زبان و ادبیات فارسی

دانلود فرمت word : پایان نامه ارشد رشته ادبیات فارسی : تأثیر خواب، رویا و پیشگویی بر سرنوشت و روند زندگی

با عنوان : تأثیر خواب، رویا و پیشگویی بر سرنوشت و طریقه زندگی

دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

دانشکده‏ی علوم انسانی

گروه زبان و ادبیات فارسی

پایان نامه برای دریافت درجه‏ی کارشناسی ارشد

عنوان:

تأثیر خواب، رویا و پیشگویی بر سرنوشت و طریقه زندگی

شخصیت‏های شاهنامه

استاد راهنما:

جناب آقای دکتر علیرضا اقدامی

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان           صفحه

چکیده

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1 مقدمه 2

1-2 اظهار مسأله 3

1-3 سوالات پژوهش. 5

1-4 اهمیت و ضرورت پژوهش. 5

1-5 پیشینه پژوهش. 5

1-6 اهداف پژوهش. 6

1-7 فرضیه های پژوهش. 7

1-8 روش پژوهش. 7

1-9 تعاریف واژه‏های کلیدی. 7

1-10 حدود و قلمرو پژوهش. 8

فصل دوم: مبانی نظری پژوهش

2-1 خواب و رویا 10

2-1-1 جایگاه خواب در ادبیات فارسی. 10

2-1-1-1 خواب… 12

2-1-2 روان‏شناسی خواب.. 13

2-1-3 خواب از دیدگاه زیست‏شناسی و روان‏شناسی. 15

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

2-1-4 جایگاه خواب در اساطیر. 15

2-1-5 خواب انبیای الهی. 16

2-1-6 دیدگاه پیش از تاریخ درمورد خواب.. 17

2-1-7 خواب در قرآن کریم. 18

2-1-8.تعبیر و تفسیر خواب.. 18

2-2 رویا 19

2-2-1 نظریه‏پردازی در مورد رویاها 20

2-2-2 ویژگی‌های گزارش‌های رویا 20

2-2-3 منشأ رویا 21

2-2-4 رویا در مذاهب.. 22

2-2-4-1 سنت یهودی.. 22

2-2-4-2 سنت مسیحی.. 23

2-2-4-3 سنت اسلامی.. 23

2-2-4-3-1 در قرآن. 23

2-3 خواب ورویا از دیدگاه پزشکی. 24

2-4 پیش‏گویی و پیش‏بینی. 24

2-4-1پیش‏گویی‏های قرآن. 27

2-4-2 جایگاه پیش‏گویی در آیین مسیحیت.. 27

2-4-3 ابزار پیش‏گویی. 28

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2-4-3-1 جام جهان‏بین.. 28

2-4-4 اخترشناس و جایگاه او. 30

2-4-5 فال. 31

2-5 سروش.. 31

2-5-1 صدای غیبی. 32

2-5-2 پیغام سروش.. 32

2-5-3 سخن موجودات اهورایی. 33

2-5-4 سخن سیمرغ. 33

2-6.جایگاه رویا در ادبیات فارسی 34

2-6-1 انواع رویا در شاهنامه 35

2-6-2 رویا منشا الهام و اشراف.. 36

2-6-3 نمادها و کردارهای نمادین رویا 36

2-6-4 دیدگاه فروید و یونگ درمورد رویا 36

2-6-5 تفاوت فال با رویا 38

2-7 معرفی شخصیت‏ها 38

2-7-1 شغاد 38

2-7-2 رستم. 38

2-7-3 ضحاک… 41

2-7-4 سام 41

2-7-5 اسفندیار 42

2-7-6 افراسیاب.. 44

2-7-7 سیاوش.. 44

2-7-8 کی­خسرو. 45

2-7-9 کتایون. 45

2-7-10 گشتاسب.. 46

2-7-11 کیدهندی.. 47

2-7-12 گودرز ‏ 47

2-7-13 بهرام چوبینه 48

           2-7-14 سروش………48

           2-7-15 نوشیروان………..48

فصل سوم: توضیح احوال و آثار فردوسی

3-1 زندگینامه 51

3-1-1 تولد و كودكي. 51

3-1-2 طبقه اجتماعي فردوسي. 52

3-1-3 دين فردوسي. 53

3-1-4 فرزندان فردوسي. 53

3-1-5 فردوسي و سلطان محمود 54

3-1-6 فردوسي و دقيقي. 55

3-2 آثار فردوسي. 56

3-2-1 شاهنامه و منظومه یوسف و زلیخا 56

3-2-1-1 موضوع شاهنامه. 57

3-2-1-2 آغاز و انجام شاهنامه. 57

3-2-1-3 اهميت و مقام شاهنامه. 57

3-2-1-4 منابع شاهنامه. 59

3-2-1-5 ترجمه و تحقيقات… 59

3-2-1-6 اصالت مطالب شاهنامه. 60

3-2-1-7 شاهنامه و جامعه‏شناسي خودكامگي.. 61

3-2-1-8 داستان‏سرايي فردوسي در شاهنامه. 61

3-2-1-9 شاهنامه و حماسه‏هاي عرفاني.. 63

3-2-1-10 خصايص فني شاهنامه. 63

فصل چهارم: تاثیر خواب ، رویا و پیشگویی بر سرنوشت و طریقه زندگی شخصیت های شاهنامه

4 تاثیر خواب ، رویا و پیشگویی بر سرنوشت و طریقه زندگی شخصیت های شاهنامه 66

4-1 خواب ضحاك.. 66

4-1-1 تحلیل خواب ضحاک.. 71

4-1-2 تاثیر خواب ضحاک در سرنوشت و طریقه زندگی او. 71

4-2 خواب سام 72

4-2-1 تحلیل خواب سام 75

4-2-2 تاثیر خواب سام در سرنوشت و طریقه زندگی او. 76

4-3 خواب دیدن افراسیاب و ترسیدن. 76

4-3-1 پرسیدن افراسیاب موبدان از خواب.. 78

4-3-2تحلیل خواب افراسیاب.. 80

4-3-3 تاثیر خواب افراسیاب در سرنوشت و طریقه زندگی او. 80

4-4 خواب دیدن سیاوش.. 80

4-4-1 تحلیل خواب سیاوش.. 81

4-4-2 تاثیر خواب سیاوش در سرنوشت و طریقه زندگی او. 83

4-4-3 اندرز کردن سیاوش فرنگیس را 83

4-4-4 سخن گفتن رستم با لشکر خویش… 85

4-5 اندر زادن کی‏خسرو. 86

4-5-1 تحلیل خواب پیران اندر زادن کی‏خسرو. 87

4-5-2 تاثیر خواب پیران در سرنوشت و طریقه زندگی او. 88

4-6 دیدن طوس سیاوش را به خواب.. 89

4-6-1 تحلیل خواب طوس.. 90

4-6-2 تأثیر خواب طوس در سرنوشت و طریقه زندگی او. 91

4-7 گرفتار شدن افراسیاب بار دوم و کشته شدن او و گرسیوز 91

4-8 داستان کتایون دختر قیصر. 91

4-8-1 تحلیل خواب کتایون. 93

4-8-2 تاثیر خواب طوس در سرنوشت و طریقه زندگی او. 93

4-8-3 کشتن گشتاسب گرگ را 93

4-9 به خواب دیدن فردوسی دقیقی را 94

4-10-1تحلیل خواب فردوسی. 94

4-10-2 تاثیر خواب فردوسی در سرنوشت و طریقه زندگی او. 96

4-11 خواب دیدن کید هندی پادشاه قنوج و گزارش کردن مهران آن را 96

4-11-1 تحلیل خواب کیدهندی. 100

4-11-2تاثیر خواب کیدهندی در سرنوشت و طریقه زندگی او. 101

4-16 در خواب ديدن بابك ساسان را و دختر دادن به او. 102

4-16-1 تحلیل خواب ساسان. 103

4-16-2 تأثیر خواب ساسان در سرنوشت و طریقه زندگی بابک.. 103

4-17 خواب ديدن نوشيروان و گزارش كردن بوزرجمهر آن را 103

4-17-1 خواب دیدن نوشیروان و گزارش بوزرجمهر به پیدایش محمد (ص) 106

4-17-2 تحلیل خواب نوشیروان. 108

4-17-3 تأثیر خواب نوشیروان در سرنوشت و طریقه زندگی. 110

4-18 خواب ديدن بهرام چوبينه به شب و بامداد رزم كردن و كشته شدن ساوه شاه 110

4-18-1 تحلیل خواب بهرام چوبينه 111

4-18-2 تأثیر خواب بهرام چوبينه در سرنوشت و طریقه زندگی او. 112

4-19 به خواب ديدن گودرز سروش را و آگاهي يافتن از كي‏خسرو. 112

4-19-1 تحلیل خواب گودرز 114

4-19-2 تاثیر خواب گودرز در سرنوشت و طریقه زندگی او. 114

4-20 در خواب ديدن كي‏خسرو سروش را 114

4-20-1 تحلیل خواب كي‏خسرو. 115

4-20-2 تأثیر خواب كي‏خسرو در سرنوشت و طریقه زندگی او. 116

4-21-3 پاسخ دادن كي‏خسرو زال را 116

4-21-4 دادن كي‏خسرو پادشاهي به لهراسپ.. 117

4-21-5 رفتن كي‏خسرو به كوه و ناپديد شدن دربرف.. 118

   4-22-پیش­گویی­ها….118

4-22-1 آزمودن فریدون پسران خود را……..118

4-22-2 بازگشتن زال به زابلستان….119.

4-22-3 پادشاهی دادن سام زال را……120

4-22-4 رای زدن سام با موبدان در کار زال…..121

4-22-5 بر تخت نشستن نوذر…122

4-22-6 گریختن گلباد و نستیهن از برگیو..123

فصل پنجم: نتایج پژوهش

5 نتیجه گیری. 127

5-1 پیشنهادات………..128

منابع و مآخذ. 131

چکیده

خواب مانند احوال اسرارآمیزی می باشد که اظهار کیفیت و اسرار نهان آن، دیریاب، بل دست­نیافتنی می باشد. تعبیر و تحلیل رویاها مانند پیچیده‏ترین و رازآلودترین مسائل و موضوعات بشری می باشد.

گزارش رویاها در حکایت‏های شاهنامه، در ایجاد شوق و امید برای نیل به آرزوها و تهدید و ترس از انجام عملی و در شکل­گیری قصه‏ها تأثیر مهم و بسزایی دارد. پهلوانان و شاهان در موقعیت‏های مختلف، بعضی از وقایعی را که در آینده به وقوع خواهد پیوست، در خواب می‏بینند. این وقایع ممکن می باشد دربردارنده پیام­های شادی و جشن و پیروزی، یا خبر از رویدادی ناگوار باشد. بسیاری از شخصیت‏های برجسته شاهنامه دست‏کم یکبار در خواب، رویداد پیش از وقوع را دیده‏اند. به همین دلیل نیاز مطالعه چنین پدیده‏ای در شاهنامه احساس می‏گردد. در این پایان‏نامه، کوشش شده می باشد کم و کیف این قضایا در میان شاهان و پهلوانان شاهنامه، تحلیل و مطالعه گردد. هدف از انجام این پژوهش مطالعه تاثیر خواب ، رویا و پیشگویی بر سرنوشت و طریقه زندگی شخصیت­های شاهنامه می باشد.نتایج حاکی از آن می باشد که خواب ، رویا و پیش­بینی اخترشناسان و موبدان بر طریقه زندگی افراد و شاهان آن وقت تاثیر داشته می باشد و شاهان با پیش بینی پیش­گویان مسیر زندگی خود را تغییر می­دادند.

کلمات کلیدی: خواب، رویا، سرنوشت، پیش‏گویی، پیش بینی، شاهنامه، فردوسی.

1.کلیات پژوهش

1-1 مقدمه

«شاهنامه به دلیل ژرف بودن پژوهش های گردآمده در آن ، هم برای خوانندگان علاقه مند به شناخت فردوسی و شاهنامه ، منبعی ارزشمند می باشد و یکی از ارزشمندترین آثار ملی ایران می باشد که خواننده را با شخصیت‏های بسیاری روبرو می‏کند که هر کدام به نوعی اظهار کننده حالات و عمل و عکس و العمل بشر جامعه امروزی می باشد که در برابر وقایع و حوادث روزمره از خود نشان می‏دهد. از این‏رو شاهنامه بستر مناسبی برای پژوهش‏هایی می باشد که درصددند به نقد روانشناسی شخصیت‏ها بپردازند» (حمیدیان، سعید، 1387 :30).

«در همه فرهنگ‏ها (اعم از شرقي و غربي، قديم و جديد، ديني و سکولار) و نيز در همه اديان و مذاهب (اعم از آريايي و سامي و خاور دور)، طبيعت خواب و خواب ديدن و دنياي پر رمز و راز رويا، پيوسته توجه بسياري از بشر‏ها را – از خواص و عوام – به خود جلب کرده و بخش بزرگي از فرهنگ، اساطير، اعتقادات ديني و ادبيات هر سرزمين را به خود اختصاص داده می باشد» (حمیدیان، سعید، 1387 :30).

«از روزگاران کهن تا امروز، انديشه‏هاي گوناگون و باورهاي متفاوت درمورد خواب و رويا، روان بوده می باشد. در فلسفه غرب برابر نظريه‏هاي فيلسوفان يونان، «نفس ناطقه» در بعضي احوال و ازمان به مرتبه روحاني خود و اصل و متصل مي‏گردد. به قول سقراط، رويا صداي وجدان بشر می باشد؛ بايد آن را درست دانست و از آن اطاعت نمود» (اريک،132:1378). «در فلسفه شرق نيز، رويا حاصل فاصله گرفتن روح از حواس ظاهري و ميل آن به قواي باطني می باشد، به اين معني که بشر گاهي در عالم خواب به ادراک حقايق هستي و وقايع آينده موفق مي‏گردد و از اين رهگذر، به ادراک و معرفت شهودي دست مي‏يابد. اين احوال اگر در عالم بيداري و هشياري روي دهد، به آن «مکاشفه» مي‏گويند و اگر در عالم خواب طبيعي پيش آيد، در صورتي که شفاف باشد، «روياي صادقه» می باشد و در صورتي که ضعيف و مبهم باشد، پيام آن بايد تفسير و تجزيه و تحليل (تعبير) روشن گردد» (ابن خلدون، 132:1369).

این پایان­نامه پنج فصل دارد؛ در فصل اول ما به اظهار مساله، پرسش پژوهش، فرضیه‏ها، ضرورت این پژوهش، اهداف‏، پیشینه و غیره می‏پردازیم و روشن می‏کنیم که اساساً چرا این موضوع برای این رساله انتخاب گردید. فصل دوم شامل مبانی نظری این پژوهش می باشد؛ در این فصل ما به موضوع که در واقع خواب و رویا می باشد‏، می‏پردازیم. هم‏چنین به خواب و خواب‏گزاری، اخترشناسی، پیش‏گویی و فال‏گیری از منظر روانشناختی و جامعه شناسی نیز نگاهی می‏افکنیم و از این طریق مبانی نظری خود را فراهم کرده‏ایم.

فصل سوم شامل معرفی فردوسی و اثر گرانقدرش‏، شاهنامه می باشد. و در ادامه این فصل به توضیح احوال و اثر فردوسی اختصاص داده‏ایم.

فصل چهارم را با تحلیل و توضیح خواب‏ها، اخترشماری‏ها، پیش‏گویی‏ها و سایر موارد همانند این که به موضوع پایان‏نامه‏ی ما مربوط می‏شده پرداختیم. در این بخش با دسته‏بندی خواب‏ها در یک زیر مجموعه، پیش‏گویی‏ها در زیرمجموعه‏ی دیگر و همین‏گونه سایرشقوق به مطالعه بسامدی این موارد پرداختیم. فصل پنجم شامل نتایج پژوهش می باشد که علاوه بر اظهار کلامی، به صورت نمودار نیز ارائه شده می باشد و نشان می‏دهد که این عناصر آینده‏نگری و آینده‏بینی چنان در تار و پود آن مردم نشسته بود که تعیین‏کننده‏ی سرنوشتشان بوده ، از بسامد بالایی هم برخوردار می باشد.

1-2 اظهار مسأله

«خواب و رويا يكي از رازناك‏ترين و پيچيده‏ترين پديده‏هاي عالم هستي می باشد كه هنوز سخن فرجامين درمورد‏ی آن گفته نشده می باشد. از سوي ديگر، اين پديده با همه رازناكي و پيچيدگي‏اش، كاربردي ژرف در فرهنگ ايراني يافته می باشد، به گونه‏‏اي كه در سراسر زندگي اين قوم مي‏توان نمودي از خواب و رويا را نظاره كرد. از آنجا كه شاهنامه آيينه‏ی تمام نماي فرهنگ ايراني در درازناي تاريخ اين ملت می باشد، در اين رساله، بازتاب پديده خواب و رویا بر طریقه زندگی و سرنوشت شخصیت‏های شاهنامه مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. خواب و رويا يكي از داده‏هاي الهي می باشد كه همواره در پرده‏اي از رمز و راز نهفته شده و ذهن آدمي را به خود مشغول ساخته می باشد. اين پديده دريايي می باشد بس شگرف و ناپيدا كرانه؛ جهاني می باشد شگفت‏انگيز و هزار تو كه هر شب همگان فرصت آن را مي‏يابند كه به گوشه و كنار اين دنياي غريب سرك كشيده، نديده‏ها و ناشنيده‏ها را ببينند و بشنوند .‏خواب آن حالت آرامش و سكوني می باشد كه پس از يك دوره كوشش و کوشش به سراغ آدمي مي‏آيد و فرد، بريده از هياهوي زندگي سر بر بالين مي‏گذارد‏. در اين زمان، روزنه‏اي به جهان ديگر گشوده مي‏گردد و روان آدمي سبك‏بال به سوي عالم بالا مي‏پويد» (امين،25:1384).

«خواب و رویا در اساطیرایرانی اهمیت فراوان داشته می باشد و آن‏ها دیدن خواب را در سرنوشت خود مؤثر می‏دانستند. شاهان در دربار خود خواب‏گزارانی داشتند که بعد از دیدن خواب به آن‏ها مراجعه  می‏کردند تا برایشان تعبیرخواب کنند. گزارشی را که خواب‏گزار می‏داد ممکن بود شاه را تا مدت‏ها به فکر فرو ببرد و همچنین پایه بسیاری از جنگ‏ها، ازدواج‏ها و تولد و مرگ را مشخص کند. نه تنها در ایران باستان پدیده خواب تأثیر داشته بلکه در جوامع مختلف هم مؤثر بوده و فکر دانشمندان بسیاری را به خود مشغول کرده که چرا بشر پس از پایان کار روزانه و هنگام به خواب رفتن رویا می‏بیند. البته رویا زمانی پدید می‏آید که خواب خیلی عمیق نباشد زیرا وقتی خواب خیلی عمیق باشد بشر از فرط خستگی خواب نمی‏بیند. سقراط ادعا می‏کند که رویا ماهیت و مبدأ الهی دارد به‏طوری‏که به وسیله رویا می‏توان آینده را پیش‏بینی نمود» (حمیدیان‏،سعید، 1379: 28)

«اما در شاهنامه خواب و رویا‏های بسیاری دیده می‏گردد که ناشی از باور و اعتقاد مردم ایران باستان بوده می باشد آنان اعتقاد داشتند که عناصر طبیعی و غیر‏طبیعی که در زمان خواب به دیدنشان می‏آید در سرنوشتشان موثر بوده و باعث به وجود آمدن حوادث اصلی می‏گردد فردوسی حتی دیدن خواب و تعبیر آن را نشانی از علم پیامبری می‏داند.

خواه اميد گير و خواهي بيم   هيچ بر هرزه نافريد حكيم

                                                                            (سنايي، 83:1377)

فردوسی همچنین در شاهنامه موارد بسیاری را نشان می‏دهد که سرنوشت آن‏ها در خواب و رویا رقم می‏خورد؛ همچنین در شاهنامه هر مرد عادی نمی‏تواند تعبیر خواب کند زیرا کسی بایستی از این نیروی الهی بهره بگیرد که دارای فره ایزدی باشد که در شاهنامه تعبیر این‏گونه خواب‏ها و رویاها توسط موبدان صورت  می‏گیرد. در عصر ما هنوز مردم با دیدن خواب و رویا مدت‏ها به آن فکر می‏کنند و اگر خواب بدی ببینند کوشش می‏کنند از حوادث آن پیشگیری کنند غافل از این‏که تقدیر و سرنوشت بشر دردست خداست» (کزازی ،1376: 19).

1-3 سوالات پژوهش

  1. آیا خواب و رویا و پیشگویی بر سرنوشت و طریقه زندگی شخصیت‏های شاهنامه تاثیر دارد؟
  2. آیا خواب و رویا در شاهنامه، وسیله‏ای برای غیب‏گویی شناخته شده می باشد؟
  3. آیا رویا در شاهنامه، ابزار شناخت شهودی و وسیله‏ای برای ادراک ماورای طبیعی می باشد؟

1-4 اهمیت و ضرورت پژوهش

همان‏گونه‏که پیش از این گفتیم مغفول واقع شدن این اصطلاح ادبی از چشم محققان و پژوهشگران خود بزرگ‏ترین دلیل شکل‏گیری این رساله بوده می باشد. همان‏گونه که تصریح گردید، این تکنیک یکی از هنرهای فردوسی در خلق داستان‏های شاهنامه می باشد.

تعداد صفحه :148