منابع مقاله درباره هوش معنوی، وظیفه شناسی، تفکر انتقادی، توانایی ها

دانلود پایان نامه

بی کینگ
مقصود از تعریف ذیل از هوش معنوی دقت بیشتر در بازاندیشی این مفهوم است. هوش معنوی بعنوان یک مجموعه از ظرفیت های ذهنی تعریف می شود که در وحدت و یکپارچگی و کاربرد انطباقی جنبه های غیرمادی و مافوق هستی فرد و رسیدن به نتایجی از قبیل اندیشه ی وجودی عمیق به بهبود معنا، شناخت خویشتن برتر و سلطه بر سطوح معنوی مشترک دارند، برای هوش معنوی 4 اساس پیشنهاد شده است:
• تفکر انتقادی
• تولید معنی
• آگاهی متعالی
• توسعه سطوح هوشیار
در حالیکه بعدها از لحاظ تجربی بررسی شد مناسبات متقابل این توانایی ها توسط 2 خصوصیت مشترک روشن می شود:
الف) آنها فی النفسه در آفرینش معنوی هستند.
ب) آنها بر جنبه های برتر و غیرمادی حقیقت مستقر هستند.
7. مدل هوش معنوی (دانا زوهر و جان مارشال)
این هوش است که ما را کامل می سازد، این هوش روانی است. هوش خود عمقی، هوش است که با آن سوالات اساسی را می پرسیم و با آن به جواب هایمان نیز دست می یابیم. زوهر و مارشال 12 نوع هوش معنوی را معرفی کرده اند که این اصول را از انواعی گرفتند که سیستم های پیچیده را تعریف می کند.
8. دیدگاه سیسک
سیسک در تشریح هوش معنوی طبقه بندی تقریباً جامعی را ارائه می دهد، وی با ارائه مولفه های هوش معنوی بر ویژگی های منحصر به فرد این هوش صحه می گذارد:
• ارزش های اساسی: اتصال، رحم، وحدت در همه چیز، احساس تعادل، مسئولیت و خدمت
• تجارب اصلی: آگاهی از ارزشهای غایی، تجربه های برتر، احساس تعالی، آگاهی فراوان
• قابلیت های اصلی: دغدغه و دلمشغولی نسبت به مباحث هستی، مراقبه و تجسم، داشتن مهارت شهود
• ویژگی های کلیدی: صداقت، انصاف، دلسوزی، عاطفی بودن
• سیستم های نمادین: شعر، موسیقی، استعاره( سجادی، 1390،ص 38).
9. دیدگاه آمرامودرایر
هفتمؤلفه (بُعد)رابرايهوشمعنويمطرحکردند:
• هشیاري : آگاهیوخود – دانایی رشد یافته.
• فیض الهی : زندگیهمراهباتظاهرعشقالهیواعتماددرزندگی
• معنایابی : معناداربودنفعالیتهايروزمرهازطریقاحساسهدفمنديویکحسوظیفه شناسیدرروبروشدنبارنجهاومشکلاتزندگی .
• تعالی : حرکتفراترازیکخویشتنمنفردبهیککلیتبههمپیوسته .
• حقیقت : زندگیباپذیرشوگشادهرویی،کنجکاويوعشقبرايتماممخلوقات .
• داشتنصلحوآرامشنسبتبهخویشتن(حقیقت،خداوند،وذاتحقیقی).
• هدایت – درونی: آزاديدرونیهمراهبامسئولیتوخردمنديدراعمال( آمرام، 2007،ص 2 و رجایی، ص11).
10. دیدگاه كينگ
كينگ در سال 2008نيزچهاربعدرابرايهوشمعنويارائهكردهاست:
تفكروجوديانتقاديدرخصوصمسائلمربوطبههستي36، ايجادمعنايشخصي37 ،آگاهي متعالي38،بسطحالتآگاهي39( زارعی میتن، 1390، ص84).
این دیدگاه ها را بطور مختصر می توان در جدول زیر ملاحظه کرد:
جدول(7-2) مولفه های هوش معنوی از منظرهای مختلف
مولفه های هوش معنوی
ارائه دهنده
ردیف
• تمرکز داشتن بر معنای نهایی
• آگاهی از سطوح چندگانه هوشیاری و رشد آنها
• اعتقاد به گرانبها و مقدس بودن زندگی
• ارتقای خود به یک کل بزرگتر
دیدگاه فریدمن و مکدونالد
1
• درستی و صراحت
• تمامیت
• تواضع
• مهربانی
• سخاوت
• تحمل
• مقاومت و پایداری
• تمایل به برطرف کردن نیازهای دیگران
دیدگاه نوبل و واگان
2
• شجاعت
• یکپارچگی
• شهود
• دلسوزی
دیدگاه مک مولن
3
• خودآگاهی برتر
• آگاهی فراگیر
• خود والاتر/ رهبری فراخود
• پیشگاه معنوی/ رهبری اجتماع
دیدگاه سیندی و ویگل ورث
4
• صلاحیت برای فایق آمدن به امور فیزیکی و مادی
• توانایی برای افزایش تجربی حالات هوشیاری
• توانایی برای پاک کردن تجربه روزانه ( از بین بردن روند زندگی)
• توانایی برای مورد استفاده قرار دادن منابع معنوی برای حل مشکل
• صلاحیت برای پرهیزگار بودن
دیدگاه رابرت آمانس

5
• تفکر انتقادی
• تولید معنی
• آگاهی متعالی
• توسعه سطوح هوشیار
دیدگاه دیوید بی کینگ
6
12 نوع هوش معنوی را معرفی کرده اند که این اصول را از انواعی گرفتند که سیستم های پیچیده را تعریف می کند.
دیدگاه دانا زوهر و جان مارشال
7
• ارزش های اساسی: اتصال، رحم، وحدت در همه چیز، احساس تعادل، مسئولیت و خدمت
• تجارب اصلی: آگاهی از ارزشهای غایی، تجربه های برتر، احساس تعالی، آگاهی فراوان
• قابلیت های اصلی: دغدغه و دلمشغولی نسبت به مباحث هستی، مراقبه و تجسم، داشتن مهارت شهود
• ویژگی های کلیدی: صداقت، انصاف، دلسوزی، عاطفی بودن
• سیستم های نمادین: شعر، موسیقی، استعاره
دیدگاه سیسک
8
• هشیاري : آگاهیوخود – دانایی رشد یافته.
• فیض الهی : زندگیهمراهباتظاهرعشقالهیواعتماددرزندگی
• معنایابی : معناداربودنفعالیتهايروزمرهازطریقاحساسهدفمنديویکحسوظیفه شناسیدرروبروشدنبارنجهاومشکلاتزندگی .
• عالی : حرکتفراترازیکخویشتنمنفردبهیککلیتبههمپیوسته .
• حقیقت : زندگیباپذیرشوگشادهرویی،کنجکاويوعشقبرايتماممخلوقات .
• داشتنصلحوآرامشنسبتبهخویشتن(حقیقت،خداوند،وذاتحقیقی).
• هدایت – درونی: آزاديدرونیهمراهبامسئولیتوخردمنديدراعمال
دیدگاه آمرامودرایر

9
تفكروجوديانتقاديدرخصوص:
• مسائلمربوطبههستي
• ايجادمعنايشخصي
• آگاهي متعالي
• بسطحالتآگاهي
دیدگاه كينگ
10

6-3-2-2 رشد هوش معنوی
آگاهی هوشیارانه و سازگار
ی با وقایع و تجارب زندگی و پرورش خود آگاهی از جمله عوامل اصلی رشد هوش معنوی تلقی می شوند. علاوه بر این بعضی از روشها، راهبردها و تمرین ها برای رشد آن مفید تلقی می شوند؛ مثلاً وگان معتقد است که هوش معنوی از طریق افزایش وسعت نظر و گشودگی و داشتن نقطه نظرهای مختلف، حساسیت زیادی نسبت به تجارب و واقعیاتی نظیر حالت تعالی( ماورایی) و موضوعات معنوی، فهم عمیق تر نمادها و بازنمایی افسانه های کهن و الگوهای ناهشیار کشف نشده، افزایش می یابد.
همچنین ده فصل کتاب بازن با عنوان ” قدرت هوش معنوی” ده عامل را معرفی می کند که در ترکیب با یکدیگر هوش معنوی را تشکیل می دهند. این ده عامل بصورت ده توصیفه ارائه می شوند:
– دیدگاهی وسیع تر را اتخاذ کنید که این دیدگاه دربر گیرنده؛
• احترام به تمام موجودات زنده
• تأیید اینکه شما جزئی از این جهان هستید
• اعتقاد به توانایی هایتان برای تغییر
• کمک مثبت به همه و … باشد.
• ارزش های خود را کشف کنید
• ارزش های شما رفتارتان را تعیین می کند و تأثیر شگرفی در امکان موفقیت شما در زندگی دارند
• ارزش های معنوی و اخلاقی خود را انتخاب و آنها را تمرین کنید
• چشم انداز داشته باشید و هدف از زندگی را بدانید
• با دریافت هدف زندگی، زندگی شما معنا و جهت خواهد یافت و شما سالم تر، نیرومندتر و مطمئن تر می شوید
• دلسوزی و رحم داشته باشید
• بدهید و دریافت کنید؛ نیکوکاری و قدر دانی مانند دم و بازدم هستند
• شوخ طبع باشید؛ شوخ طبعی از رنج های شما می کاهد وشما را در مسیر زندگی قرار می دهد
• به سوی بازی های دوران کودکی حرکت کنید؛ این توشیه به معنای داشتن ویژگی های دوران کودکی از جمله ابراز حالتهایی مانند عشق بدون قید و شرط، صراحت و کنجکاوی و … است.
• آرامش داشته باشید و از اضطراب بپرهیزید
• قدرت، آداب و آیین مذهبی را جدی بگیرید
• عمل به آیین مذهبی، فرصتی برای تولد دوباره وثبات فراهم می کند و احساس رابطه با خود و دیگران را تقویت می کند
• عشق همه آن چیزی است که شما به آن نیاز دارید
• و دهمین ویژگی هوش معنوی بیان عشق به خود، دیگران و جهان اطراف است( ساغروانی، 1389؛ 38).
سیسک نیز هفت راه را برای رشد هوش معنوی معرفی می کند که عبارتند از:
1. در مورد تمایلات، اهداف و خواسته های خود بیندیشید تا به زندگی خود چشم انداز و تعادل دهید و ارزشهای خود را شناسایی کنید.
2. به فرایندهای درونی خود دسترسی پیدا کنید و از تخیل استفاده کنید تا اهداف و تمایلات خود را ببینید، سپس تصور کنید به آنها دست یافته اید و احساس خود را از تصور این موفقت تجربه کنید.
3. بینش جهانی و بینش شخصی خود را با دیگران، طبیعت و جهان هستی بشناسید.
4. در برابر اهداف، خواسته ها و تمایلات خود، احساس مسئولیت کنید.
5. به افراد بیشتری اجازه دهید به زندگی شما وارد شوند بدین ترتیب احساس گروهی بیشتری را به وجود آورید.
6. بر عشق و دلسوزی تمرکز کنید.
7. زمانی که شانس در خانه شما را می زند به آن اجازه ورود دهید.
در منابع مختلف، شماری از تکنیک ها، استراتژی ها و تمرین هایی ارائه شده است که برای رشد و افزایش هوش معنوی سودمند است. از جمله این تکنیک ها می توان به داشتن یک ذهن باز و عمق نگر که تحمل عدم قطیت، تناقضات و ابهامات را دارد، اشاره کرد. وجود سیستم اعتقادی انعطاف ناپذیر و بسته ممکن است مانع رشد هوش معنوی در افراد شود.
تعصب نداشتن و یا بعبارتی بی تعصبی، نه تنها به پرورش هوش معنوی کمک می کند بلکه با رشد هوش معنوی افزایش هم می یابد. در واقع این دو متقابلاً باعث افزایش رشد یکدیگر می شوند؛ البته نباید بی تعصب بودن با بی قیدی اشتباه گرفته شود( ساغروانی،1389: 38).
شکل (2-2)رشد هوش معنوی از دیدگاه کسیک
ویژگی های هوش معنوی
راه هایی برای تقویت هوش معنوی
استفاده از شناخت درونی

جستجو در جهت فهم خویش

استفاده از شهود

حساسیت به مسائل اجتماعی

حساسیت نسبت به اهداف در زندگی
فعالیت های رشد شخصی را بکار بگیرید
دغدغه نسبت به بی عدالتی و بی اهدافی
برای مسائل واقعی، یادگیری مبتنی بر حل مسأله را بکار بگیرید
لذت بردن از سوألات بزرگ
زمانی را به بحث های باز اختصاص دهید
کنجکاو بودن در رابطه با اینکه جهان چگونه کار می کند
علم و علوم اجتماعی را با هم یگپارچه نمایید
استفاده از تجسم و تصور فکری
داستانها و افسانه ها را مطالعه کنید
مصلح
جلسات مذاکره و تعارض راه اندازی کنید
تلاش برای فهم خویشتن
به شهود و صدای درونی گوش کنید

7-3-2-2 مولفه های هوش معنوی در اسلام
بشر امروز به دنبال دینی است که در عمق تأمین معنویت، راه حلی برای زندگی اجتماعی اش هم داشته باشد. خصوصیات ایلام این است که همه عوامل رشد انسانی، رشد مادی و رشد معنوی در او هست و حیات قلبی و روحی و معنوی انسان جز در ارتباط با خدا معنا ندارد( گلچین، 1390؛ 44).
در فرهنگ موثق ایرانی اسلامی بطور ضمنی هوش معنوی مورد توجه قرار گرفته است. بطور مثال، جامی(1381) بر اساس متون مذهبی مولفه های زیر را برای هوش معنوی بر شمرده است:
1. مشاهده وحدت در ورای کثرت ظاهری
2. تشخیص و دریافت پیام معنوی از پدیده ها و اتفاقات
3. سوال و دریافت جواب معنوی در مورد منشإ و مبدأ هستی( مبدأ و معاد)
4. تشخیص قوام هستی و روابط فردی بر فضیلت عدالت انسانی
5. تشخیص فضیلت فرا روندگی از رنج و خطا و بکارگیری عفو و گذشت در روابط بین ف
ردی
6. تشخیص الگوی معنوی و تنظیم رفتار بر مبنای الگو
7. تشخیص الگوی معنوی و تنظیم عوامل درونی و بیرونی در جهت رشد بهینه این فرایند
8. تشخیص معنای زندگی، مرگ و حوادث مربوط به منشور، مرگ و برزخ، بهشت و دوزخ روانی
9. درک حضور خداوند در زندگی معمولی
10. داشتن ذوق عشق و معرفت که در آن عشق به وصال منشأ دانش است نه استدلال و قیاس
11. داشتن هوش شاعرانه که معنای نهفته در یک قطعه شعری را بفهمد
12. هوش معنوی باعث فهم بطون آیات قرآنی می شود و موجب می گردد افراد کلام انبیا را راحتر و با عمق بیشتر درک نمایند.
13. هوش معنوی در فهم داستانهای مقدس و استنباط معنای نمادین این داستانها کمک فراوانی می کند.
14. هوش معنوی که در قرآن در مورد آن، صفت الوالالباب بکار رف5ته است باعث می شود افراد به جوهره حقیقت پی ببرند و از پرده های اوهام عبور کنند.
هرچند عرفای اسلامی نیز این مولفه ها را ذکر نموده اند ولی از آنجایی که این مولفه ها به انسان بینش می دهند و باعث افزایش سازگاری او با هستی می شوند می توان آنها را جزء مولفه های معنوی قلمداد کرد.
عوامل موثر در هوش معنوی که در قران بعنوان تقوا و پرهیزگاری لمداد شده است به همراه تمرینات روزمره از قبیل تدبر در خلقت، تدبر در آفاق و انفس، روزه داری، عبادات، خواندن قرآن و تدبر صادقانه در آیات آن می توانند

دیدگاهتان را بنویسید