مقالات و پایان نامه ها

نحوه ی تاثیرگذاری مهارت های ذهن آگاهی

نحوه ی تاثیرگذاری مهارت های ذهن آگاهی

مؤلفینِ راهبردهاي مختلف درمانی، مکانیسم هایی را درنظر می گیرند که به تبیین چگونگی تأثیر مهارت هاي ذهن آگاهی در کاهش نشانه ها و تغییرات رفتاري می پردازند (امیدی و محمدخانی، 1387).

  • مواجهه

اولین مطالعه اي که اثرات MBSR (کابات زین،1982 ؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) را مورد توصیف قرار داد، کاربرد آن در درمان بیماران مبتلا به درد مزمن بود. اعتقاد براین است که توانایی مشاهده ي بدون قضاوت، حس هاي پریشانی همراه با درد را کاهش می دهد. مواجهه طولانی با حس هاي درد، در غیاب پیامدهاي فاجعه آمیز، می تواند منجر به حساسیت زدایی و کاهش پاسخ هاي هیجانی ناشی از درد گردد. بنابراین، تمرین مهارت هاي ذهن آگاهی می تواند منجر به ایجاد توانایی تجربه ي حس هاي درد بدون واکنش هاي هیجانی مفرط شود. نهایتاً در صورتی که حس هاي درد کاهش نیابند، پریشانی و رنج ناشی از آن ممکن است تسکین یابد (امیدی و محمدخانی، 1387).

کابات زین (1992؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) مکانیسم مشابهی را براي اثرات بالقوه مهارت ذهن آگاهی بر اضطراب و هراس مطرح ساخته است. زیر نظر گرفتن دائم و بدون قضاوت حس هاي مربوط به اضطراب، بدون سعی در فرار یا اجتناب از آن ها، می تواند باعث کاهش واکنش هاي هیجانی گردد که معمولاً توسط نشانه هاي اضطراب برانگیخته می شوند. این رویکرد مشابه با راهبرد مواجهه ي احشایی[1] است که توسط بارلو و کراسک (2000؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) توصیف شده است.

در تمرین های ذهن آگاهی مشاهده ي بدون داوري حس ها که طبیعتاً بروز می یابند، مورد ترغیب قرار می گیرد. لینهان (1993؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) می گوید که مشاهده ي افکار و هیجانات فعلی، بدون سعی در اجتناب یا فرار از آن ها، می تواند به عنوان نمونه اي از مواجهه تلقی شود، که به نوبه خود باعث خاموشی پاسخ هاي ترس و رفتارهاي اجتنابی گردد که توسط محرك هاى ترس انگیز، تقویت شده اند (امیدی و محمدخانی، 1387). پژوهشی نشان داد که شرکت در مداخله ی MBSR، باعث افزایش معنادار میزان مواجهه نسبت به قبل از مداخله می شود (کارمدی[2]، بائر، لیکینز[3] و اولنزکی[4]، 2009؛ کنگ و همکاران، 2011).

  • تغییر شناختی

تمرین های ذهن آگاهی می تواند باعث ایجاد تغییراتی در الگوهاي فکري، یا نگرش هاي فرد در مورد افکارش شود (امیدی و محمدخانی، 1387). به نظر می رسد که آموزش ذهن آگاهی، هوشیاری فراشناختی را افزایش می دهد – مولفه ای که بیان گر توانایی ادراک مجدد و یا تمرکز زدایی از افکار و هیجانات و دیدن آن ها به صورت رویدادهای ذهنی در حال عبور است، به جای شناسایی آن ها یا اعتقاد به این که افکار بازنمایی دقیقی از واقعیت هستند، (هایز و همکاران، 1999؛ سگال و همکاران، 2002؛ شاپیرو، کارلسون[5]، استین[6] و فریدمن[7]، 2006؛ به نقل از کنگ و همکاران، 2011). براي مثال کابات زین (1982، 1990؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) توصیه می کند که مشاهده ي بدون قضاوت درد و افکار مرتبط با اضطراب ممکن است منجر به فهم و درك این نکته گردد که این ها  “فقط افکارند” و نمایان گر حقیقت یا واقعیت نیستند، و لزوماً نباید باعث فرار یا رفتار اجتنابی شوند.

لینهان (1993؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) نیز خاطرنشان می سازد که مشاهده ي افکار و احساسات و به کار گرفتن برچسب هاي توصیفی براي آنها، این درك و فهم را به وجود می آورد که آن ها همیشه نمایان گر صحیحی از واقعیت نیستند.

فرض براین است که هوشیاری فراشناختی افزایش یافته، منجر به کاهش نشخوار فکری می شود (تیزدل، 1999؛ به نقل از کنگ و همکاران، 2011) – فرایند منفی تکرار شونده ای که به عنوان عامل خطر در تعدادی از اختلالات روانی درنظر گرفته می شود (اهرینگ[8] و واتکین[9]، 2008؛ به نقل از کنگ وهمکاران، 2011).

شواهد اولیه نشان می دهند که آموزش ذهن آگاهی منجر به افزایش هوشیاری فراشناختی (هارگز[10] و همکاران، 2010؛ تیزدل و همکاران، 2002؛ به نقل از کنگ و همکاران، 2011) و کاهش نشخوار (رامل[11]، گلدین[12]، کارمونا[13] و مک کوید[14]، 2004؛ به نقل از کنگ و همکاران، 2011) می شود و هوشیاری فراشناختی افزایش یافته به نوبه ی خود ممکن است پیامدهای بالینی بهتری هم چون میزان عود کمتر افسردگی (فرسکو[15]، سگال، بویز[16] و کندی[17]، 2007؛ به نقل از کنگ و همکاران، 2011) را پیش بینی کند.

  • اداره- خود[18]

مؤلفین متعددي اظهار داشته اند که مشاهده ي خود بهبود یافته ناشی از آموزش ذهن آگاهی می تواند استفاده از مهارت هاي مقابله اي را ارتقاء بخشد. کابات زین (1982؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) مطرح می کند که آگاهی فزون یافته از حس هاي درد و پاسخ هاي استرس، افراد را قادر می سازد که در انواع پاسخ هاي مقابله اي درگیر شوند.

لینهان (1993؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) معتقد است که مشاهده ي بدون قضاوت، فرصت شناخت پیامدهاي یک رفتار را ممکن می سازد (نظیرعصبانی کردن کارفرما با تأخیرهاي مکرر خود). این شناخت، تغییرات رفتاري مؤثرتري را به دنبال خواهد داشت. به اعتقاد وي، این مهارت باعث ایجاد کنترل توجه می گردد و مهارت مفیدي براي افرادي است که در تکمیل تکالیف مهم به علت حواس پرتی ناشی از نگرانی ها، خاطرات یا خلق هاي منفی مشکل دارند (امیدی و محمدخانی، 1387).

  • آرام سازی[19]

مؤلفین متعددي (گلدبرگ و همکاران،1994 ؛ کابات زین و همکاران، 1998؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) خاطرنشان می سازند که مراقبه غالباً آرامش بخش است و از این راه می تواند در اداره ي این اختلالات مؤثر باشد. ایجاد آرامش از طریق راهبردهاي گوناگون مراقبه ثبت شده است (امیدی و محمدخانی، 1387).  گرچه تمرینات ذهن آگاهی ممکن است منجر به آرام سازي شوند، اما این پیامد، دلیل اولیه ي درگیري در مهارت هاي ذهن آگاهی نیست ( امیدی و محمدخانی، 1387).

  • پذیرش

رابطه ي بین پذیرش و تغییر، یک مفهوم محوري در بحث هاي رایج روان درمانی است (به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387). هایز (1994؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) مطرح می کند که پذیرش شامل”تجربه ي رویدادها به طور کامل و عاري از دفاع، همان گونه که هستند” می باشد.

اکثر برنامه هاي درمانی پذیرش را در بردارند، از جمله پذیرش درد، افکار، احساسات، کشش ها، یا سایر پدیده هاي بدنی، شناختی و هیجانی، و در آن ها کوششی براي تغییر، گریز، یا اجتناب وجود ندارد. همان گونه که بیان شد کابات زین (1990؛ به نقل از امیدی و محمدخانی، 1387) پذیرش را به عنوان یکی از مبانی متعدد تمرین های ذهن آگاهی توصیف کرده بود. رفتاردرمانی دیالکتیکی در برنامه هاي درمانی خود، آموزش تکنیک هایی را تأکید می ورزد که پذیرش واقعیت را ارتقا می دهند. از این رو، به نظر می رسد که آموزش ذهن آگاهی ممکن است براي تعلیم مهارت هاي پذیرش ضرورى باشد (امیدی و محمدخانی، 1387).

  1. 202. entroceptive exposure

203 . Carmody, J.

204 . Lykins, E. L. B.

205 . Olendzki, N.

206 . Carlson, L. E

207 . Astin, J. A

208 . Freedman, B.

209 . Ehring, T.

210 . Watkins, E.

211 . Hargus, E.

212 . Ramel, W.

  1. 213. Goldin, P. R.

214 . Carmona, P. E.

215 . McQuaid, J. R.

216 . Fresco, D.

217 . Buis, T.

218 . Kennedy, S.

219 . self-management

  1. 220. Relaxation