبارتند از خردل وحشی ، یولاف وحشی ، سلمه تره و قیاق. بدلیل حساسیت گیاه زیره سبز به اکثر علف کشها و تأثیر نامطلوبی که این ترکیبات بر روی رشد و نمو گیاه میگذارند، استفاده از علف کش در کنترل علفهای هرز زیره سبز محدود است. یکی از علف کشهایی که به صورت پیش رو کش به کار می رود علف کش توفلان تری فلدورالین به عنوان علف کشی که خسارت اندکی بر رشد و عملکرد زیره وارد می کند مطرح است. از این علف کش به میزان ۵/۲ لیتر در هکتار استفاده می شود. در این پژوهش در طول دوره رشد گیاه به دلیل حساسیت بالا به علف کش از علف کش استفاده نگردید و مبارزه با علفهای هرز به صورت مکانیکی انجام گرفت. در مبارزه مکانیکی حداکثر دقت انجام گرفت تا خسارتی به بوته های حساس زیره سبز وارد نشود. وجین علفهای هرز از اواسط فروردین ماه ۱۳۹۱ شروع گردید، عملیات وجین بصورت متوسط به دلیل رقابت بسیار اندک زیره با علفهای هرز انجام گرفت. عملیات آبیاری کرت ها بر اساس نیاز آبی کامل این گیاه در شرایط منطقه جلگه رخ انجام شد. آبیاری تقریباً هر ۱۵ روز یکبار در طول دوره رویشی انجام شد. با نزدیک شدن به مرحله زایشی این گیاه در هر کرت از اواخر فروردین ما به علت احتمال ابتلاء این گیاه به بیماری هایی نظیر بوته میری و لکه برگی (که با افزایش رطوبت به طور معنی داری درصد ابتلاء زیره سبز افزایش می یابد)، دور آبیاری افزایش و به هر ۲۰ الی ۲۵ روز یکبار رسید.

۳-۸- برداشت
برداشت میوه ها در اواخرخرداد با دقت بسیار و به وسیله دست انجام گردید. به علت احتمال ریزش دانه ها در این مرحله گیاهان دارای رطوبتی در حدود ۵۰ درصد بودند. در مرحله برداشت گیاهان زیره سبز به همراه ریشه از خاک بیرون کشیده شدند، زیرا ریشه این گیاه به صورت مستقیم بوده و ریشه های جانبی اندکی دارد، ضمن اینکه عمق ریشه ها در خاک هم کمتر از ۱۰ سانتیمتر است و به راحتی از خاک خارج می شوند. به دلیل حذف اثرات حاشیه ای اقدام به برداشت از مساحتی معادل یک متر مربع از مرکز هر کرت شد. پس از برداشت هر کرت بوته های مربوط را درون پاکتهایی قرار داده و روی پاکت تاریخ برداشت و شماره کرت درج گردید. جدا کردن بذر به وسیله خرد کردن چترها به وسیله دست انجام پذیرفت. جهت جدا کردن کاه موجود در بین بذر های زیره سبز از پنکه با دور کم استفاده شد. در این مرحله دانه های بدست آمده از هر کرت به صورت جداگانه توزین شده و در درون پاکتهای ویژه ای قرار گرفتند.

شکل (۳- ۲)، نمایی از هر کرت آزمایشی

شکل (۳- ۳)، مرحله تشکیل بذر گیاه زیره سبز
۳-۹- اندازه گیری صفات
مراحل فنولوژیکی شامل تاریخ جوانه‌زنی، مرحله ۲، ۴ و ۶ برگی، زمان به ساقه رفتن و گلدهی گیاه ثبت شد (جدول۳-۲).
تعداد ۱۰ گیاه در هر کرت در مرحله رسیدگی کامل بصورت تصادفی انتخاب و صفات مورفولوژیکی و تولیدی شامل ارتفاع گیاه، تعداد شاخه فرعی در بوته، تعداد چتر در بوته، تعداد دانه در بوته محاسبه گردید . برداشت گیاهان در نیمه دوم خرداد ماه با حذف اثرات حاشیه ای انجام شد. سپس عملکرد دانه در هکتار محاسبه گردید. اسانس گیری به روش تقطیر با بخار آب انجام و بازده و عملکرد اسانس در هکتار محاسبه گردید.
جدول (۳-۲)، تاریخ مراحل مختلف رشد گیاه
تاریخ کاشت
۱۲ اسفند ماه
تاریخ جوانه زنی
۲ فروردین ماه
تاریخ دو برگچه ای شدن
۱۳ فروردین ماه
تاریخ چهار برگچه ای شدن
۱۷فروردین ماه

۳-۱۰- استخراج اسانس
استخراج اسانس در آزمایشگاه دانشکده کشاورزی فردوسی مشهد توسط دستگاه کلونجر۳۰ انجام شد (شکل ۳-۴). به این منظور ۳۰ گرم از نمونه‌های خشک شده گیاهی در ۶۰۰ سی سی آب مقطر به مدت ۴ ساعت توسط دستگاه کلونجر حرارت داده شد و بازده اسانس در تیمارهای مختلف اندازه‌گیری شد. مقدار و اجزای تشکیل دهنده اسانس نیز با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی بررسی شد.

۳-۱۱- تجزیه اسانس
به منظور جداسازی و شناسایی ترکیبات اسانس از دستگاه کروماتوگرافی گازی۳۱ در آزمایشگاه شیمی دانشگاه آزاد دامغان (شکل ۳-۵) و کروماتوگرافی گازی – طیف سنجی جرمی۳۲ در آزمایشگاه دانشکده بهداشت دامغان استفاده شد (شکل ۳-۶).
نمونه های آماده شده به دستگاه کروماتوگرافی تزریق شدند و مناسب‌ترین برنامه ریزی دمایی ستون برای جداسازی کامل ترکیب‌های اسانس بدست آمد. سپس اسانس‌ها بسته به مقدار اسانس توسط ان هگزان رقیق شده و به مقدار ۲/۰ میکرو لیتربه دستگاه گاز کروماتوگراف متصل به طیف نگار جرمی نیز ترزیق شده و طیف جرمی ترکیب‌ها بدست آمد.

۳-۱۲- استخراج روغن
استخراج روغن در آزمایشگاه دانشکده کشاورزی فردوسی مشهد توسط دستگاه سوکسله (شکل۳-۷ ) و رفع حلال روغن توسط دستگاه روتاری انجام شد (شکل ۳-۸ ).
میزان روغن بذور نیز بررسی شد. به این منظور از دستگاه سوکسله استفاده شد. بازده و عملکرد روغن در هکتار محاسبه گردید. جهت روغن گیری ۱۵ گرم از بذور آسیاب شده با ۴۰۰ سی سی اِن هگزان به مدت ۳ ساعت توسط دستگاه سوکسله حرارت داده شد، سپس با استفاده از دستگاه روتاری حلال جدا گردید و بازده روغن در تیمارهای مختلف اندازه گیری شد.

۳- ۱۳- اندازه گیری عناصر غذایی
اندازه گیری عناصر غذایی شامل ازت، فسفر، پتاس در آزمایشگاه خاک، آب و گیاه شرکت کاوندیش نیشابور انجام گردید.

۳-۱۳-۱- اندازه گیری میزان ازت در گیاه
برای اندازه گیری ازت کل در گیاه ابتدا ۵ میلی از محلول استاندارد را داخل بالن تقطیر ریخته و سپس ۲ سی سی محلول هیدروکسید سدیم به آن اضافه شد. سپس قیف دهانه بالن با آب مقطر شسته شد، به گونه ای که حجم کل محلول تقطیر ۲۰ میلی لیتر گردید. به بالن به کمک بخار آب حرارت داده شد . بعد از ظهور اولین قطره تقطیر این عمل به مدت ۵ تا ۷ دقیقه ادامه داده شد. محلول حاصل از تقطیر در ارلن ۱۰۰ حاوی ۱۰ میلی لیتر اسیدبوریک و معرف برموکرزول جذب شد. قبل از تقطیر رنگ محلول اسید بوریک قرمز و با شروع اولین قطره رنگ آن سبز شد. ۲ دقیقه قبل از پایان عمل تقطیر ارلن محتوی اسید بوریک را اندکی پایین آورده تا انتهای مبرد با بخار آب شسته شود. بعد از پایان تقطیر محلول سبز رنگ با اسید سولفوریک ۰۰۵/۰ مول تا تغییر رنگ محلول از سبز به

دیدگاهتان را بنویسید