No category

پایان نامه با واژگان کلیدی سازمان همکاری شانگهای، آسیای مرکزی، سازمان شانگهای، بازارهای منطقه

سیاست گذاری های آن از اقدامات و مباحث امنیتی به موضوعات اقتصادی – تجاری و همکاری های سیاسی گسترش یافت. تا جایی که در ششمین اجلاس سران گروه شانگهای پنج که در تاریخ ۱۴ و ۱۵ ژوئن سال ۲۰۰۱ در شهر شانگهای چین برگزار گردید، ازبکستان به عنوان ششمین عضو گروه پذیرفته شد و در جریان اجلاس فوق ، سران کشورهای عضو اعلامیه تأسیس “سازمان همکاری شانگهای” را امضا نمودند و اجلاس فوق ” اولین نشست شورای رؤسای کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای” نام گرفت. بدین ترتیب در پنجمین سال تولد، گروه مذکور به یک سازمان چند جانبه منطقه ای تبدیل شد.
شانگهای منطقهای در شرق چین در نوار ساحلی دریای چین شرقی واقع شده است که به لحاظ استراتژیک دارای اهمیت خاصی است و بنابر موقعیت جغرافیایی در حال حاضر، صنعتی ترین و پیشرفته ترین منطقهی چین محسوب می شود. سازمان همکاری شانگهای از دل رقابت قدرتهای بزرگ بر سر منطقهی ژئوپولیتیک آسیای مرکزی بیرون آمده است و سازمانی میان دولتی محسوب می شود. (یزدان پناه،۱۳۸۹ ،ص۱۰۷)

اهداف و حوزههای فعالیت و همکاری سازمان شانگهای
بنیان گذاران سازمان شانگهای معتقدند که ایجاد و توسعه سازمان همکاری شانگهای به منظور تأمین نیازهای مردم منطقه و تمایل همیشگی آنها به حفظ امنیت، صلح، ثبات و بهبود شرایط می باشد.
اهداف اصلی این سازمان بر اساس اسناد امضا شده و بیانیه تأسیسی سازمان عبارتند از:
۱- تقویت اعتماد متقابل و حسن همجواری مرزی و دوستی بین کشورهای عضو.
۲- توسعه همکاریهای ثمر بخش در امور سیاسی، اقتصادی، تجارت، علم و تکنولوژی، فرهنگ، آموزش، انرژی، حمل ونقل، محیط زیست و … .
۳- همکاری متقابل برای حفظ صلح، امنیت و ثبات در منطقه.
۴- ارتقا کیفی ساختاری جدید در بخش سیاست و اقتصاد بین الملل بر اساس منطق، عدالت و دمکراسی. (انوری و رحمانی موحد، ۱۳۸۸،ص ۱۳)

جغرافیای سازمان شانگهای
تأثیر جغرافیا بر موقعیت سازی و ترسیم روابط منطقه ای بسیار حائز اهمیت است. یکی از کاربردی ترین دلایل اهمیت شانگهای ویژگیهای جغرافیایی آن است. در حال حاضر، حوزهی جغرافیایی شانگهای یکی از امن ترین حوزههای جغرافیایی است.(یزدان پناه، ۱۳۸۹،ص ۱۲۸)
شش کشور عضو سازمان همکاری شانگهای وسعت سرزمینی بالغ بر ۴۶۰،۱۷۸،۳۰ کیلومتر مربع را شامل می گردند که در واقع سه پنجم کل مساحت قاره اوراسیا می باشد.در میان شش کشور عضو سازمان، روسیه با وسعت سرزمینی ۱۷،۰۷۵،۲۰۰ کیلومتر مربع وسیع ترین کشور عضو و تاجیکستان با ۱۴۳،۱۰۰ کیلومتر مربع کوچکترین کشور عضو سازمان می باشند. از لحاظ جمعیت، شش کشور عضو سازمان با در بر گرفتن ۲۵% کل جمعیت کره زمین و ۶۰% سرزمین اوراسیا، جمعیتی بالغ بر ۱،۵۲۷،۰۰۰،۰۰۰ را در بر می گیرند.در این میان کشور چین با جمعیت ۱،۳۳۰،۰۴۴،۰۰۰ نفر پر جمعیت ترین و کشور قرقیزستان با جمعیت ۵،۳۵۶،۰۰۰ نفر کم جمعیت ترین کشور عضو سازمان محسوب می گردند.(سازمان همکاری شانگهای، ۱۳۸۸،ص ۱۶)
اهمیت مکانی شانگهای به گونهایست که کشورهای عضو و ناظر روی هم نه تنها بزرگترین توان اقتصادی، نظامی، هستهای و فضایی جهان را دارا هستند بلکه بیشترین تولید کننده و مصرف کنندهی انرژی در جهان نیز به شمار می روند. از این رو به لحاظ جغرافیای سیاسی و موقعیت فضایی سرآمد جهان به حساب می آید. موضوعی که به طور کامل به شانگهای قدرت ژئوپلیتیکی می بخشد، مساحت کشورهای عضو(اصلی و ناظر) این اتحادیه روی هم بیش از ۳۷ میلیون کیلومتر مربع یا یک چهارم سطح خشکیهای زمین است. (یزدانپناه، ۱۳۸۹، ص۱۲۱)

ویژگی ها و اهداف کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای
کشورهای تشکیل دهندهی سازمان همکاری شانگهای در بر گیرندهی حوزهی بزرگی از جغرافیای قارهی آسیا و اوراسیا هستند. محور اصلی تشکیل دهندهی آن نیز دو کشور بزرگ روسیه و چین هستند که خود جزء دو قدرت برتر جهانی به حساب می آیند. وسعت زیاد جغرافیایی، حضور در شورای امنیت سازمان ملل متحد، قدرت اتمی، صنعت برجستهی فضایی، عضویت در باشگاه صنعتی جهان، اقتصاد روبه رشد و جهان شمول و جمعیت زیاد از جمله ویژگیهای این دو کشور بزرگی است که در کنار ارزش های فراوان ژئوپولیتیکی دیگر کشورهای عضو(دائم و ناظر) هویت متفاوتی به سازمان شانگهای داده است.(یزدان پناه،۱۳۸۹ ،ص ۵)
بنیانگذاران سازمان با آگاهی از این که هرگونه ترتیبات و تشکل امنیتی به تنهایی تأمین کنندهی اهداف بلند مدت سازمان نخواهد بود، در پی گسترش و تعمیق همکاریها در حوزه های متنوع؛ اقتصادی، قضایی، علمی، فرهنگی، مالی و … اولویتهایی فراتر از حوزههای امنیتی و سیاسی صرف برآمدند و آن را لازمه موفقیت سازمان قلمداد می نمایند.(انوری و رحمانی موحد، ۱۳۸۸، ص۶۹)
تلاش در جهت زدودن فقر عمومی، کاهش بیکاری و ارتقاء سطح زندگی از مهمترین انگیزههای کشورهای آسیای مرکزی برای پیوستن به سازمان می باشد. این عنصر از دو جهت بر امنیت و ثبات این کشورها تأثیر می گذارد:
نخست) دستاویزی برای گروههای افراطی و در ظاهر عدالتخواه در پوشش حرکتهای اسلامی.
دوم) تأثیرات فقر عمومی و بیکاری بر رشد و توسعهی انسانی – اقتصادی.
در این چهارچوب تقویت و اوجگیری سازمان همکاری شانگهای و همکاری با قدرتهای اقتصادی منطقه موجب می شود تا کشورهای این منطقه بتوانند برخی نیازهای اقتصادی خود را برطرف سازند. .(انوری و رحمانی موحد،۱۳۸۸، ص۷۸)
سازمان شانگهای دارای ویژگیهای خاصی است که می توان گفت در مقایسه با دیگر سازمانهای منطقهای منحصر به فرد است. اعضای آن کاملا متفاوت هستند. از یک طرف چین کشوری که با بیشترین جمعیت، و روسیه با بیشترین وسعت، عضو آن هستند و از سوی دیگر کشورهایی کوچک و با جمعیت بسیار کم از اعضای این سازمان به شمار می آیند. کشورهای عضو این سازمان، از نظر فرهنگی و مذهبی نیز با یکدیگر تفاوتهایی آشکار دارند. همچنین از نظر اجتماعی، سیاسی و سطح توسعه اقتصادی هم متفاوتند.
در این بخش به پیشینه، ویژگیها و اهداف کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای می پردازیم :

۱- چین

شکل شماره: ۳ نقشه کشور چین
منبع : http://www.mapsofworld.com
جمهوری خلق چین، معروف به چین، پرجمعیت‌ترین کشور دنیا با بیش از ?.? میلیارد نفر سکنه است. این کشور، توسط حزب کمونیست چین در قالب نظام تک ‌حزبی اداره می‌شود. این حزب بر ?? استان، ? منطقهی خودمختار، ? شهر با مدیریت مستقیم (پکن، تیانجین، شانگهای و چونگ‌کینگ) و ? منطقهی اداری ویژهی بسیار خودمختار ِ هنگ کنگ و ماکائو حکومت می‌کند. پایتخت کشور پکن است. جمهوری خلق چین با حدود ?.? میلیون کیلومتر مربع سومین یا چهارمین کشور وسیع دنیا و دومین کشور بزرگ دنیا از نظر وسعت خاکی (بدون احتساب آب‌های داخلی) است. کشور چین در منطقه شرق آسیا قرار گرفته ‌است و مساحت آن بیش از ????????? کیلومتر مربع است که به این ترتیب بعد از روسیه، دومین کشور پهناور آسیا به حساب می‌آید. چین دارای مرز زمینی با ?? کشور است. این کشور همچنین از سمت شرق و جنوب با دریای چین شرقی، خلیج کره، دریای زرد ، و دیگر آبهای آزاد احاطه شده‌است.
نظام سیاسی چین بیش از ? هزار سال مبتنی بر سلطنت مطلقهی موروثی بود. نخستین دودمان پادشاهی این کشور دودمان شیا در حدود ? هزار سال پ.م بود. اما نخستین حکومتی که چین را متحد کرد دودمان چه‌این در ??? پ.م بود. آخرین دودمان پادشاهی این کشور هم چینگ بود که در ???? با تشکیل جمهوری چین به رهبری کومین‌تانگ، حزب ملی چین ، نابود شد. چین در نیمه ی اول سدهی بیستم میلادی در دریایی از اختلافات و جنگ‌های داخلی غوطه‌ور بود که کشور را به دو اردوگاه سیاسی عمده تقسیم کرده بود؛ کومین‌تانگ و کمونیست‌ها. مخاصمات اصلی در ???? با پیروزی کمونیست‌ها در جنگ داخلی و تأسیس جمهوری خلق چین در سرزمین اصلی پایان یافت. جمهوری چین به رهبری کومین‌تانگ پایتخت خود را به تایپه در تایوان منتقل کرد و حکومت آن امروزه به تایوان، کینمن، ماتسو و چند جزیره دوردست دیگر محدود شده‌است. از آن هنگام جمهوری خلق چین و جمهوری چین درگیر اختلافات سیاسی شدیدی با یکدیگر در مورد حق حاکمیت و وضعیت سیاسی تایوان بوده‌اند.
از هنگام اجرای اصلاحات اقتصادی در چین برای پی‌ریزی یک اقتصاد مدرن، چین یکی از سریع‌ترین رشدهای اقتصادی دنیا را داشته است. این کشور هم‌ اکنون بزرگترین صادرکننده و دومین واردکنندهی بزرگ کالا است و دومین اقتصاد بزرگ دنیا بر پایه ی تولید ناخالص داخلی را در اختیار دارد. چین عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل و سازمان‌های چندجانبه‌ای همچون سازمان تجارت جهانی، اپک، سازمان همکاری شانگهای و گروه ?? است.۱۲
چین یکی از کشورهای مطرح و تأثیر گذار در پیدایش سازمان همکاری شانگهای بوده است. همجواری با سه کشور آسیای مرکزی و موضوع کنترل مرزها، جدایی طلبی، افراط گرایی مذهبی، و حضور بازیگران فرامنطقهای تهدیداتی را برای امنیت چین به وجود آورد، همجواری استان مسلمان نشین چین(سین کیانگ) با جمهوری های آسیای مرکزی که تحت نفوذ گسترش امواج اسلام گرایی قرار گرفتند، دغدغه ای جدی برای امنیت چین به همراه داشت و این کشور را به سمت تشکیل اتحادیه های منطقه ای و همکاری های دو یا چند جانبه با کشورهای این منطقه سوق داد. از سوی دیگر انگیزه های فراوان اقتصادی،که ناشی از وجود ذخائر انرژی و بازارهای منطقه بود چین را ترغیب به حضور و نفوذ در آسیای مرکزی نمود.
چین برای تحقق سیاستهای اقتصادی خود مجبور است به اتحادیههای منطقهای روی آورده تا در بازارهای منطقه نفوذ کند. چین در تلاش است تا قرن بیست و یک را به طور مطلق به خود اختصاص دهد. چینیها تاکنون از تمام ظرفیتهای لازم برای افزایش سطح تولید استفاده کرده اند.(یزدان پناه ، ۱۳۸۹ ،ص۲۲)
فرو پاشی شوروی و متعاقب آن، تأسیس کشورهای جدیدی در منطقه آسیای مرکزی، حضور و نفوذ چین را در محیط پیرامونی بخش غربی خود را فراهم نمود و فضای جدیدی را برای شتابان کردن روند توسعه اقتصادی از طریق تبادل با بخش دیگری از جهان خارج را برای چین گشود. افقهای جدید نفوذ و توسعه با در نظر گرفتن محدودیت ها و توانایی ها، دولت چین را به سوی اتخاذ روشی تدریجی در گسترش همکاریها با کشورهای آسیای مرکزی سوق داد.(سازمان همکاری شانگهای، ۱۳۸۸ ،ص ۵۴)
چین در دنبال کردن هدف های خود و تثبیت موقعیت خود، به ویژه در حوزه ی اقتصادی و امنیتی خود بنا به دلایل مسلم استراتژیک توجه خاصی را به حوزه ی آسیای مرکزی معطوف کرده است. زیرا آسیای مرکزی در جهان مدرن اهمیت خاصی روی نقشه دارد. چین از تشکیل اتحادیه ی شانگهای دنبال سه هدف زیر بوده است:
– تضمین تمامیت ارضی و رفع تهدیدات مرزی در حوزه ی مجاور شانگهای.
– مبارزه با احساسات قوم گرایی و ایجاد ثبات

دیدگاهتان را بنویسید