No category

پایان نامه با واژگان کلیدی سازمان همکاری شانگهای، آسیای مرکزی، سازمان شانگهای، ژئوپولیتیک

چکیده :

اهداف تحقیق
– بررسی اهداف و دلایل شکل گیری سازمان های منطقه ای.
– شناخت سازمان همکاری شانگهای و حوزه ی نفوذ آن.
– بررسی اهداف کشورهای منطقه از عضویت در این سازمان.
– بررسی اهداف آشکار و نهان کشورهای چین و روسیه از تشکیل، تقویت و گسترش سازمان همکاری شانگهای.
– بررسی ویژگی ها ی جغرافیایی کشورهای عضو و ناظر سازمان همکاری شانگهای.
– بررسی دلایل و روند شکل گیری و گسترش سازمان شانگهای از پیدایش تا کنون .
– بررسی تاثیراتی که سازمان شانگهای در امنیت آسیای مرکزی داشته است.
– بررسی جایگاه فعلی سازمان شانگهای در سطح منطقه ای و بین المللی و نقشی که در تحولات ژئوپلیتیکی بازی می کند.
– بررسی چشم انداز آینده سازمان همکاری شانگهای در تحولات جهان معاصر.
– بررسی چالشها و فرصت های پیش روی سازمان همکاری شانگهای در بین اعضا، منطقه و جهان.

سئوالات تحقیق
۱- سازمان همکاری شانگهای چه نقشی در تأمین امنیت آسیای مرکزی خواهد داشت؟
۲- آیا این سازمان در مسیر تبدیل شدن به یک بلوک در برابر غرب و بطور مشخص آمریکا حرکت می کند؟
۳- با توجه به پتانسیل ها و ظرفیت های موجود، چشم انداز آینده ی این سازمان چگونه است؟

روش تحقیق
در این پژوهش با توجه به عنوان آن که به دنبال بررسی نقش سازمان همکاری شانگهای در تأمین امنیت آسیای مرکزی است، از روش توصیفی – تحلیلی استفاده شده است. همچنین جهت تجزیه و تحلیل این تحقیق، از طریق بررسی منابع و اسناد کتابخانهای، اینترنت، مجلات و مقالات مرتبط با موضوع و فصلنامهها استفاده شده است. به طور کلی مبنای تحقیق، بر روش کتابخانهای استوار است.

فرضیه های تحقیق
– به نظر می رسد که سازمان شانگهای نقش موثری در تأمین و برقراری امنیت در آسیای مرکزی خواهد داشت.
– یکی از مهمترین انگیزه های روسیه و چین از ایجاد سازمان همکاری شانگهای، تشکیل یک بلوک قدرت در مقابل غرب، بویژه امریکا و گسترش ناتو به شرق می باشد.
– سازمان همکاری شانگهای با توجه به توانمندیها و ظرفیتهای خود، قابلیت ارتقا به یک سازمان چند جانبه را دارد.

منابع فصل اول
۱- سازمان همکاری شانگهای، ۱۳۸۸، انتشارات وزارت خارجه، تهران.
۲- کولایی، الهه، ۱۳۷۶، سیاست و حکومت در آسیای مرکزی، سمت ، تهران.
۳- انوری، حمیدرضا – رحمانی موحد، مرتضی ، ۱۳۸۸، سازمان همکاری شانگهای؛چشم اندازی به سوی جهان چند قطبی ، انتشارات وزارت خارجه، تهران
۴- عزتی ، عزت الله- یزدان پناه ، کیومرث، فصلنامه ژئوپولیتیک شماره ۱۳۸۸
۵- سیف زاده، حسین ،۱۳۸۳، معمای امنیت و چالش های جدید غرب، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، تهران.
۶- کولایی، الهه ،۱۳۸۵ ، سازمان شانگهای و امنیت آسیای مرکزی ، پژوهش علوم سیاسی ، شماره سوم.
۷- هرزیگ، ادموند، ۱۳۷۵، ایران و حوزه جنوبی شوروری سابق، ترجمه کاملیا احتشامی اکبری، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، تهران.
۸- یزدان پناه درو، کیومرث، ۱۳۸۹، اتحادیه ی شانگهای چشم اندازها ، بیم ها و امیدها ، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران.
۹- اخوان کاظمی، مسعود، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، سال پانزدهم ، دوره چهارم، شماره ۵۵،پاییز ۱۳۸۵ .
۱۰- Miller, Eric, Central Asia and Security, past, Present, and Future. 1997, p 4.
۱۱- Menon, Rajan, the new great game in central Asia, survival vol. 45. No.2, summer 2003. P187.

فصل دوم
مبانی نظری تحقیق

ضرورت شکل گیری سازمان های منطقه ای
امنیت و بقای یک کشور از جمله اولین وظیفه و اولویت‌‌‌های هر کشوری به حساب می آید و روش‌‌‌های تامین آن نیز در کشورهای مختلف با هم تفاوت دارد. اما در نظام بین الملل کنونی کشورها برای تامین امنیت و رسیدن به اهداف خود، ناچار به همکاری با دیگران می باشند. پس دولتها ناگزیرند برخی از مهمترین اهداف خود را از طریق همکاری با سایرین دنبال نمایند زیرا اساساً برخی از این اهداف می توانند دارای نقاط مشترک با اهداف دیگران داشته باشند و یا بطور کلی به تنهایی قابل دستیابی نباشند.
بر اساس تحلیلی که باری بوزان ارائه می دهد آن گروه از دولتهایی که دغدغه اصلی و امنیتی، آنان را به نحوی به یکدیگر پیوند می دهد، امنیت ملی آنان نمی تواند به صورت واقع بینانهای جدا از یکدیگر مورد توجه قرار گیرد. براساس این تحلیل بسیاری از دولت‌ها روابط امنیتی خویش را منطقهای تعریف می کنند (قوام،۱۳۸۴، ص۳۶۲).
از جمله ضرورت های امنیتی- جغرافیایی و اقتصادی تشکیل و تأسیس سازمانها و نهادهای منطقهای، افزایش تهدیدات منطقهای و فرا منطقهای و آسیب پذیر بودن اقتصادهای درون حوزه ای است. از طرفی، واقعیتهای ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی حاکم بر مناطق مختلف جهان ، زمینه را برای ظهور چنین نهادهایی هموار کرده است. مهمترین هدفهایی هم که در درون این نهادها دنبال می شود، عبارتند از: هدفهای امنیتی، هدفهای اقتصادی ، تجاری و بازرگانی،هدفهای سیاسی، هدفهای بهداشتی و محیط زیست، هدفهای تأمین انرژی سالم ایمن و بی دردسر و . . .
مروری بر اهم سازمانهای شکل یافته ، نشان می دهد که اکثر این سازمانها دنبالهدف های فوق هستند. (یزدان پناه، ۱۳۸۹ ، ص ۱)
در اواخر جنگ جهانی دوم و سال های بعد از آن، که جنگ سرد بر اوضاع جهان سایه افکند، بسیاری از کشورهای جهان متوجه خطرات و آسیب های جدی در مناسبات بین المللی شدند. این موضوع نگران کننده، باعث شکل گیری تلاش های وسیع برای نظم بخشیدن به مناسبات بین کشورها در عرصه های سیاسی و اقتصادی و امنیتی شد. در زمینه سیاسی- امنیتی نتیجهی این تلاش ها به تأسیس سازمان ملل متحد انجامید. و در عرصهی اقتصادی و تجاری به شکل گیری موافقت نامهی عمومی تعرفه و تجارت (گات) منجر شد.
با این وجود ، به دلیل فقدان مبنای حقوقی مشخص و همچنین پیچیده تر شدن اوضاع سیاسی – امنیتی جهان، زمینه ای برای پیدایش نهادهای منطقه ای با هدف های محدودتر در درون قاره ها فراهم شد. از جمله دلایل شکل گیری این گونه نهادها در درون قاره ها می توان به موارد ذیل اشاره کرد: (یزدان پناه، ۱۳۸۹ ، ص ۲)
۱- منافع مشترک.
۲- تهدیدات مشترک.
۳- به هم پیوستگی جغرافیایی.
۴- علایق و نیازهای متقابل.
۵- ایجاد انسجام امنیتی.
۶- فراهم ساختن بسترهای مناسب و مشترک اقتصادی.
۷- تحکیم مناسبات مشترک.
۸- رفع نیازهای اساسی.
۹- فراهم کردن زمینه های لازم رقابتی در برابر رقبای بزرگ.
۱۰- درک واقعیت های ژئوپولیتیکی و ژئواستراتژیکی درون قاره ای.
۱۱- بالابردن سطح زندگی مردم در ابعاد مختلف در کشورهای عضو.
۱۲- فراهم کردن شرایط برای همکاری مقتدرانه با دیگر سازمان های منطقهای موجود در جهان.
بطور کلی شکل گیری فرایند همگرایی و پدیدار شدن یک تشکل منطقهای یا جهانی مستلزم وجود زمینه ها و عوامل مختلفی است که عمده ی آن ها به شرح ذیل است:
۱- ویژگیها و ارزشهای مشترک جغرافیایی، تاریخی، تمدنی، فرهنگی، زبانی، دینی، قومی، ایدئولوژیکی و نظایر آن که به تجانس ساختاری می انجامد.
۲- تهدیدات مشترک اعم از امنیتی، نظامی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و غیره.
۳- کارکردها و علائق مشترک که به همسانی عملکردی و منافع مشترک می انجامد.
۴- نیازهای متقابل و وابستگی دو یا چند جانبه که نوعی هم تکمیلی در حوزه های کارکردی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، امنیتی و غیره را مبتنی بر مزیت های هریک از اعضا منعکس می نماید.
۵- موقعیت ژئوپولیتیکی و قدرت برتر که نقش اصلی را در تأسیس و رهبری همگرایی بر عهده می- گیرد.
۶- ضرورت های جهانی و کروی که مدیریت فراگیر و یکپارچه جهانی را اجتناب ناپذیر می نماید.
عوامل و بسترهای اساسی مزبور و نیز متغیرهای مربوط به هرکدام می توانند به صورت انفرادی و یا ترکیبی بر شکل گیری فرایند همگرایی و پدیدار شدن سازمان ها و تشکل های بین المللی در مقیاس های محلی(همسایگی)، منطقه ای و جهانی تأثیر بگذارند. (حافظ نیا، ۱۳۸۵، ص ۳۷۹ )
سازمان های بین المللی می توانند نقش های مهمی را عهده دار گردند، وظیفه اصلی آنها فراهم آوردن وسایل همکاری میان دولتها در زمینه هایی است که این همکاری منافعی را برای همه یا اکثر دولتها به همراه دارد. کارکرد دیگر سازمان های بین المللی ایجاد ارتباط بین دولتها به منظور شناسایی زمینه های همکاری بین آنهاست.(آقایی ، ۱۳۸۶، ص ۱۵)
سازمان ها و پیمان های منطقهای با قدمتی نه چندان طولانی و در شرایط دگرگون پس از جنگ جهانی دوم، در جایگاه بازیگرانی با اهداف و ایده های متفاوت و به عنوان یکی از ارکان مهم روابط بین الملل ظاهر شده و مسیر تعاملات جهانی را بتدریج به سوی چشم اندازی نوین تغییر داده اند.(انوری،رحمانی موحد،۱۳۸۸، ص ۵)
پس از پایان عمر جهان دوقطبی که با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ واقعیت پیدا کرد، گرایش به سمت تأسیس و فعالیت سازمانهای منطقهای نسبت به دهههای قبل تشدید شد. اگرچه در آن دوره نیز سازمانهای منطقهای زیادی تولد یافتند و با رویکردهای مختلف اقتصادی، سیاسی و امنیتی فعالیت می کردند، ولی بعد از افول ستارهی عمر ابر قدرت شرق، انگیزهی همگراییهای منطقهای در میان برخی از دولت ها و ملت ها بنا به دلایل مختلفی بیش از پیش قوت گرفت. یکی از دلایل عمدهی این رویکرد، پر کردن خلاء ناشی از فروپاشی شوروی و ایجاد چتر امنیتی جدید در دنیای تازه بود. برخی دیگر از کشورها با هدف تحکیم موقعیت بین المللی خود در نظام بین الملل یک – چند قطبی تمایل خود را به تشکیل سازمانهای همکاری منطقهای نشان دادند و در راه تحقق آن گام برداشتند. در مواردی دیگر، گاه برخی از کشورهای یک حوزهی مشخص جغرافیایی صرفا با انگیزه تأمین منافع خود به ویژه در عرصهی اقتصاد و تجارت، اقدام به تشکیل سازمان منطقهای کرده و با وضع قوانین و مقررات خاص در درون مجموعهی خود، به تبادل همکاری می پردازند. (یزدان پناه، ۱۳۸۹، ص ۱۲۴)

تعاریف و مفاهیم
امنیت :
تعریف فرهنگ لغات از امنیت، عبارت است از: در معرض خطر نبودن یا از خطر محافظت شدن. امنیت همچنین عبارت است از: رهایى از تردید، آزادى از اضطراب و بیمناکى و داشتن اعتماد و اطمینان موجه و مستند. امنیت به صورت وسیع، در مفهومى به کار گرفته شده که به صلح، آزادى، اعتماد، سلامتى و دیگر شرایطى اشاره مى کند که فرد و یا گروهى از مردم، احساس آزادى از نگرانى، ترس، خطر یا تهدیدات ناشى از داخل یا خارج را داشته باشند. امنیت در زندگی بشر یک پدیده حیاتی است که بدون آن، ادامه حیات انسان با دشواری‌های جدی روبه رو خواهد بود.
مهمترین نیاز هر انسان از آغاز پیدایش تا کنون امنیت

دیدگاهتان را بنویسید