No category

تحقیق رایگان درمورد گیاهان دارویی، مواد غذایی، بهبود عملکرد، عوامل محیطی

۱۳۷۹). عمق کاشت این گیاه بدلیل کوچک بودن بذر‌ها و پایین بودن قدرت گیاهچه در سبز شدن، بین ۱ تا ۲ سانتیمتر در نظر گرفته می شود. کشت بذر در عمق های بیشتر ( بویژه در خاکهای سنگین) زیره سبز را با مشکل سبز شدن مواجه می‌سازد ( امید بیگی، ۱۳۷۹). پیش از کاشت زیره سبز باید اقدام به آبیاری زمین کرد و به اصطلاح کاشت بصورت نم کاشت (هیرم کاری) انجام شود. آبیاری سبب تسریع جوانه زنی بذر‌ها می‌شود. پس از کاشت بذر هم باید اقدام به آبیاری نمود. آبیاری این گیاه معمولاً بصورت جوی و پشته‌ای انجام می‌شود (نگاری، ۱۳۷۱؛ کافی، ۱۳۶۹).

۲-۷-۲- داشت
در مرحله داشت این گیاه مسئله علفهای هرز حائز اهمیت است زیرا زیره سبز دارای ارتفاع کمی بوده و علفهای هرز در صورتی که با آنها مقابله نشود، براحتی بر این گیاه غلبه کرده و جذب آب و نور خورشید را دچار مشکل می‌کنند. از این رو وجین علفهای هرز در مرحله ای که ارتفاع بوته ها به ۵ سانتیمتر برسد ضروری است. عملیات وجین بایستی دو الی سه مرتبه در طول رشد گیاه ادامه پیدا کند. وجین اول معمولاً در نیمه فروردین ماه با توجه به رشد علفهای هرز انجام شده و وجین های بعدی بسته به میزان علفهای هرز موجود در مزرعه همزمان با شروع مرحله گلدهی گیاه یا قبل از آن شروع می شود. برگرداندن خاک بین ردیفهای کشت این گیاه هم می‌تواند نقش مؤثری در کنترل علفهای هرز داشته باشد ( امید بیگی، ۱۳۷۹؛ امین پور و موسوی، ۱۳۷۳).
از لحاظ بیماری زیره سبز به عوامل بیماری های قارچی بسیار حساس است و این گیاه در تمام مراحل رویش ممکن است تحت تأثیر آنها قرار گیرد. سه بیماری هر ساله خسارت زیادی به محصول زیره سبز وارد می کند، که عبارتند از:
۱- بوته میری زیره سبز (Dumping off ): عامل این بیماری قارچ فوزاریوم (Fusarium oxysporum F. sp.cumini) است که از راه ریشه، آوندهای چوبی گیاه را مورد حمله قرار داده و پژمردگی ایجاد می‌کند.
۲- بیماری سفیدک پودری یا سطحی (Powdery mildew): این بیماری از مهمترین بیماری های زیره سبز بوده و عامل این بیماری قارچی به نام اریزیف پلی گونی (Erysiphe polygoni De) است. از علائم این بیماری وجود لکه های سفید رنگ دربرگها وساقه های گیاه است. چنانچه با این بیماری مبارزه نشود پس از مدت کوتاهی گسترش می‌یابد و باعث چروکیدگی میوه و ریز شدن آن می شود، که در این صورت ماده مؤثره میوه این گیاه از لحاظ کمیت وکیفیت کاهش می‌یابد .
۳- بیماری سوختگی زیره سبز (Early blight ) : عامل این بیماری قارچ آلترناریا (Alternaria burnstr ) است. علایم اولیه این بیماری شامل لکه های قهوه ای مایل به قرمز به حالت زنگ زدگی است که ازنوک برگ ها شروع شده و تا ساقه ادامه می یابد. بدنبال ایجاد لکه ها رشد مریستم انتهایی مختل می‌شود و در نهایت لکه ها گسترش یافته و رنگ گیاه تیره شده و عملکرد کاهش می‌یابد ( علوی، ۱۳۴۸؛ بالندری،۱۳۷۱؛ ماتور۸، ۱۹۷۱).

۲-۷-۳- برداشت
محصول معمولاً ۱۰۰ تا ۱۲۰ روز پس از کشت آماده برداشت می‌شود. در اواسط بهار ( اردیبهشت تا اوایل خرداد ) می‌توان زیره های سبز را برداشت کرد. عمل برداشت معمولاً با دست انجام می‌گیرد. گیاهان را با دست از ریشه به بیرون کشیده یا با داس برداشت می‌کنند، سپس باید آنها را خشک کرد. عملکرد بذر بسیار متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش گیاهان بستگی دارد. گیاهانی که به بیماریهای قارچی مبتلا نشده باشند ۸/۰تا ۱ تن بذر تولید می‌کنند ( امید بیگی، ۱۳۷۹).

۲-۷-۴- عملیات پس از برداشت
پس از بوجاری اندام‌های برداشت شده زیره سبز باید بذرها را از سایر اندامها جدا و با استفاده از جریان هوا آنها را تمیز و بسته بندی و انبار کرد ( امید بیگی،۱۳۷۹).

۲-۸- بررسی تأثیر کود ازت بر رشد و نمو گیاهان
ازت عنصر ضروری و اساسی برای گیاه محسوب می‌شود و با عناصری نظیر کربن، اکسیژن، هیدروژن و حتی گوگرد ترکیب شده و مواد بسیار ارزشمندی نظیر آمینواسیدها، نوکلئیک اسید، کلروفیل، آلکالوئیدها و بازهای پورینی را تولید می‌کند. وجود کلروفیل به عنوان مکانی برای جذب نور و سنتز مواد لازم برای رشد و نمو گیاهان، وابسته به این عنصر حیاتی است. چنانچه ازت در دسترس، کمتر یا بیشتر از حد نیاز گیاه باشد اختلالاتی را در فرآیندهای حیاتی موجب می‌شود که ممکن است به صورتهای مختلفی نظیر رشد و نمو زیاد، کاهش تعرق و یا حتی توقف رشد زایشی بروز نماید ( لسانی و مجتهدی، ۱۳۶۷).
در گیاه نعناع و مرزنجوش استفاده از تثبیت کننده نیتروژن سبب افزایش عملکرد اسانس آنها شد ( سوچورسکا و همکاران۹، ۱۹۹۴؛ هالاز زلیک و همکاران۱۰، ۱۹۸۸). برنات۱۱ (۲۰۰۰) در تحقیقات خود نشان داد افزودن ۴۰ تا ۵۰ کیلوگرم در هکتار نیتروژن به صورت سرک پس از اولین برداشت سبب افزایش عملکرد پیکر رویشی گیاه بابونه گاو چشم می‌شود.
اثر کود ازته بر میزان کل اسانس و مقادیر دو ماده آلفا توجون و کامازولن از ترکیبات موجود در اسانس گیاه افسنطینArtemisia absintinium) ) مورد بررسی قرار گرفت. با افزایش میزان ازت (تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار) میزان کل اسانس و ترکیبات آلفا- توجون و کامازولن افزایش یافت (غلامی و عزیزی، ۱۳۸۵).
در گیاه آلوئه ورا کود نیتروژن باعث بهبود عملکرد محصول وهمچنین باعث افزایش اندازه و وزن برگ آن شد ( وانسچایک و همکاران۱۲، ۱۹۹۷).
در تحقیقات انجام شده درمورد تأثیر مالچ و نیتروژن بر روی گیاه صبرزرد مشاهده شد که کود نیتروژن باعث افزایش وزن بوته، افزایش تعداد برگ و افزایش عملکرد این گیاه شد ( هرناندز کروز و همکاران۱۳، ۲۰۰۲). افزایش کود ازته در گیاه آویشن، درصد ماده خشک آن را افزایش داد ( امید بیگی، ۱۳۷۹). ازت زیاد می‌تواند موجب کاهش ذخیره کربوهیدرات در گیاهان شود و برعکس کاهش مقدار ازت گیاه باعث افزایش ذخیره کربوهیدرات در گیاه گردد ( لسانی، ۱۳۶۷). افزایش نیتروژن از طریق تآثیر بر اندازه برگ و طول عمر برگ، تولید ماده خشک را افزایش می‌دهد ( امام و نیک نژاد، ۱۳۷۳). با افزایش میزان نیتروژن، مواد فتوسنتزی بیشتری به ساقه اختصاص می‌یابد، در واقع در صورت بالا بودن میزان ازت، ساقه نسبت به ریشه مانند مخزن قوی‌تری عمل می‌کند (خلد برین و اسلام زاده، ۱۳۸۰ ؛ موراتان۱۴، ۱۹۶۹؛ ویین۱۵، ۱۹۹۷).

۲-۹- بررسی تأثیر تراکم کاشت بر رشد و نمو گیاهان
تراکم بوته از جمله فاکتورهای مهم زراعی است، به طوری که اگر تراکم بیش از حد مطلوب باشد رقابت بین گیاهان مجاور می‌تواند تأثیر نامطلوبی بر شکل و اندازه نهایی گیاه داشته باشد و عملکرد کمی و کیفی گیاهان دارویی را به شدت کاهش دهد. گزارش‌های متعددی حاکی از تأثیر تراکم بر میزان مواد مؤثره گیاهان دارویی وجود دارد ( رحمتی و همکاران، ۱۳۸۸).
در تحقیقی در ترکیه تأثیر سه تراکم مختلف (۲۰، ۴۰، ۶۰ بوته در متر مربع) در دو حالت با کود دهی و عدم کود دهی با نیتروژن بر روی ریحان بررسی شد. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار عملکرد تر، عملکرد خشک و عملکرد برگ خشک شده، درصد مواد موثره و عملکرد مواد مؤثره در تراکم ۲۰ بوته با حالت کود دهی بدست آمد ( آراباسی و بایرام۱۶، ۲۰۰۴).
در مطالعه‌ای در مصر دیده شد که با افزایش فاصله کاشت در گیاه بادرشبی میزان اسانس آن افزایش پیدا کرد ( الگنگاهی و وهبا۱۷، ۱۹۹۵).
در تحقیقی بر روی گیاه دارویی صبرزرد مشاهده شد گیاهانی که توانستند از منابع نوری و غذایی استفاده بهینه کنند، رشد بهتری داشتند (تاوفیک و همکاران۱۸، ۲۰۰۱).
هر چه تراکم گیاه کاشته شده کمتر شود، نور بیشتری برای تولید سیلیمارین (متابولیت ثانویه) موجود در دانه در اختیارگیاه ماریتیغال قرارمی‌گیرد ( اُمر و همکاران۱۹، ۱۹۹۳).
در بررسی دیگر گزارش شده است که بیشترین عملکرد ریشه سرخار گل در تراکم های کم حاصل شد ( پارمنتر۲۰،۱۹۹۷). در بررسی‌های انجام شده بر روی تأثیرتراکم کاشت و کود نیتروژن بر میزان مواد مؤثره گیاه دارویی صبرزرد (Aloe vera L.) نشان داده شد که تیمارکود نیتروژن و تراکم کاشت برمیزان مواد مؤثره و اسیدمالیک تأثیر آماری معنی داری داشتند ( نعمتیان و همکاران، ۱۳۹۰).
تولید ماده خشک در گیاه ابتدا تابع مستقیمی از تراکم گیاهی است ولی در طول فصل رشد این رابطه به شکل سهمی در می‌آید. در تراکم‌های بالا رقابت بین بوته‌ای میزان ماده خشک را تعیین می‌کند (سرمدنیا و کوچکی، ۱۳۶۸). زمانی که رطوبت و مواد غذایی خاک در تراکم‌های بالا کافی باشد نور عامل محدود کننده عملکرد می‌شود و زمانی که رطوبت و مواد معدنی خاک محدود باشد حداکثر عملکرد از تراکم‌های پایین بدست می‌آید (علیزاده و کوچکی، ۱۳۶۵).
بررسی اثر فواصل کاشت در گونه‌ای زردچوبه (Curcuma aromatic ) نشان داد که با کاهش فواصل کاشت، ارتفاع گیاه افزایش یافت، در حالیکه تعداد گیاهچه آن کاهش یافت. همچنین نسبت طول به عرض برگ و میزان سطح برگ در فواصل کاشت نزدیک به هم افزایش پیدا کرد ( گوپیچاند و همکاران۲۱، ۲۰۰۶).در بررسی عملکرد و اجزای عملکرد گیاه صبرزرد بیشترین طول برگ درفاصله کاشت دو بوته از هم (۱۲۰سانتی‌متر) مشاهده و بالاترین عملکرد مربوط به فاصله کاشت ۹۰ سانتی‌متر بود ( یوگسواران و همکاران۲۲، ۲۰۰۵). در بررسی واکنش گیاه بادرشبی به تراکم کاشت، دیده شد که فاصله کشت بین گیاهان (۴۰ سانتی‌متر) روی اکثر فاکتورهای رشد تأثیر مثبت گذاشت ( حسین و همکاران۲۳، ۲۰۰۶).تأثیر نیتروژن و تراکم کاشت روی برخی ویژگیهای رشد، عملکرد و میزان اسانس درگیاه نعناع فلفلی (Mentha piperita L.) نشان داد که تجمع ماده خشک، شاخص سطح برگ و سرعت رشد محصول در اثرافزایش مقدار نیتروژن افزایش یافت ( ایزدی و همکاران، ۱۳۸۹).
در بررسی اثر تاریخ کاشت و تراکم گیاهی بر خصوصیات مورفولوژیک و درصد اسانس گیاه دارویی زنیان نتایج به دست آمده نشان داد که تراکم بر عمده صفات تحت بررسی تأثیر داشت. با افزایش تراکم ارتفاع کانوپی و ساقه اصلی افزایش یافت ولی قطر ساقه، تعداد انشعابات ساقه، ساقه‌های اولیه و ثانویه، تعداد چتر در بوته، تعداد بذر در چترک، وزن دانه در بوته، وزن خشک و شاخص برداشت روند کاهشی از خود نشان دادند. همچنین با افزایش تراکم درصد و عملکرد اسانس افزایش یافت ( رضا زاده و همکاران ، ۱۳۸۸).
در تراکم کمتر از حد مطلوب استفاده از عوامل محیطی موجود مانند نور، رطوبت و مواد غذایی مناسب نبوده و در تراکم بالاتر از حد بهینه نیز وجود رقابت شدید از عملکرد نهایی محصول کم خواهد کرد ( سرمدنیا و کوچکی ۱۳۶۸ ؛ یزدی و پوستینی ۱۳۷۳).
در تحقیقی دیگر اثر تاریخ وتراکم کاشت بر رشد، نمو، عملکرد ریشه، بازده و ترکیبات اسانس سنبل الطیب (Valeriana

دیدگاهتان را بنویسید