No category

پایان نامه با واژگان کلیدی قرآن کریم

“عمده القاری فی شرح صحیح البخاری” می‌نویسد: “قال شیخنا زین الدین… و أما تقبیل الأماکن الشریفه علی قصد التبرک و کذلک تقبیل أیدی الصالحین و ارجلهم فهو حسن محمود باعتبار القصد و النیه…”۵۶ (شیخ ما زین الدین می‌گوید: و اما بوسیدن مکان‌های شریف به قصد تبرک و نیز بوسیدن دست‌ها و پاهای مردان صالح، به اعتبار قصد و نیت، خوب و پسندیده است…)
از کلام ایشان استفاده می‌شود برخی از مکانهای شریف مبارک بوده و با بوسیدن آن‌ها می‌توان خود را متبرک کرد. و اصل این مطلب در آخر این کتاب مورد بحث قرار خواهد گرفت.
?۳?. برکت در زمان
برخی از زمان‌ها نیز دارای برکتند:
الف) شب قدر
خداوند متعال می‌فرماید: (إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیلَهٍ مُبَارَکهٍ…)۵۷ (به درستی که ما آن را در شبی پر برکت نازل کردیم…)
و می‌فرماید: (لَیلَهُ الْقَدْرِ خَیرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍٍ)۵۸ (شب قدر بهتر از هزار ماه است.)
ب) دهه ذی‌الحجه
خداوند متعال می‌فرماید: “وَ الْفَجْرِ * وَ لَیالٍ‌ٍ عَشْرٍٍ”۵۹ (به سپیده‌دم سوگند وبه شب‌های دهگانه…)
همچنین می‌فرماید: “وَ واعَدْنَا مُوسَی ثَلاثِینَ لَیلَهً وَ أَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیلَهً وَ قالَ مُوسی لأَِخِیهِ هَارُونَ اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ”۶۰ (و ما با موسی، سی شب وعده گذاشتیم؛ سپس آن را با ده شب [دیگر] تکمیل نمودیم؛ به این ترتیب، میعاد پروردگارش [با او]، چهل شب تمام شد. وموسی به برادرش هارون گفت: جانشین من در میان قومم باش. و [آنها] را اصلاح کن! واز روش مفسدان، پیروی منما!)
از آنجا که وعده خداوند متعال با حضرت موسی? در چهل روز به جهت بهرهوری و برکت معنوی بوده به دست می‌آید این زمان وقت مبارکی بوده است.
ج) ماه‌های حرام
خداوند متعال می‌فرماید: “یسْئَلُونَک عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتَالٍ فِیهِ قُلْ قِتَالٌ فِیهِ کبِیرٌ”۶۱ (از تو، درباره جنگ کردن در ماه حرام، سؤال می‌کنند؛ بگو: جنگ در آن، (گناهی) بزرگ است.)
از این آیه استفاده می‌شود ماه‌های حرام حرمت داشته از آن جهت که منشأ برکات معنوی بوده است. بنابراین در آن ماه‌ها جنگ حرام شده تا مردم بتوانند به کارهای معنوی از جمله امور مربوط به رفت‌و بازگشت حج بپردازند.
همچنین می‌فرماید: “یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللهِ وَ لاَ الشَّهْرَ الْحَرامَ”۶۲ (ای کسانی که ایمان آورده‌اید! شعائر وحدود الهی (و مراسم حج را محترم بشمرید! ومخالفت با آنها) را حلال ندانید! ونه ماه حرام را.)
از این آیات استفاده می‌شود برخی از زمانها مبارک می‌باشند. لذا مؤمنان در آن زمان استغفار می‌کنند و خداوند ترغیب به استغفار در چنین زمان مبارکی نموده است.
د) وقت سحر
خداوند متعال می‌فرماید: “وَ بِالأَسْحارِ هُمْ یسْتَغْفِرُونَ”۶۳ (ودر سحرگاهان استغفار می‌کردند.)
???. برکت در اشیاء
برخی از اشیاء نیز دارای برکتند:
الف) برکت در باران
خداوند متعال می‌فرماید: “وَ نَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً مُبَارَکاً”۶۴ (و از آسمان، آبی پربرکت نازل کردیم.)
همچنین می‌فرماید:
“وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُری آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَ الأَرْضِ”۶۵ (واگر اهل شهرها وآبادی‌ها، ایمان می‌آوردند وتقوا پیشه می‌کردند، برکات آسمان وزمین را بر آن‌ها می‌گشودیم.)
ب) درخت زیتون
خداوند متعال می‌فرماید: “اَللهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضِ… یوقَدُ مِنْ شَجَرَهٍ مُبارَکهٍ زَیتُونَهٍ لاشَرْقِیهٍ وَ لا غَرْبِیهٍ…)۶۶ (خداوند نورِ آسمان‌ها وزمین است؛ … از درخت پربرکت زیتونی گرفته شده که نه شرقی است ونه غربی…)
از پیامبر اکرم? نقل شده که فرمود: “کلُوا الزَّیتَ وَادَّهِنُوا بِهِ فَإِنَّهُ مِنْ شجرهٍ مُبَارَکهٍ.”۶۷ (از زیتون استفاده کنید وروغن آن را به خود بمالید که آن از درخت مبارکی است.)
ج) برکت در آثار پیامبران
خداوند متعال در مورد تبرک حضرت یعقوب? به پیراهن فرزندش حضرت یوسف? می‌فرماید: “اذْهَبُوا بِقَمِیصِی هَذَا فَأَلْقُوهُ عَلی وَجْهِ أَبِی یأْتِ بَصِیراً”۶۸ (پیراهن مرا نزد پدرم [یعقوب] برده بر روی او افکنید تا دیدگانش بینا شود.)
برادران حضرت یوسف? امر برادر خود را امتثال نموده وپیراهن را برداشته و بر صورت یعقوب? انداختند. پدری که در فراق فرزندش بر اثر شدت حزن و زیادی اشک، نابینا شده بود. در این هنگام به اذن خداوند متعال چشمان پدر به برکت پیراهن یوسف? بینا شد. البته خداوند متعال قدرت دارد که این عمل را مستقیماً انجام دهد، ولی از آنجا که عالم، عالَم اسباب ومسببات است واسباب نیز برخی مادی و برخی معنوی است، حکمت الهی بر این تعلق گرفته که در انبیا وصالحین وآثارشان برکت قرار دهد تا از این طریق مردم به آنان اعتقاد پیدا کرده و به آنان نزدیک شوند و در نتیجه با الگو قرار دادن آنان به خداوند تقرب پیدا کرده و به ثواب او نائل آیند.
از جمله موارد دیگری که قرآن در مورد امت‌های دینی پیشین به آن اشاره کرده، تبرک جستن بنی‌اسرائیل به تابوتی است که در آن آثار آل موسی و آل هارون بوده است. خداوند متعال در قرآن کریم قصه پیامبر بنی‌اسرائیل را که بشارت به پادشاهی طالوت داد، این‌چنین حکایت می‌کند: “إِنَّ آیهَ مُلْکهِ أَنْ یأْتِیکمُ التَّابُوتُ فِیهِ سَکینَهٌ مِنْ رَبِّکمْ وَ بَقِیهٌ مِمَّا تَرَک آلُ مُوسَی وَ آلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِکهُ”۶۹ (نشانه حکومت او، این است که (صندوق عهد) به سوی شما خواهد آمد. (همان صندوقی که) در آن، آرامشی از پروردگار شما و یادگارهای خاندان موسی و هارون قرار دارد، در حالی که فرشتگان آن را حمل می‌کنند.)
این تابوت همان تابوتی است که مادر حضرت موسی? به امر خدا فرزندش را در آن قرار داد و بر روی آب رها نمود، این تابوت در بین بنی‌اسرائیل احترام خاصی داشت؛ به حدّی که به آن تبرک می‌جستند. حضرت موسی? قبل از وفاتش، الواح و زره خود و آن‌چه از آیات نبوّت بود در آن قرار داد و نزد وصی‌اش یوشع به ودیعه گذارد. این صندوق نزد بنی‌اسرائیل بود و آن را از دید مردم پنهان نگه می‌داشتند. بنی‌اسرائیل تا مادامی که تابوت نزدشان بود در عزت و رفاه بودند، ولی هنگامی که گناه کرده و به تابوت بی‌احترامی کردند، خداوند آن را مخفی نمود. آنان بعد از مدتی، آن را از یکی از انبیائشان خواستند؛ خداوند متعال طالوت را پادشاه آنان کرد و نشانه ملک او، همان صندوق [عهد] بود.
زمخشری می‌گوید: “تابوت، صندوق تورات بوده است، وهرگاه حضرت موسی? درصدد جنگ برمی‌آمد آن را بیرون آورده ودر منظر بنی‌اسرائیل قرار می‌داد تا با دیدن آن آرامش پیدا کرده ودر جهاد سست نگردند.”۷۰
از این داستان استفاده می‌شود که بنی‌اسرائیل نیز از تابوتی که آثار حضرت موسی? در آن بوده تبرک می‌جستند و برای آن احترام خاصی قائل بوده‌اند.
ابن کثیر در ذیل این آیه می‌گوید: “وقد کانوا ینصرون علی أعدائهم بسببه، و کان فیه طست من ذهب کان یغسل فیه صدور الأنبیاء.”۷۱ (آنان بر دشمنانشان به سبب آن تابوت یاری می‌جستند، که در آن تشتی از طلا بود که سینه‌های انبیا در آن شسته می‌شد.)
او همچنین می‌گوید: “کان فیه عصا موسی و عصا هارون، و لوحان من التوراه و ثیاب هارون. و منهم من قال: العصا و النعلان.”۷۲ (در آن تابوت عصای موسی و عصای هارون و دو لوح از تورات و لباس هارون بود. و برخی گفته‌اند که در آن عصا و نعلین بوده است.)
د) برکت در آب زمزم
ابن عباس از پیامبر? نقل کرده که فرمود: “خَیرُ مَاءٍ عَلَی وَجْهِ الأَرْضِ مَاءُ زَمْزَمَ…”۷۳ (بهترین آب روی زمین آب زمزم است.)
خیریت آب زمزم مصداق پربرکت بودن آن است. همچنان‌که در آیه‌ای دیگر اصل آب را برکت دانسته، می‌فرماید (وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَکاً)۷۴ ؛ “و از آسمان آب پربرکت نازل گردیم”.
هـ) برکت در قرآن کریم
خداوند متعال قرآن را در چهار موضع به عنوان مبارک توصیف کرده است:
یک) خداوند متعال می‌فرماید: “وَ هَذَا کتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَک مُصَدِّقُ الَّذِی بَینَ یدَیهِ…”۷۵ (و این کتابی است که ما آن را نازل کردیم؛ کتابی است پربرکت، که آن‌چه را پیش از آن آمده، تصدیق می‌کند…)
دو) همچنین می‌فرماید: “وَ هَذَا کتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَک فَاتَّبِعُوهُ”۷۶ (و این کتابی است پر برکت، که ما (بر تو) نازل کردیم؛ از آن پیروی کنید.)
سه) و در جای دیگر می‌فرماید: “وَ هَذَا ذِکرٌ مُبَارَک أَنْزَلْنَاهُ…”۷۷ (و این (قرآن) ذکر مبارکی است که (بر شما) نازل کردیم…)
چهار) همچنین می‌فرماید: “کتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَیک مُبَارَک لِیدَّبَّرُوا آیاتِهِ…”۷۸ (این کتابی است پربرکت که بر تو نازل کرده‌ایم تا در آیات آن تدبّر کنند…)
و در برخی موارد نیز آن را منشأ برکت دانسته است از قبیل: “وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لا یزِیدُ الظَّالِمِینَ إِلاَّ خَسَاراً”۷۹ (و از قرآن، آن‌چه شفا و رحمت است برای مؤمنان نازل می‌کنیم؛ و ستمگران را جز خسران (و زیان) نمی‌افزاید.)
شفا و رحمت بودن قرآن برای مؤمنان، دو مصداق برکت داشتن آن می‌باشد.
عوامل تبرک به قرآن کریم
قرآن کریم به جهت عواملی که خود به آن اشاره کرده دارای برکت است و می‌توان به این دلایل به قرآن تبرک جست:
?۱?. کلام الهی
خداوند متعال می‌فرماید: “وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِکینَ اسْتَجَارَک فَأَجِرْهُ حَتَّی یسْمَعَ کلامَ اللهِ…”۸۰ (و اگر یکی از مشرکان از تو پناهندگی بخواهد، به او پناه ده تا سخن خدا را بشنود…)
از آنجا که شنیدن کلام خدا عامل هدایت است، پس از این جهت دارای برکت است.
?۲?. وسیله‌ای برای تمییز حق از باطل
خداوند متعال می‌فرماید: “یا أَیهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَکمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکمْ…”۸۱ (ای مردم! حق از طرف پروردگارتان به سراغ شما آمده…)
و می‌فرماید: “وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْنَاهُ وَ بِالْحَقِّ نَزَلَ”۸۲ (وما قرآن را به‌حق نازل کردیم؛ وبه حق نازل شد)
اگر قرآن حق است، در نتیجه می‌تواند میزانی برای تشخیص حق از باطل در کارهای انسان باشد؛ همچنان‌که خداوند متعال در آیه‌ای دیگر به صراحت می‌فرماید: “تَبَارَک الَّذِی نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلی عَبْدِهِ لِیکونَ لِلْعَالَمِینَ نَذِیراً”۸۳ (زوال‌ناپذیر و پر برکت است کسی که فرقان [کتاب جداکننده حق از باطل] را بر بنده‌اش نازل کرد تا بیم‌دهنده جهانیان باشد.)
?۳?. وسیله‌ی هدایت
خداوند متعال

دیدگاهتان را بنویسید