No category

تحقیق رایگان درمورد گیاهان دارویی، محصولات زراعی، میزان صادرات، ارزش اقتصادی

ی کشاورزی در استان‌های مختلف کشور، به کشت گیاهان دارویی اختصاص دارد و از مجموع مزارع اختصاص یافته به گیاهان دارویی، حدود ۶۵ هزار تن محصول تولید می‌شود ( عصاره و سید اخلاقی، ۱۳۸۸). میزان صادرات کشور در سال ۱۳۸۶ به میزان ۶۳ میلیون دلار ثبت شده است که عمده‌ترین اقلام زیره، گشنیز و عصاره شیرین بیان بوده است. این در حالی است که ارزش کل واردات گیاهان دارویی و مواد اولیه گیاهی در سال ۱۳۸۶ به میزان ۸۵ میلیون دلار بوده و بیش‌ترین ارزش میزان واردات گیاهان دارویی و فرآورده‌های مرتبط، معادل ۵۹ میلیون دلار مربوط به اسانس‌ها می‌باشد ( غلامشاهی، ۱۳۸۸). در حال حاضر ۳۵ شرکت داروسازی گیاهی در کشور مجوز فعالیت دارند و حدود ۳۰۰ قلم داروی گیاهی در کشور تولید می‌گردد، که حدود ۴ درصد داروهای مورد استفاده جامعه را تشکیل می‌دهند و تعداد گیاهان مورد استفاده برای تهیه این داروها (طبق گزارش وزارت بهداشت) حداکثر ۹۰ گونه گیاهی است. همچنین تعداد ۶۰ قلم ترکیبات آرایشی با منشاء گیاهی در کشور تولید می‌گردد که بسیاری از مواد اولیه این فرآورده‌ها از خارج وارد می‌گردد (عصاره و سید اخلاقی، ۱۳۸۸). این در حالی است که تنوع گونه‌ای و ذخایر ژنتیکی از ویژگی‌های بارز این سرزمین بوده و با بهره‌گیری از حدود هشت هزار گونه گیاهی و حدود ۱۵۰۰ گونه گیاه دارویی و انحصاری و بومی بودن برخی از آن‌ها که از ارزش دارویی و صنعتی بالایی برخوردارند (ابراهیمی، ۱۳۸۰)، در صورت کشت و فراوری می‌توانند علاوه بر تأمین نیاز بازار داخل، در بازارهای جهانی بدون رقیب وارد شوند. علی‌رغم این‌که همواره استفاده از گیاهان دارویی و تأمین دارو از منشاء گیاه، از ویژگی‌های بارز طب ایرانی محسوب می‌شود اما به رغم پیشینه تاریخی درخشان و گذشته پر افتخار، عملاً جایگاه ایران امروز در این دانش از موقعیت مناسب و مطلوبی در جهان برخوردار نیست، بنابراین تمهیدات لازم برای احیاء و بازگرداندن این سیادت فراموش شده و ارتقاء اهداف متعالی طب ایرانی که گیاهان دارویی سنگ بنای آن را تشکیل می‌داده است، امری اجتناب ناپذیر است. بنابراین بررسی وضع موجود فعالیت‌های مرتبط با گیاهان دارویی اعم از تحقیقاتی و اقتصادی و نیز فرآورده‌های دارویی و آرایشی، بهداشتی با منشاء گیاهی، نشان می‌دهد که در ارتباط با عرصه‌های کاری، جمع‌آوری و استحصال محصول از عرصه‌های طبیعی، نهاده‌های مورد نیاز، عملیات کاشت، داشت، برداشت و نیز عملیات پس از برداشت (عمل‌آوری) و بالاخره بازاریابی و بازرگانی گیاهان دارویی و فرآورده‌های آن‌ها نارسایی‌ها، مشکلات و محدودیت‌هایی در کشور وجود دارد که بدون توجه و رفع آن‌ها، فعال کردن این بخش بالقوه تولیدی غیر ممکن بوده و سودآوری لازم برای تولیدکنندگان نیز بعید به نظر می‌رسد (عصاره و سید اخلاقی، ۱۳۸۸).

۱-۴- علت مصرف کود در مزارع
امروزه از کودها به عنوان ابزاری برای دستیابی به حداکثر تولید در واحد سطح استفاده می‌شود. ولی لازم است این کودها بتوانند علاوه بر افزایش تولید، کیفیت محصولات کشاورزی را نیز ارتقا دهند و ضمن آلوده نکردن محیط زیست، مخصوصاً آب‌های زیرزمینی، تجمع مواد آلاینده نظیر نیترات را در اندام‌های مصرفی محصولات به حداقل ممکن تنزل دهند تا ضمن افزایش راندمان کودی، سلامتی انسان و دام را نیز تأمین کنند (دین‌دوست و همکاران، ۱۳۸۶).

۱-۵- اثر عناصر غذایی بر عملکرد گیاهان
عناصر ضروری بر اساس نیاز کمی گیاهان به دو گروه عناصر پرمصرف شامل نیتروژن، کربن، هیدروژن، اکسیژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم و گوگرد و عناصر کم‌ مصرف شامل آهن، منگنز، بر، روی، مس، مولیبدن، کلر و نیکل تقسیم می‌شوند ( معزاردلان و ثواقبی فیروزآبادی، ۱۳۸۱؛ سالاردینی، ۱۳۸۲). افزایش بیوماس محتوای دارویی با روش‌های به‌زراعی و به‌نژادی یکی از اهداف مورد نظر در تولید گیاهان دارویی می‌باشد. عناصر غذایی پرمصرف و کم‌مصرف در این زمینه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هسستند ( امیدبیگی۲، ۲۰۰۳). هر عنصر ضروری فقط زمانی می‌تواند نقش خود را تغذیه به‌خوبی نشان دهد که سایر عناصر لازم به‌صورت متعادل و به نسبت‌های کافی در اختیار گیاه باشند. با افزایش مواد آلی خاک، بهینه سازی مصرف کودهای نیتروژنه، فسفاتی و پتاسیمی، تولید و ترویج مصرف کودهای حاوی عناصر ریز مغذی می‌توان عملکرد محصولات زراعی و باغی را افزایش داد ( ملکوتی، ۱۳۷۷).

۱-۶- علت اثربخشی ناچیز عناصر غذایی در ایران
در کشور ما بیش‌تر توصیه‌های کودی، بدون توجه به نیاز گیاه صورت می‌گیرد و به تغذیه صحیح گیاه اهمیت داده نمی‌شود. توصیه‌های کودی عمدتاً به‌صورت کلیشه‌ای انجام می‌شود و کود نقش خود را به عنوان ابزار مهم در افزایش تولید به دلیل عدم استفاده بهینه از آن‌ها ایفا نمی‌کند. علت‌های اصلی توجه بیش‌تر به عناصر کم‌مصرف، به ‌جز اثر در افزایش تولید محصولات، مشاهده پیدایش کمبود، گرسنگی پنهان و افزایش بیماری‌هایی است که انسان امروزی در اثر مصرف مواد غذایی فقیر از این عناصر به آن‌ها مبتلا می‌شود. اشکالی که در توصیه‌ها وجود دارد این است که تا گیاهان نشانه‌های کمبود را نشان ندهند، کودی مصرف نمی‌شود که این اندیشه‌ای نادرست می‌باشد. زیرا در این شرایط عملکرد پایین آمده و کیفیت محصول بسیار کاهش می‌یابد ( ملکوتی، ۱۳۷۷).
ایران نیز از نظر اقلیمی در منطقه خشک و نیمه خشک قرار داد .حدود ۵۰ میلیون از ۱۶۵میلیون هکتار اراضی کشور جزء مناطق بیابانی وکویری و نیمه خشک است. در این مناطق تعدادی از محصولات زراعی از گذشته های دور کشت وکار می‌شده‌اند که به رغم سود زیاد حاصل از کشت آنها به دلیل منطقه ای بودن وعدم استفاده از آنها به عنوان منبع غذایی ویا سایر دلایل درباره جنبه های مختلف به زراعی آنها پژوهش های اندکی انجام شده است گسترش کشت وکار این گیاهان می‌تواند یکی از کارهای مهم مدیریتی جهت بهبود شرایط اقتصادی واجتماعی در این مناطق باشد (صادقی و راشد محصل، ۱۳۷۰؛ شاه علایی، ۱۳۷۲).
بطور کلی آنچه درانتخاب گیاهان زراعی جهت کشت در یک منطقه اهمیت دارد. سازگاری آنها با عوامل محیطی است انتخاب محصولات زراعی به ویژه در مناطق نیمه خشک جهان نظیر کشور ما، به دلیل شرایط خاص اقلیمی کمبود آب وحساسیت خاکها در مقابل فرسایش وتخریب، از اهمیت بیشتری برخوردار است ( امین پوروموسوی،۱۳۷۳).
توجه روزافزون کشاورزان به کشت زیره سبز بر هیچ یک از پژوهشگران کشاورزی پوشیده نیست. در سالهای اخیر کشت این محصول به صورت نیمه آبی در مناطق خشک و بصورت دیم در مناطق نیمه خشک مطرح گردیده و از حالت زراعت جنبی به عنوان یکی از محصولات اصلی به الگوی کشت بعضی از مناطق وارد شده است. در پژوهشی که توسط کوچکی و همکاران (۱۳۸۳)، انجام شد تعداد و سطح زیر کشت هر یک از گونه های داروئی و معطر ۱۸۳ شهرستان مربوط به ۲۷ استان ایران در سال ۱۳۸۱، جمع آوری شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که تعداد گونه های داروئی و معطری که در ایران کشت می‌شود حدود ۵۶ گونه بوده است، که نسبت سطح زیر کشت گیاهان دارویی و معطر به سطح کل زیر کشت ایران، ۸۷/۰ درصد می‌باشد. که حدود ۶/۴۴ درصد آن مربوط به ۲ گونه زعفران و زیره سبز می‌باشد و بخش دیگر آن در حدود ۵/۴۳ درصد به کشت گونه های دارویی چند منظوره، اختصاص یافته است.
گیاه زیره سبز دارای ویژگی متعددی جهت کشت در مناطق خشک و نیمه خشک کشور است که برخی از آنها در زیر آورده میشود.
۱- زیره سبز دارای فصل رشد نسبتاً کوتاه ۱۲۰-۱۰۰ روزه است و پس از برداشت محصول آن می‌توان زمین را زیر کشت محصولاتی نظیر سورگوم علوفه ای، سویا، هویچ، ارزن و یا کنجد قرارداد و یا به اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک اقدام نمود.
۲- زیره سبز دارای نیاز آبی کمی است و انطباق فصل رشد آن با فصل بارندگی مناطق خشک و نیمه خشک کشور باعث شده است که در این مناطق بصورت دیم نیز تولید محصول نمایید.
۳- فصل کشت زیره سبز در مناطق مورد کشت با فصل کشت گیاهان زراعی دیگر تلاقی زیادی نداشته و تعادلی در توزیع زمانی کار کشاورزان و ماشین های کشاورزی ایجاد میکند.
۴- زیره سبز در مقایسه با محصولات زراعی مشابه از ارزش اقتصادی بالایی برخوردار است و بویژه در مناطقی که آب عامل محدود کننده کشاورزی است، اگر محاسبه بر اساس درآمد حاصل از یک متر مکعب آب انجام شود، زیره به نسبت آب مصرفی درآمد خوبی عاید نمی کند.
۵- از آنجا که زیره سبز گیاهی صادراتی است قیمت آن کمتر دچار نوسانات شده و موجب اطمینان کشاورزان از فروش محصول خود به قیمت مناسب می‌شود (زارع فیض آبادی، ۱۳۶۷؛ کافی، ۱۳۶۹؛ ناصری پور یزدی، ۱۳۷۰؛ نگاری، ۱۳۷۱).
از لحاظ مسائل زراعی، کشت و کار این گیاه در خاکهای غنی از مواد و عناصر غذایی نه تنها سبب افزایش عملکرد می‌شود، بلکه مقاومت گیاه را به بیماری های قارچی هم افزایش می‌دهد. کودهای حیوانی نقش عمده ای در افزایش عملکرد دارند ( امید بیگی ۱۳۷۹).
بررسی منابع نشان می‌دهدکه تا کنون مطالعه‌ای در مورد تأثیر کود ازت و فاصله کاشت به صورت توأم بر صفات مورفولوژیک، مقدار و اجزاء تشکیل دهنده اسانس گیاه دارویی زیره سبز در ایران صورت نگرفته است. باتوجه به اهمیت گیاه دارویی زیره سبز و مصرف گسترده آن درصنایع مختلف، این تحقیق با هدف بررسی اثر سطوح مختلف کود ازت و فواصل مختلف کاشت بر ارتفاع گیاه، تعدادشاخه فرعی، تعداد چتر در بوته، تعداد بذر در بوته، وزن هزاردانه، و عملکرد و میزان و اجزاء اسانس گیاه زیره سبز انجام گرفت.

فصل دوم
مروری برتحقیقات انجام شده

۲-۱- تاریخچه
تیره جعفری (Apiaceae (Umbellifereae از نظر داشتن گیاهان دارویی و تغذیه ای اهمیت زیادی دارد. پودر یا دانه بسیاری از گیاهان این خانواده را بعنوان ادویه و بصورت افزودنی به غذاها اضافه می کنند ( عطایی، ۱۳۵۶). گیاهان تیره جعفری گیاهانی هستند یکساله، دو ساله یا چند ساله، بندرت بوته ای یا درختچه ای، که در حالت درختچه ای با چوب نرم و گاهی نیز با رشد غیرطبیعی چوبی همراه می‌باشند. در اغلب گیاهان خانواده ساقه شیاردار بوده و دارای بافت کلانشیم محیطی کاملاً توسعه یافته است. برگها متناوب، بندرت متقابل یا فراهم، ساده یا مرکب به صورت پری، پنجه ای، سه تایی و یا رشته ای می‌باشد. گل آذین از نوع محدود و به صورت چتر مرکب و گاهی بصورت چتر ساده است. گلها کوچک، منظم، گاهی نامنظم و جز مادگی ۵ قسمتی ( Pentanerous) بالایی و دو جنسی یا یک جنسی است. به ندرت ممکن است گیاه

دیدگاهتان را بنویسید