پایان نامه ها و مقالات

مقاله با موضوع عقد نکاح، ضمن عقد، نکاح موقت، شرط ضمن عقد

مهم‌ترين ادله مخالفان صحت شرط عدم نزديكي:
1- مغايرت با سنت:
برخي از فقها براي دفاع از نظريه‌اي که شرط عدم نزديکي در نکاح را باطل مي‌داند به روايت: “فقد سئل الامام صادق (ع) عن رجل تزوج علي ان في يدها الجماع و الطلاق، قال خالفت السنه و وليت حقاً ليس لها، ثم قضي ان عليه الصداق و في يديه الجماع و الطلاق” تمسک جسته‌اند.
محمد بن قيص از امام باقر (ع) روايت کرد، در مورد مردي که زني را به ازدواج خويش درآورده و زن مهريه را به مرد داده بود و بر مرد شرط نموده بود که حقّ جماع (نزديکي) و طلاق به دست زن باشد. امام فرمودند: مخالفت با سنت کرده و متکفل حقّي گرديده که اهلش نبوده است، پس حضرت، حکم نمود که مهريه بر عهده مرد مي‌باشد و جماع و طلاق در اختيار مرد بوده و اين سنت است.154
فقهاي مخالف صحت چنين شرطي در مقام استدلال بيان مي‌دارند، همان‌طور که واگذاري امر جماع و طلاق در دست زن، خلاف سنت مي‌باشد، به طريق اولي، شرط عدم نزديکي، مخالف سنت خواهد بود.
در مورد اين استدلال، ايراد و بيان گرديده: شرط عدم نزديکي در ضمن عقد، با واگذاري حقّ طلاق و جماع در دست زن، تفاوت دارد و در ادامه بيان گرديده که به حکم قول تعالي، قواميت زندگي زناشويي در اختيار مرد است: “الرجال قوامون علي النساء” و ماده 1105 قانون مدني به استناد اين آيه شريفه، رسالت خانواده را از خصايص شوهر مي‌داند و اين رياست داراي آثار و نتايجي مي‌باشد که از جمله آن‌ها، تمکين زن از شوهر مي‌باشد، اما زن مي‌تواند اين سلطه زوج را به وسيله‌ي شرط ضمن عقد تعديل و مرتفع نمايد. به‌علاوه اين که اختيار طلاق در دست مرد به استناد روايت مشهور نبوي است: الطلاق بيد من اخذ بالساق، طلاق به دست کسي است که حقّ مباشرت با زن را دارد، مگر اين که زوج به اختيار خود، اجراي طلاق را به زوجه وکالت دهد.155
2- مغايرت با واژه نکاح:
ايراد ديگري که مخالفان بيان مي‌دارند، اين است که نزد مشهور، نکاح در لغت براي وطي وضع شده و بر آن اجتماع گرديده است و اهل لغت بر اين مسأله اتفاق دارند، از اين رو، شرط عدم نزديکي با واژه “انکحتُ” در صيغه عقد نکاح، منافات دارد، يعني لفظ نکاح که در لغت به معناي “وطي” يا نزديکي کردن است، با چنين شرطي مغاير است.156

3- مغايرت با اهداف و مقاصد نکاح:
به طوري که بيان شده، اگر چه نزديکي تنها هدف عقد نکاح نيست و نکاح اهداف گوناگون دارد، اما نزديکي يکي از بزرگ‌ترين و مهم‌ترين اهداف نکاح است و اگر شرط، خلاف مهم‌ترين اثر عقد باشد، آن را باطل مي‌نمايد و حقّ نزديکي يکي از مهم‌ترين آثار مقتضي ذات عقد نکاح است، لذا اگر شرط عدم نزديکي در عقد نکاح درج شود، هم شرط باطل است و هم موجب بطلان عقد خواهد شد.157
مخالفان مي‌گويند: شرط عدم نزديکي با مقاصد شريعت در تنافي و مغايرت است، چرا که بسياري از روايات، هدف بنيادي ازدواج را بقاي نسل دانسته‌اند؛ چنان‌چه پيامبر (ص) فرموده: “تناکحوا تناسلوا فاني اباهي بکم الامم يوم القيامه حتي بالقسط” همسري ولود برگزينيد، فرزندانتان را زياد کنيد، به درستي که در روز قيامت به افزوني امت خود افتخار مي‌کنم.158 به‌علاوه در برخي از روايات هم، از عزل، به نوعي قتل پنهان (الولد الخفي) تعبير شده است، چرا که عزل موجب مي‌شود زن از فرزندآوري محروم شود. “لانه حکمه النکاح التيلاد” بنابراين چون هدف شارع از تشريح نکاح، تکثير نسل است، حذف روابط جنسي که مقدمه و لازمه باروري است، با غرض شارع در تنافي خواهد بود.159
4- تحريم شدن امر مباح:
روابط جنسي از طريق عقد نکاح براي زن و مرد مباح مي‌گردد، در صورتي كه زوجين بر اساس شرط ضمن عقد، ملتزم به ترک روابط جنسي گردد، وفاي به چنين شرطي زماني الزامي است که مفاد آن شرط، حلال و مباحي را حرام نکند و چون چنين شرطي (عدم نزديکي) از مصاديق تحريم مباح خواهد بود و راه ديگري براي حليت آن وجود ندارد (چنان‌چه در روايات بيان گرديده است: “ليس لک ان تحرم ما احل الله” به اين معنا که آن‌چه را که خداي متعال بر شما مباح کرده، بر خود حرام نکنيد).160 بنابراين چنين شرطي (عدم نزديکي) اگر خلاف مقتضاي ذات عقد هم نباشد، از موارد سلب حق به‌طور کلي خواهد بود.
5- تمکين محدود در عقد نكاح موقت:
دليل ديگري که به نقل از سوي مخالفان بيان گرديده، تمسك به پذيرش “شرط تمکين محدود” در ضمن عقد نکاح موقت است و در اين‌باره گفته شده، فقها به اتفاق، عقيده دارند که هر يک از زن و مرد در ضمن عقد نکاح موقت، مي‌توانند تمکين محدود نمايند يا آن را به زمان يا مکان خاصّي مقيد نمايند، مثل اين‌که شرط گردد شوهر با همسر خود بيش از يک‌بار زناشويي نداشته يا شوهر فقط شب‌ها يا روزها، زناشويي داشته باشد.161
امکان درج چنين شرطي در عقد نکاح موقت به ‌صورت محدود، به معناي آن است که حتي، در اين نوع عقد که هدف نهايي آن توليد نسل نمي‌باشد، به‌طور کلي اشتراط شرط عدم نزديکي پذيرفته نشده و به طريق اولي، در عقد دائم که هدف اصلي آن توليد نسل و فرزندآوري است، پذيرش چنين شرطي، ممكن نيست.
6- عدم تحقق رابطه‌ي زوجيت و وظايف زناشويي:
برخي مخالفان162 ايراد ديگري به طرفداران صحت شرط عدم نزديکي وارد دانسته و بيان کرده‌اند: يکي از دلايلي که باعث شده، طرفداران، مدعي صحت چنين شرطي باشند، اين است که ذات عقد نکاح، نزديکي نبوده و ذات اين عقد “ايجاد رابطه زوجيت و تشکيل خانواده” است. حال، سؤالي که بايستي از موافقان پرسيد اين است که منظور از رابطه‌ي زوجيت يا انجام وظايف زنا
شويي يا تشکيل خانواده چيست؟ آيا به صرف اين که زن و مرد با يکديگر ازدواج کنند و تشکيل خانواده دهند، مي‌توان گفت که رابطه زوجيت را تمام و کمال اجرا نموده‌اند؟
مخالفان، خود، بيان نموده‌اند: پاسخ به سؤالات فوق منفي است، زيرا با کمي قياس در باب تمکين، مي‌توان گفت، قانون‌گذار نه‌تنها، زن و مرد را به تمکين عام وادار نموده بلکه آنان را ملزم به تمکين خاص نموده است و تمكين خاص از شرايطي است که، رعايت آن باعث دريافت نفقه از جانب زن مي‌گردد. (منظور از تمکين خاص در اين‌جا همان نزديکي است).

دیدگاهتان را بنویسید