جغرافیا

دانلود: پایان نامه رشته جغرافیای طبیعی : بررسی تغییرات روند بارش سالانه، ماهانه و فصلی در دره سفیدرود

گرایش اقلیم در برنامه ریزی محیطی

با عنوان : مطالعه تغییرات طریقه بارش سالانه، ماهانه و فصلی در دره سفیدرود

دانشگاه آزاد اسلامی

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

واحد رشت

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی جغرافیا

پایان­نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته: جغرافیای طبیعی       

  گرایش: اقلیم در برنامه ریزی محیطی

 عنوان:

مطالعه تغییرات طریقه بارش سالانه، ماهانه و فصلی در دره سفیدرود

 استاد راهنما:

دکتر بهمن رمضانی

 استاد مشاور:

دکتر پرویز رضایی

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                    صفحه

چکیده 1

مقدمه. 2

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- اظهار مسئله. 5

1-2- سوالات پژوهش.. 6

1-3- اهداف پژوهش.. 7

1-4- فرضیه های پژوهش.. 7

1-5-مراحل پژوهش.. 7

1-5-1- نوع روش پژوهش.. 7

1-5-2- روش گردآوری اطلاعات… 7

1-5-3- ابزار گردآوری اطلاعات… 7

1-5-4- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات… 7

1-6- جامعه آماری.. 8

1-7- مقطع زمانی.. 8

1-8- قلمرو پژوهش.. 8

1-9- محدودیت پژوهش.. 8

1-10- پیشینه پژوهش.. 8

فصل دوم: مبانی نظری پژوهش

2-1- فرآیند بارش… 16

2-2- تحریک مصنوعی برای ایجاد بارش… 17

فصل سوم: ویژگیهای جغرافیایی

3-1- موقعیت… 19

3-2- توپوگرافی.. 21

3-3- اقلیم منطقه. 27

3-4-منابع آب… 65

3-5- حوزه های آبخیز سفیدرود گیلان. 70

3-5-1-آبدهی رودهای فرعی سفیدرود گیلان. 73

3-6- شیب… 78

3-7- خاک.. 78

3-8- زمین شناسی.. 82

3-9- پوشش گیاهی و کاربری اراضی.. 91

فصل چهارم: داده ها و روشها

4-1- داده ها 124

4-1-1-شبکه ایستگاههای هواشناسی دره سفیدرود. 94

4-1-2-مطالعه کیفیت دادهها 98

4-1-3-بازسازی وتکمیل آمار. 98

4-1-4-مطالعه بارندگی دره سفیدرود. 98

4-1-5-انتخاب زمان پایه مشترک.. 98

4-2- روش کار. 99

فصل پنجم: یافته های پژوهش

5-1- یافته های پژوهش.. 101

5-1-1-تحلیل بارندگی سالانه و ماهانه دره سفیدرود. 101

5-1-1-1-تحلیل بارندگی سالانه…….. 132

5-1-1-2-تحلیل بارندگی ماهیانه. 104

5-1-2- تعداد روزهای بارانی.. 122

5-1-3- حداکثر بارندگی 24 ساعته. 127

5-1-5-حداکثر بارش محتمل (PMP) 135

5-1-6-تغییرات بارندگی.. 136

فصل ششم: نتیجه گیری

6-1- نتیجه گیری.. 183

6-2 پاسخ فرضیه ها 156

چکیده

ریزشهای جوی یکی از مهمترین عوامل هواشناسی بوده زیرا کلیه منابع آبی در سطح منطقه از طریق این ریزشها تامین می گردد. مطالعات بارش از لحاظ جنبه های طبیعی و انسانی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد زیرا آثار بارش در بخشهای مختلف اقتصادی و… متفاوت بوده و می تواند صدمات جبران ناپذیری را در بخشهای مختلف به وجودآورد. نگارنده در این پژوهش با بهره گیری از روش معادله خط رگرسیون واستفاده از 19 ایستگاه به مطالعه تغییرات بارش در دره سفیدرود پرداخته تا حساسیتهای اقلیمی بارش در محدوده مورد مطالعه را که نسبت به سال و ماه و فصل اتفاق افتاده مورد مطالعه قرار دهد. نتایج پژوهش نشان می‎دهد که دره سفیدرود براساس روش شاخص بارندگی 30 سال از دوره آماری مورد مطالعه دارای وضعیت مختلفی در شمال و جنوب می باشد. که بر اساس این، دو تیپ اقلیمی با مقادیر مختلف بارش در آن نظاره می گردد. مقدار بارشهای سالانه در این دو تیپ اقلیمی طریقه متفاوتی داشته می باشد. در شمال منطقه بارندگی نسبتا زیاد و در جنوب بارندگی کم می باشد. طریقه زمانی بارش نیز در این دو تیپ اقلیمی متفاوت می باشد که بیشترین بارش در شمال در مهرماه و در جنوب در ماههای زمستان می باشد. از نظر فصول نیز در شمال دره سفیدرود فصل پاییز دارای بیشترین بارندگی و در جنوب دره سفیدرود فصل زمستان دارای بیشترین بارندگی می باشد.

 واژگان کلیدی: بارش، سالانه، دره سفیدرود، ماهانه، فصلی

مقدمه

آب وهوا از کلمه یونانی کلیما (kilima) به معنی میل می باشد. آب وهوا نتیجه تاثیر توام پدیده های هواشناسی می باشد و حالت متوسط هوا را در یک نقطه دلخواه به دست می دهد. پس وقتی در مورد آب و هوای یک منطقه بحث می کنیم لحظه زمامی را مطرح نمی کنیم. البته آب وهوا معنای گسترده تری داشته و تنها به پارامترهای هواشناسی محدود نمی گردد بلکه مجموعه عوامل فیزیکی، شیمیایی و زیست محیطی را در بر می گیرد (علیزاده، 1377).

بی تردید یکی از موثرترین عوامل در ساختار طبیعی کره زمین، شرایط آب و هوایی یا اقلیم می باشد و محیط زندگی تمامی جانداران اعم از بشر و جانوران و گیاهان تحت تاثیر متغیرهای آب و هوایی قرار دارد.

پراکندگی و توزیع جغرافیایی جمعیت های انسانی و جانوری و گیاهی در مقیاس وسیع، با چگونگی توزیع اشکال متنوع اقلیمی ارتباط و همبستگی بسیار نشان می دهد. این تاثیر پذیری تا حدی می باشد که بعضی از جانوران و گیاهان فقط در شرایط خاص اقلیمی قابلیت ادامه حیات و رشد و تکوین می یابند و به این اعتبار آب و هوای هر منطقه، پدیده ای بسیار با اهمیت در تقسیم بندی و طبقه بندی نواحی جغرافیایی و اکولوژیکی به حساب می آید.

بشر هوشمند پیش روی یورش و تهاجم بی ترحم پدیده های ویرانگر طبیعت، از طریق مطالعه و شناخت در احوال این عوامل، به دفع و رفع آنها برخاسته و با بهره گیری از دست آوردهای علمی و تکنولوژیک خویش بر این معضلات فائق آمده می باشد.

با در نظر داشتن آن چیز که گفته گردید، می توان دریافت که شناخت اقلیم و آب و هوا در بسیاری از فعالیتهای بشر از اهمیت و اعتبار ویژه ای برخوردار می باشد و یکی از عوامل موثر در تکوین و تکامل فرآیندهای محیطی و زیست محیطی به شمار می رود. و هر گونه برنامه ریزی عمرانی و کشاورزی به مقصود استحصال هر چه بهتر و بیشتر از پتانسیل های موجود در طبیعت، بدون در نظر گرفتن عوامل اقلیمی نارسا و حتی محکوم به شکست خواهد بود. با درک و شناخت این واقعیت می باشد که امروزه شاخه هایی از دانش اقلیم شناسی (آب و هواشناسی) نظیر اقلیم شناسی کاربردی در عرصه رشته های علوم به وجودمی آید.

درهر مسئله مهم از طبیعت مطالعه آنکه بتوان از هر رژیم اقلیمی بیشترین بهره اقتصادی را بدست آورد، لازم می باشد تا قبل از هر برنامه ریزی توازن آب و هوایی را بدقت مورد مطالعه قرار داد تا در نهایت با اعمال یک مدیریت صحیح به بهره گیری بهینه از طبیعت دست پیدا نمود.

بلندیهای البرز غربی و تالش یکی از مرزهای گسستگی اقلیمی می باشد که دو اقلیم کاملاً متمایز در شمال و جنوب ایجاد نموده می باشد. قسمت شمالی ارتفاعات بعنوان اقلیم خزری و بخش جنوبی اقلیم بری نامیده می گردد.

نواحی شمالی استان از نظر اقلیمی بیشترین بخش آن متعلق به اقلیم خزری می باشد. بخشی از جنوب استان در محدوده حوالی شهرستان منجیل و لوشان دارای اقلیم بری می باشد. مناطق حد واسط سد تاریک تا رودبار در منطقه انتقالی دو اقلیم خزری و بری قرار گرفته اند.

دره سفیدرود تنها مسیر ارتباطی بین هوای مرطوب خزری و بری به شمار می رود. وجود تنگه کوهستانی منجیل و اختلاف فشار در پیشکوه و پسکوه البرز باعث ایجاد یک رژیم بادی می گردد که به همین نام (پیشکوه – پسکوه) معروف می باشد . حداکثر سرعت این باد در هرزه ویل می باشد که ادامه آن به دشت قزوین و تهران نیز می رسد.

اختلاف شرایط اقلیمی مناطق فوق الذکر تغییرات عمده ای را در وضعیت آب و هوایی، پوشش گیاهی، ضخامت خاک و عمق هوازدگی سنگها سبب گردیده می باشد. مناطق با اقلیم خزری که شامل بخش اصلی استان در جنوب باختری دریای خزر می باشد از پوشش گیاهی متراکمی برخوردار می باشد در حالی که در بخش جنوبی استان پوشش گیاهی ناچیز می باشد. دو اقلیم اخیر بعلت افزایش ارتفاع و در نتیجه کاهش دما به وجودآمده و قلمرو آنها ارتفاعات و دامنه های البرز شمالی می باشد. بدیهی می باشد در ارتفاعات البرز جنوبی نیز اقلیم ارتفاعات فوقانی هست.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

منشاء اصلی بارندگیها در بخش مورد مطالعه سیستم جغرافیایی اقلیمی مناسب «دریا –کوهستان– جریان هوا» می باشد. یعنی از یک طرف توده های ورودی به منطقه و از طرف دیگر بارش اروگرافیک ناشی از فیزیوگرافی منطقه و وجود دو عامل سلسله جبال البرز و دریای خزر در مجاورت هم می باشند. با در نظر داشتن عوامل فوق یک هسته پرباران در حوالی قلعه رودخان هست و ناحیه کم باران منطقه در اطراف سد سفیدرود می باشد. پرباران ترین ماه سال در ایستگاههای واقع در ناحیه ساحلی دریای خزر ماههای شهریور و مهر می باشد و خشکترین ماههای سال در این ناحیه ماههای خرداد و تیر می باشد. در ناحیه غیر ساحلی دریای خزر پر باران ترین ماههای سال ماههای اسفند و فروردین و اردیبهشت و کم بارانترین ماههای سال در این ناحیه ماههای فصل تابستان می باشد. در نواحی ساحلی منطقه مورد مطالعه پاییز پربارانترین فصل سال و بهار کم بارانترین فصل سال می باشد ودر بخش غیر ساحلی منطقه مورد مطالعه بطور کلی زمستان پربارانترین فصل سال و تابستان خشکترین فصل سال می باشد.

اقلیم منطقه با بهره گیری از آمارهای ایستگاههای منطقه وبه روشهای مختلف تعیین گردید که تغییرات اقلیم در منطقه نسبتا زیاد بوده و بستگی به موقعیت مکانی و ارتفاعی ایستگاهها دارد.

جهت مطالعه دره سفیدرود آغاز اقدام به شناسایی ایستگاههای موجود در محدوده مورد مطالعه نموده و در انتخاب ایستگاهها با در نظر داشتن اینکه هدف مطالعه وضعیت بارشهای سالانه و ماهانه و فصلی بوده دو موضوع مورد دقت نظر قرار می گیرد، نزدیکترین فاصله به محدوده و ارتفاع ایستگاههای مورد نظر، لذا پس از تهیه و جمع آوری آمار موجود و استخراج اطلاعات و مطالعه کمبود های آماری به مطالعه آب وهوای منطقه می پردازیم.

با در نظر داشتن موارد فوق، این پژوهش در نظر دارد تا با بهره گیری از روشهای موجود به مطالعه تغییرات بارش در دره سفیدرود پرداخته، که برای همین مقصود پژوهش حاضررا به هفت فصل تقسیم نمودیم.

در این فصل آغاز چکیده ای از عوامل اصلی اقلیمی منطقه براساس آمارهای موجود ارائه شده و ارتباط بین آنها تحلیل می گردد تا نتایج کلی بدست آمده در برآوردها و بررسیهای عمومی شناسایی مورد بهره برداری قرار گیرد.

اظهار مسئله

آب و هوا یکی از عوامل مهم در زندگی بشر می باشد و دانشمندان همواره آن را به عنوان یکی از اجزا اصلی چشم انداز جغرافیایی قلمداد می کنند، بارش یکی از اصلی ترین عناصر اقلیمی هر منطقه به شمار می آید در خیلی از کشورهای دنیا برنامه ریزی های کلان براساس تغییرات بارش سالانه، ماهانه و فصلی انجام می شود زیرا تغییرات طریقه بارش در اقالیم مختلف می تواند معضلات جزئی تا مصائب بسیار بزرگ را تا خرد و کلان به همرا ه داشته باشد . بطو ریکه پدیدار شدن اثرات این طریقه در اقالیم خشک سریعتر و و مرموز تر و با درصد بالایی قابل پیش بینی می باشد اما در اقالیم مرطوب این تغییرات با نوسانات جزئی تر اما با تداوم بیشتر همراه می باشد که اثرات زیانبار این نوسانات همیشه مورد مطالعه محققین بوده می باشد.

اهمیت مقادیر و تغییرات آن بخصوص در کشور ما ایران که در ناحیه خشک و نیمه خشک جهان قرار دارد بر هیچکس پوشیده نیست بر اساس اطلس اقلیمی ایران در دوره 1990-1961 میلادی بیش از دو سوم وسعت کشور دارای میانگین سالانه بارش کمتر از 300 میلی متر می باشد و لیکن هسته های پر بارش بالاتر از 1000 میلی متر در منطقه زاگرس و دامنه های شمالی البرز هست . تقریبا تمام نقاط استانهای شمالی گیلان و مازندران از میانگین سالانه بیش از 500 میلی متر برخوردارند

استان گیلان نیز با شرایط جغرافیایی و طبیعی خاص خود در ایران منحصر به فرد می باشد و بارشهای شدیدی در سالهای اخیر در آن صورت گرفته که ناشی از تغییرات اقلیمی در سطح سیاره زمین و غیره می‎باشد دره سفید رود باتوجه به موقعیت و قرار گیری آن در بین کوههای البرز و کوههای زنجان از نظر اقلیمی در شرایط خاص جغرافیایی قرار دارد و این موضوع باعث شده که در این منطقه طریقه بارش در سال، ماه و فصل دارای تغییرات محسوسی باشد که با مطالعه طریقه بارش و برنامه ریزی مدون می‎توان نسبت به جلو گیری از بروز سیل و سایر مخاطرات ناشی از بارش اقدامات لازم را انجام داد.

 1-2- سوالات پژوهش

  1. آیا درروند بارش سالانه، ماهانه و فصلی دره سفید تغییراتی نظاره می گردد؟
  2. تغییرات طریقه بارش در دره سفید رود در چه دوره ای افزایش می یابد؟

1-3- اهداف پژوهش

  1. مطالعه تغییرات طریقه بارش سالانه، ماهانه و فصلی
  2. شناسایی و معرفی مهمترین و غالبترین طریقه تغییرات بارشی
  3. برنامه ریزی با در نظر داشتن طریقه بارش در کشاورزی و سایر امور

1-4- فرضیه های پژوهش

  • به نظر می رسد که در طریقه بارشی سالانه، ماهانه و فصلی دره سفید رود تغییرات محسوسی نظاره می گردد.
  • بنظر می رسد که افزایش تغییرات بارش ماهانه بیشتر از سالانه و فصلی باشد.

1-5-مراحل پژوهش

 1-5-1- نوع روش پژوهش

نوع پژوهش بصورت توصیفی و تحلیلی با اهداف کاربردی می باشد

1-5-2- روش گردآوری اطلاعات

. روش گردآوری اطلاعات بصورت کتابخانه ای، اسنادی و میدانی می باشد

1-5-3- ابزار گردآوری اطلاعات

ابزار گردآوری اطلاعات در روش کتابخانه ای بصورت فیش برداری، جدول، نقشه و کروکی . . . و شبکه های کامپیوتری بوده و در روش میدانی نیز از نقشه، نظاره، مصاحبه و دوربین عکاسی و عین بهره گیری شده می باشد.

 1-5-4- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

در این پژوهش پس از جمع آوری اطلاعات از طریق ابزارهای گردآوری اطلاعات، اطلاعات خام را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و همچنین به تفسیر نقشه ها پرداخته تا مورد بهره گیری قرار گیرد. لذا برای تجزیه و تحلیل اطلاعات با در نظر داشتن ماهیت داده ها از روشهای توصیفی و کاربردی بهره گیری شده می باشد.

1-6- جامعه آماری

جامعه آماری پژوهش فوق دره سفید رود بوده که از سد منجیل شروع شده و تعدادی از ایستگاه ها و شهرستان های اطراف رودخانه سفیدرود را تا دریای خزر پوشش داده می باشد.

1-7- مقطع زمانی

    با در نظر داشتن آمارهای موجود ایستگاه های مورد مطالعه در منطقه، کوشش نموده ایم تا از ایستگاه هایی بهره گیری گردد که دارای آمارهای طولانی تری باشند. در نهایت بعد از همگن سازی ایستگاهها، 9 ایستگاه در یک دوره 30 ساله در سه مقطع سالانه و ماهانه و فصلی مورد مطالعه قرار گرفت.

1-8- قلمرو پژوهش

با در نظر داشتن اینکه مطالعه پژوهش فوق دره سفیدرود بوده لذا قلمرو آن مناطقی مانند رودبار، سیاهکل، لاهیجان، آستانه، رشت، بندانزلی و شفت را در بر می گیرد

تعداد صفحه :174

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان