No category

پایان نامه با واژگان کلیدی سازمان شانگهای، آسیای مرکزی، سازمان همکاری شانگهای، افراط گرایی

ژئوپلتیک چین و روسیه بکار گرفته می شود. همکاری های فزاینده چین و روسیه نشانگر این نکته است که این دو کشور به تفاهم مشترکی دست یافته اند که براساس آن چارچوب ژئوپلتیک جدیدی را در حوزه آسیای مرکزی بوجود آورند. ازنظر ژئواستراتژیک ، سازمان همکاری شانگهای محل تلاقی منافع مشترک قدرتهای عمده ای مانند چین، روسیه و جمهوری های سابق شوروی در آسیای مرکزی (به استثنای ترکمنستان که در سیاست خارجی خود، موضع بیطرفی و انزوا اتخاذ کرده است) می باشد که این منافع می توانند با منافع ایران و هند نیز همگرایی داشته باشند.(اخوان کاظمی، ۱۳۸۵)
– شفیعی(۱۳۸۸) در مقاله ای با عنوان ” چالشهای همگرایی در سازمان همکاری شانگهای و جایگاه ایران در آن” ، چالش های پیش روی سازمان ، شامل تروریسم ، جدایی طلبی ، افراط گرایی مذهبی و … را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و به بررسی نقش جمهوری اسلامی ایران در منطقه و دلایل نیاز به عضویت یا عدم عضویت آن در سازمان همکاری شانگهای پرداخته است. ۶وی این چالش ها را در دو دسته کلی، موانع اقتصادی و موانع سیاسی قابل تقسیم بندی کرده است. او بر این باور است که اختلاف فاحش اعضا به لحاظ توانمندی های اقتصادی در بعد اقتصادی و سیاست خارجی چند وجهی و وابستگی اعضا به غرب در بعد سیاسی، موانع عمده پیش روی سازمان همکاری شانگهای جهت تبدیل شدن این سازمان به یک قطب تأثیرگذار در عرصه روابط بین الملل هستند . (شفیعی،۱۳۸۸)
– خالد رحمان۷ (۱۳۸۵) در مقاله ای تحت عنوان ” سازمان شانگهای:چشم انداز ها و فرصت ها ” به بیان فرصت های پیش روی سازمان شانگهای می پردازد. وی اعتقاد دارد که سازمان همکاری شانگهای در حالی که نه ادعا دارد که یک بلوک نظامی است و نه هیچ کشوری را مورد هدف قرار می دهد، نماینده ی یک مرجع قدرتمند در امور جهانی بوده و می تواند حداقل به عنوان یک وزنه ی تعادل در منطقه، توازن برقرار کند. وی هم چنین از تروریسم، افراط گرایی، جدایی خواهی و دخالت خارجی به عنوان عواملی نام می برد که در منطقه ی آسیای مرکزی باعث کاهش سطح همکاری بین کشورهای این منطقه گردیده است. او معتقد است که امروزه با توجه به وابستگی متقابل کشورها، که بر اهمیت روابط بین الملل و مذاکرات و همکاری افزوده است، لازم است سازمان شانگهای در جهت تحقق هدف همکاری دراز مدت، پایدار و چند جانبه، در میان اعضا و ناظرانش، بطور موازی حرکت کند. برای این کار باید استراتژی مشخصی را پی ریزی نماید و به دنبال همکاری منطقه ای فراگیر باشد و فرصت ایفای نقش فعال را برای اعضا و کشورهای ناظر فراهم آورده و به دنبال گسترش عضویت کشورها باشد. همچنین با توجه به نقش موثر رسانه ها در جهان امروز، سازمان مذکور باید برای حضور قدرتمندتر در رسانه های خارجی و انعکاس دستور کارش به مخاطبین بیشتر تلاش کند.(خالد رحمان، ۱۳۸۵)
– راماکانت دویودی۸(۱۳۸۵) از موسسه مطالعات دفاعی هند در مقاله ای با عنوان ” سازمان همکاری شانگهای: تقویت مشارکت برای همکاری منطقه ای ” بیان می دارد: روسیه، چین و جمهوری های آسیای مرکزی مایلند در کنار هم و در چارچوب سازمان همکاری شانگهای مسئولیت امنیت منطقه را بر عهده گیرند. و در اجلاس ۱۵ ژوئن ۲۰۰۶ در شانگهای، در اعلامیه پایانی اجلاس بیان شد که تعیین ابزارهای خاص برای حفظ امنیت کامل منطقه حق و مسئولیت کشورهای این منطقه است و سازمان همکاری شانگهای کمک سازنده ای به ایجاد معماری جدید امنیت جهانی خواهد کرد.
او نتیجه گیری کرده است که؛ سازمان همکاری شانگهای به کندی ولی مطمئنا در حال تبدیل شدن به یک گروه منطقه ای در اوراسیا می باشد و موفقیت سازمان به ماهیت رابطه ی میان روسیه و چین بستگی خواهد داشت. وی معتقد است در حال حاضر سازمان شانگهای بجز حوزه ی موضوعات امنیتی در حوزه های دیگر به موفقیت چندانی نایل نشده است. ولی به دنبال ارتقای توسعه و همکاری اقتصادی در میان اعضایش می باشد که نیاز به تقویت ساختارهای سازمانی دارد.(دویودی، ۱۳۸۵)
– مرادی (۱۳۸۷) در مقاله ای تحت عنوان ” سازمان همکاری شانگهای: قدرتی توازن بخش” به تحلیل همکاری استراتژیک روسیه و چین در چارچوب سازمان همکاری شانگهای و پیامدهای آن بر دورنمای امنیتی اروپا پرداخته است. وی بیان می دارد که سازمان همکاری شانگهای، سازمان نوپایی در بلوک سازمانهای امنیتی بین المللی منطقه ای است. شکل گیری و توسعه نهایی سازمان همکاری شانگهای را نتیجهی اقدامات ایالات متحده برای گسترش قدرت و نفوذ خود در خارج، می داند. در واقع نوعی موازنه نرم علیه امریکا باعث شکل گیری سازمان شانگهای شده است. همچنین تاثیر سازمان شانگهای را بر امنیت اروپا دو گونه بیان می دارد، از یک طرف سازمان شانگهای می تواند ظهور تهدید امنیتی سنتی برای اروپا را تشکیل دهد و از طرف دیگر سازمان شانگهای فرصتی برای انعطاف پذیری بیشتر اتحادیه اروپا است که می تواند امتیاز اساسی برای دولت های اروپایی محسوب شود.(مرادی، ۱۳۸۷)
– کولایی(۱۳۸۵) در مقاله ای با عنوان ” سازمان شانگهای و امنیت آسیای مرکزی ” به دنبال پاسخ به این سئوال است که سازمان شانگهای چه نقشی در تأمین امنیت آسیای مرکزی ایفا می کند؟ وی به بررسی روند دگرگونی های ایجاد شده در سازمان شانگهای می پردازد. وی از مسایل قومیت گرایی، اختلافات ارضی و مرزی، افراط گرایی دینی، قاچاق مواد مخدر، جرائم سازمان یافته و مشکلات اقتصادی همراه با فساد سیاسی، به عنوان تهدیدات امنیتی داخلی کشورهای منطقه آسیای مرکزی و از رقابت قدرتهای خارجی برای به دست آوردن فرصت ها و امکانات و منابع این منطقه به عنوان تهدیدات امنیتی خارجی نام می برد.
هدف اولیه مجمع شانگهای، حل و فصل اختلافات مرزی میان چین و کشورهای بازمانده از فروپاشی اتحاد شوروی در آسیای مرکزی و نیز روسیه بود. این همکاری جمعی منطقه ای برای تأمین امنیت، باعث شد تا کشورهای همسایه بتوانند مسایل مرزی خود را در قالب آن حل و فصل کنند.
پس از حوادث ۱۱ سپتامبر و حضور امریکا در این منطقه به دلیل مبارزه با تروریسم، سازمان شانگهای به عنوان یک سازمان بین المللی برای ایفای نقش تأمین امنیت بر پایه همکاری های جمعی ارتقا یافت و مبارزه با تروریسم، جلوگیری از وقوع درگیری های نظامی و تأمین امنیت را هم به اهداف خود اضافه کرد.
وی نتیجه گیری کرده است که ؛
سازمان شانگهای به سازمانی تمام عیار، برای حل و فصل مشکلات گوناگون آسیای مرکزی، چین و روسیه تبدیل و فعالیت های خود را نیز گسترش داده است. مبارزه با تروریسم، افراط گرایی مذهبی و جدایی طلبی فصل مشترک همه ی کشورهای عضو این سازمان می باشد. با این حال این سازمان، دچار مسایل و مشکلات زیادی است. از جمله :
۱- اختلاف نظرهای جدی کشورهای عضو در خصوص مسایل منطقه
۲- عدم اعتماد نخبگان حاکم بر کشورهای منطقه نسبت به شرکای خود.
۳- فعالیت سازمان ها و ترتیبات مشابه منطقه ای و بین المللی برای تأمین امنیت در آسیای مرکزی.
۴- دیدگاههای متفاوت کشورهای عضو درباره امنیت منطقه.(کولایی، ۱۳۸۵)
– عزتی و یزدان پناه (۱۳۸۷) در پژوهشی با عنوان ” تحلیلی بر ژئوپلیتیک پیمان اقتصادی – امنیتی شانگهای با تأکید بر چشم انداز عضویت ایران در این سازمان” به بررسی ریشه ها و عوامل استراتژیک پیدایش و علل استمرار و گسترش حوزه جغرافیایی سازمان شانگهای، تأثیرات عضویت ایران در این سازمان متناسب با منافع و امنیت ملی ایران با تأکید بر جایگاه استراتژیک این کشور در منطقه خاورمیانه، پرداخته اند. در این پژوهش ضمن بررسی موقعیت استراتژیک و ژئوپلیتیک ایران، به دلایل شکل گیری این سازمان و همگرایی منطقه ای اشاره شده است و چنین نتیجه گیری کرده است:
سازمان شانگهای با توجه به حضور قدرتهای بزرگ در آن و انسجام ساختاری و اهداف و منافع مشترک اعضای آن توانایی ایفای نقش عمده ای در تحولات ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک منطقه و جهان را دارد و عواملی چون افراط گرایی و تروریسم نه تنها مانعی بر سر راه آن نبوده بلکه از عوامل تقویت و رشد آن به شمار می آیند. در این میان کشور چین بیشتری نفع را از این سازمان برده است زیرا با انعقاد پیمان امنیتی با روسیه بیش از ۷۰۰۰ کیلومتر مرز مشترک خود با جمهوری های شوروی سابق را از هرگونه دل مشغولی عمده امنیتی رهایی بخشیده است. همچنین روند حضور و عضویت دائم ایران در این سازمان می تواند منافعی را در بر داشته باشد لیکن به دلیل تسلط دو قدرت بزرگ روسیه و چین و تعارض منافع آن ها و برخی دیگر از اعضا با منافع استراتژیک ایران، عضویت دائمی در این سازمان با اهداف و منافع ژئواستراتژیک و ژئوپلیتیک ایران همخوانی ندارد.(عزتی – یزدان پناه، ۱۳۸۷)
– خانی(۱۳۸۵) در پژوهشی تحت عنوان” از هلسینکی تا شانگهای: نگاهی به سازمان های منطقه ای در آسیای مرکزی ” به ارزیابی نقش و عملکرد سازمان های منطقه ای از جمله سازمان شانگهای در آسیای مرکزی پرداخته است. وی معتقد است که؛ آسیای مرکزی به دلیل منابع انرژی نهفته در آن و موقعیت ژئوپلیتیکی خود، یکی از مناطق دارای اهمیت استراتژیک در قرن بیست و یکم خواهد بود. به همین جهت یکی از گرایش های غالب هم از سوی کشورهای منطقه و هم از سوی بازیگران خارجی ذینفع در منطقه، بازی در چارچوب پیمان های سیاسی، اقتصادی و امنیتی در منطقه بوده و خواهد بود.
وی همچنین اشاره می کند که؛ سازمان ها و پیمان های منطقه ای در زمره پدیده هایی محسوب می شوند که در نیمه دوم قرن بیستم به عنوان بازیگران جدید در عرصه نظام بین الملل ظاهر شدند. این بازیگران جدید به عنوان یکی از مکانیسم های تحقق همگرایی منطقه ای، در مناطق و حوزه های مختلف جغرافیایی تأسیس شده و به تدریج بسط و گسترش یافتند.
سازمان همکاری شانگهای نیز یکی از سازمان های منطقه ای است که با هدف ایجاد و تقویت همگرایی منطقه ای میان کشورهای منطقه آسیای مرکزی پس از فروپاشی شوروی، با نقش پررنگ کشور چین تأسیس شد. به اعتقاد وی یکی از دلایل عمده در کامیابی نسبی این سازمان، این واقعیت است که این سازمان جدید التأسیس برای همه ی اعضای اصلی و بنیان گذار و نیز اعضای آینده خود، حرف تازهای برای گفتن، و کارکرد ملموس و مطلوبی برای ارائه داشته و دارد و می تواند سنگ بنای نظم جدید منطقه ای تلقی شود. یکی از اهداف عمده و اصلی بنیان گذاران سازمان شانگهای ، رویارویی با نفوذ روزافزون ایالات متحده و اروپا در منطقه است.
به باور وی، بسیاری از تحلیل گران اعتقاد دارند که نقش آینده سازمان شانگهای، فراتر از معادلات منطقه ای است و این سازمان را یک بازیگر مهم و تأثیرگذار در سطح بین المللی در قرن بیست و یکم می دانند.
هرچند که وی از چالشهایی نظیر، ناخرسندی امریکا و اروپا از شکل گیری یک سازمان منسجم و قوی بعضا متعارض با منافع

دیدگاهتان را بنویسید