دانلود مقاله با موضوع رنگین کمان، بهره بردار، تخصیص منابع، قرن نوزدهم

(۲۰۰۰) اعتقاد دارندکه رشد جبرانی عمدتاً از افزایش مصرف غذا ناشی می شود. نتیجه تحقیقی روی ماهی باس دریایی (Dicentrachus Labrax) نشان داد که افزایش میزان انرژی جیره تا حدی از میزان افزایش مصرف غذا می کاهد (Ali et al., 2003). شواهدی دال بر افزایش ظرفیت معده در مواقع وجود منابع غیر قابل پیش بینی غذا در ماهیان وجود دارد، اما به نظر نمی رسد که این مکانیسم در تحمیل وقفه های طولانی در وجود منابع غذایی (گرسنگی طولانی مدت) باعث ایجاد چنین تغییراتی گردد (Nikki et al., 2004). در مرحله رشد جبرانی افزایش اشتهای معنی داری در ماهیان دچار محرومیت غذایی گزارش شده است (Young et al., 2005). البته باید مطالعه Boujard et al., (2000) را یک استثنا دانست که نتوانست در ماهی قزل آلای رنگین کمان افزایش دریافت غذا را نشان دهد. ماهیان با محرومیت غذایی یک دوره کوتاه مدت افزایش اشتها نشان دادند که منجر به احیای مجدد سطح چربی در عرض دو هفته گردید (Morgan & Metcalfe, 2001).
۱-۷-۲- تغییر ضریب تبدیل غذایی۱۷ (کارآیی تبدیل غذایی۱۸ یا کارآیی رشد۱۹)
عوامل متعددی از جمله درجه حرارت آب (Maclean & Metcalfe,2001) و سازگاری های مرتبط با آن نظیر افزایش فعالیت آنزیمی با کاهش درجه حررات Shreck & Moyle, 1990))، میزان اکسیژن محلول، اسیدیته آب، اندازه ذرات غذایی، مقدار غذا، ترکیب اجزا غذایی (ستاری، ۱۳۷۶) و سابقه تغذیه ای ماهی، ضریب تبدیل غذایی را متاثر می سازند(Boujard et al., 2000). مطالعات بیانگر آن است که میزان افزایش رشد ناشی از افزایش کارآیی جذب در برابر رشد ناشی از افزایش دریافت غذا، قابل اغماض است (Ali et al., 2003). ماهیان سه ماهیان سه خاره با دوره سه هفته گرسنگی واجد میزان کارآیی رشد بالاتری در مقایسه با ماهیان با یک هفته محرومیت غذایی و گروه بدون محرومیت غذایی بودند Zhu et al. 2001)). چنین افزایش معنی داری در کارآیی

رشد در ماهی سوف زرد نیز مشاهده گردیده است (Hayward & Wang, 2001). با این وجود مطالعاتی نیز وجود دارند که تفاوت معنی داری را در کارآیی تبدیل غذایی ماهیان مورد آزمایش گزارش نکرده اند (Wang et al., 2000; Nikki et al., 2004; Zhu et al., 2004). مطالعهBoujard و همکاران (۲۰۰۰) تنها مطالعه ای است که رشد جبرانی مشاهده شده در ماهی قزل آلای رنگین کمان را به افزایش کارآیی تغذیه ای نسبت داده است. بهبود مختصری در ضریب تبدیل غذایی گربه ماهی روگاهی گزارش شده است (Gaylord & Gatlin 2001). Hayward و همکاران (۲۰۰۰) در آفتاب ماهی هیبرید نگه داری شده بصورت گله ای کاهش کارآیی رشد را گزارش کردند در حالی که در ماهیان نگه داری شده بصورت انفرادی اختلاف معنی داری در کارآیی رشد گزارش نشد. در برخی تحقیقات حضور دو عامل افزایش دریافت غذا و بهبود ضریب تبدیل غذایی گزارش شده است (Hayward & Wang, 2001; Zhu et al., 2001; Young et al., 2005).
۱-۷-۳- تغییر متابولیسم
متابولیسم شامل واکنش های آنابولیکی و کاتابولیکی موجود زنده است که منجر به استفاده از مواد مغذی برای تولید انرژی و یا رشد می گردد (De Silva & Anderson, 1995). عوامل متعددی نظیر اندازه ماهی، درجه حرارت محیط، محیط زیست ماهی (آب شور یا شیرین) و وضعیت تغذیه ای حیوان در میزان متابولیسم موجود اثر دارند (Jobling, 1994).
چهار مرحله (۱) استرس: مرحله افزایش فعالیت (جست و جوی غذا و …) (۲) گذر : مرحله کاهش میزان متابولیسم رایج به علت کاهش حرکت (۳) تطابق : حفظ متابولیسم بدن در حد مقادیر کاهش یافته و (۴) بهبود : افزایش سریع در میزان مصرف اکسیژن و رشد را در پاسخ به محرومیت و غذادهی مجدد توضیح داده اند (Wieser et al., 1992). ماهیت تغییرات متابولیکی در دوران گرسنگی تابع گونه و مدت زمان آن است. گونه های معینی مثل ماهی حوض، کپور معمولی، مار ماهی اروپایی و قزل آلای رنگین کمان از ذخایر گلیکوژنی استفاده می کنندAli et al., 2003)).
تحمیل محدودیت انرژی در موشها منجر به افزایش فرآیند گلیکونئوژنز و کاتابولیسم پروتئین حتی در ساعات بعد از غذادهی می گردد (Dhahbi et al., 2001). به نظر می رسد که گرسنگی های کوتاه مدت و بدون برنامه منجر به افت کیفیت لاشه ماهیان می گردد، امری که در سیستم پرورش ماهیان در فاضلاب ها مرسوم است. البته خاطر نشان می شود که گونه های مذبور از نظر فیزیولوژی با ماهی قزل آلا متفاوت می نمایند. با این وجود با توجه به مطالب مذکور و اینکه گرسنگی (کوتاه مدت) اثر زیادی در خروج فلور نامناسب روده ای ندارد راهکارهای بهتری نظیر پرورش این ماهیان به مدت معین (که به وسیله تحقیقات آتی می تواند توصیه شود) در سیستم های عاری از این آلودگی ها و . . . استفاده گردد.
۱-۷-۴- تخصیص منابع۲۰ مواد و انرژی
درک بودجه بندی انرژی می تواند به نحوه ی کسب انرژی و استفاده از آن توسط موجود زنده نمایند. با این که افزایش دریافت غذا باعث جبران می گردد اما جبران بیش از حد نیازمند تخصیص مواد مغذی به خصوص منابع پروتئینی جذب شده در بخش های ساختاری طی دوران جبران می باشد (Gurney & Nisbet, 2004 ). موجود طی رشد جبرانی ممکن است از انرژی و موادی استفاده کند که در غیر این صورت در روند بلوغ جنسی استفاده می شد، بنابراین باعث تاخیر در سن بلوغ می گردد. با این وجود اگر یک محدودیت اندازه ای در رسیدن به بلوغ وجود داشته باشد، رشد جبرانی برای تسریع دستیابی به این اندازه می تواند سن بلوغ را کاهش دهد (Ali et al., 2003). پدیده ای که در نوزاد حشرات تفریخ شده در اواخر فصل تولید مثل روی می دهد. این افراد سریعتر به بلوغ می رسند (Metcalf & Monaghan, 2001). البته چنین مکانیسمی برای پدیده هایی که در یک زمان (فصل) خاص روی می دهند نظیر تبدیل شدن به بچه ماهیان رهسپار شونده به دریا۲۱ محتمل است.
۱-۸- پرورش ماهیان خاویاری
تاس ماهیان از مهمترین آبزیان دریای خزر می باشند که به دلیل ویژگی های خاص از جمله ارز آوری و مطابقت طعم خاویار و گوشت آن با ذائقه جوامع انسانی بسیار مورد توجه واقع شده است (پورعلی فشتمی و همکاران، ۱۳۸۲Speer et al., 2000; ). همزمان با بهره برداری از ذخایر این ماهیان، گامهای نیز از طریق تولید انبوه لارو ماهیان خاویاری، رهاسازی آنها در رودخانه های منتهی به دریا جهت بازسازی ذخایر برداشته شده است (Memis, 2009). بدیهی است که تداوم این اقدام (با رعایت اصول توسعه پایدار) از طریق اعمال مدیریت صحیح بر ذخایر، امکان بهره برداری اصولی و مستمر از منابع زنده ماهیان در طبیعت را میسر خواهد کرد. با این وجود آلودگی های روز افزون رودخانه ها و دریاها خطر نابودی ذخایر این ماهیان را مدام در ذهن پویای کارشناسان زیست محیطی زنده نگه داشت که منجر به ایده ی پرورش ماهیان خاویاری به صورت اهلی در استخرها و محیط های محدود آبی دیگر گردید (کیوان، ۱۳۸۱).
پرورش ماهیان خاویاری اهمیت زیادی برای آن دسته از کشور هایی که ذخایر طبیعی آنها رو به کاهش رفته و یا به کلی نابود شده ، دارد (Steffens et al., 1990; Williot et al., 2001). از طرف دیگر به دلیل کاهش پیوسته سهم ماهیان خاویاری از تولید جهانی، تکنیک های پرورش آنها از اهمیت زیادی برخوردار شده است (Steffens et al., 1990; Bronzi et al., 1999; Hamlin et al., 2006). اولین آزمایشات در مورد پرورش ماهیان خاویاری تقریباً به صورت همزمان در اواسط قرن نوزدهم در روسیه، آلمان و آمریکای شمالی به منظور جبران کاهش برداشت ماهیان خاویاری از طبیعت انجام گرفت (Williot et al., 2001).
۱-۹- جایگاه سیستماتیک تاس ماهی سیبری
راسته Acipenseriformes شامل استورژن ها، پاروپوزه ها و دیگر فسیل های خویشاوند آنها می باشد که در مجموع ۲۷ گونه را در بر می گیرد(Bemis et al., 1997) . بزرگ ترین خانواده این راسته Acipenseridae است که دارای ۴ جنس Huso, Acipenser, Pseudoscaphirhynchus و Scaphirhynchus می باشد. تاسماهی سیبری یکی از گونه های جنس Acipenser می باشد که با نام علمی Acipenser baerii baerii (Brandt, 1869) شناخته می شود (شکل ۱-۲). طبق گزارشات Ruban در سالهای ۱۹۹۶، ۱۹۹۷ و ۱۹۹۹ سه زیر گونه برای این ماهی شناخته شده است. هرچند مطالعات اخیر پیشنهاد می کند که تاس ماهی سیبری احتمالاً مونوتیپ است و جمعیت های پیوسته ای را در سیستم های رودخانه ای بزرگ تشکیل می دهد. جایگاه سیستماتیک این گونه به شرح ذیل می باشد (Dadswell et al., 1984.):
Kingdom Animalia
Phylum Chordata
Subphylum Vertebrata
Supraclass Gnathostomata
Class Osteichthyes
Subclass Actinopterygii
Infraclass Chondrostei
Order Acipenseriformes
Family Acipenseridae
Subfamily Acipenserinae
Genus Acipenser
Species baerii
Sub species baerii stenorrhynchus
Sub species baerii baikalensi

شکل ۱-۲- تاس ماهی سیبری (www.fishbase.com)
۱-۱۰- پراکنش جغرافیایی
محدوده پراکنش تاس ماهی سیبری از عرض جغرافیایی ?N74 _ 73 در دهانه لنا۲۲ و خلیج اُب تا?N 49_48 در رودخانه های چرنیئی ـ ایرتیش۲۳ و سلنگا۲۴ و طول جغرافیایی ۹۷ درجه گزارش شده است (Ruban, 2005). بنابراین زیستگاه اصلی این ماهی در حوضه رود های ینی سئی۲۵, خاتانگا۲۶ , لنا و ایندیگیرکا۲۷ است. همچنین جمعیت هایی نیز در سیستم های آبی دریاچه بایکال یافت می شود (FAO, 2009). A.baerii ساکن تمام رودخانه های بزرگ سیبری است که محدوده پراکنش آن در جنوب از رودخانه لنا و خلیج اُب تا رودخانه های سلنگا، ارتیش و چرنیی۲۸ را شامل می شود (Holcik, 1989). شکل ۱-۳ نقشه پراکنش جغرافیایی تاسماهی سیبری را نشان می دهد.

۱
۱-۱۱- تغذیه
تاس ماهیان ساکن آبهای سیبری غالباً موجوداتی کفزی خوار هستند. غذای عمده آنها لارو شیرونومید است. در نواحی مصب و دلتای رودخانه های سیبری، آیتم غذایی اولیه این ماهیان آمفی پودها، ایزوپودها و پلی کیتهاست. در کنار این قبیل موجودات کفزی مقادیر زیادی از دتریتوسها و بقایای ته نشست مواد را نیز مصرف می کنند که مقدار این مواد در برخی موارد به بیش از ۹۰ % محتوای معده می رسد. یک خصوصیت منحصر به فرد تاسماهیان سیبری این است که در فصل سرما حتی در زیر لایه هایی از یخ نیز به تغذیه خود ادامه می دهند. آیتم غذایی اولیه این ماهیان در مناطقی که به تازگی وارد می شوند نیز موجودات کفزی است. در دریاچه لادوگا غذای این ماهیان را طیف وسیعی از لارو حشرات همچون

دانلود مقاله با موضوع رنگین کمان، سلسله مراتب، تعاملات اجتماعی، فیزیولوژی

فروش محصول) می توان با کاستن یا قطع کارشناسانه غذا (کاهش هزینه نگه داری محصول به مدت طولانی تر) شرایط راحت تر مدیریتی را برای مزرعه پرورشی به ارمغان آورد. البته باید به پدیده همنوع خواری و عواقب آن که در بخش معایب رشد جبرانی به برخی از آنها اشاره می شود نیز توجه داشت و از محدودیت ها یا محرومیت های غیر اصولی و غیرمدبرانه به جد پرهیز کرد.
۱-۵- معایب رشد جبرانی۷
سرعت رشد در زمان رشد جبرانی از میزان موجود در افراد با تغذیه مداوم بیشتر می شود. اعتقاد بر این است که ماهی هزینه های ناشی از این رشد غیرعادی را به دلیل مزایای آن تقبل می کند (Ardent, 1997; Metcalfe & Monghan, 2001). چنین به نظر می رسد که ماهیان در زمان رشد جبرانی حساس تر از مواقع دیگر باشند (Quinton & Blake, 1990). وجود پرخوری یا افزایش اشتها در زمان رشد جبرانی باعث افزایش خطر شکار شدن حیوان و همچنین بروز رفتارهای تهاجمی داخل جمعیتی می گردد (Ali et al, 2003). هزینه های رشد جبرانی می تواند در مقاطع زمانی متفاوت پرداخت گردیده و شامل فرآیندهای مختلفی باشد. معمولاً هزینه های فیزیولوژیکی- سلولی در مقاطع زمانی بلند مدت و هزینه های اکولوژیکی به صورت آنی خود را نشان می دهند. از هزینه های اکولوژیکی می توان به شکار شدن به علت بروز خطر پذیری برای تغذیه اشاره کرد.
۱-۶- عوامل موثر بر رشد جبرانی در ماهیان
بسیاری از مطالعات وجود رشد جبرانی را بعد از یک دوره محدودیت یا محرومیت غذایی نشان داده اند. البته شواهدی در خصوص وجود رشد جبرانی بعد از کاهش غیر فصلی دما نیز وجود دارد Maclean & Metcalfe,) 2001). بعد از رفع فاکتورهای دیگری که در رشد نامناسب ماهیان موثر هستند نظیر تراکم بالا، میزان اکسیژن کم، کیفیت بد غذا، بیماری ها و … نیز وجود رشد جبرانی مشاهده شده است (Ali et al., 2003).
۱-۶-۱- شدت و طول دوره سوء تغذیه
هرچه شدت سوءتغذیه بالاتر باشد، نرخ جبران بلافاصله بعد از برطرف شدن آن بیشتر خواهد بود ( Wilson & Osbourn, 1960; Boersma & Wit, 1997). دوره طولانی مدت بیش از حد، باعث عقب افتادگی دائمی رشد می شود. مثلاً مدت زمان گرسنگی بیش از ۴ هفته در بچه ماهی نورس Oncorhynchus nerka منجر به عدم جبران گردید (Zhu et al., 2001). از سوی دیگر یک رابطه عکس بین طول دوره گرسنگی و رشد جبرانی در سه گونه از کپور ماهیان (ماهی سرخ باله، Leuciscus cephalusوChalcalburnus chalcoides mento) وجود داشت (Wieser et al., 1992). گاهی مواقع عدم وجود رشد جبرانی به علت ناکافی بودن میزان محرومیت تحمیلی برای تحریک پاسخ جبرانی است (Ali et al., 2003).
۱-۶-۲-مرحله تکامل بافتی در شروع سوء تغذیه
سوءتغذیه در مراحل ابتدایی زندگی انسان اثرات زیانبارتری دارد و در پی آن توانایی جبران و رسیدن به اندازه نهایی طبیعی کاهش می یابد (Boesma & Wit, 1997). اگر طول دوره گرسنگی بیش از ۲۵-۴ هفته باشد بسته به گونه و اندازه ماهی، بچه ماهیان جوان در اثر گرسنگی خواهند مرد (Ali et al., 2003). با این حال مطالعات نشان داده است که قزل آلای کوچکتر (۲۴/۳۶ گرم) بهتر از ماهیان بزرگتر (۱۲/۱۲۰ گرم) پاسخ جبرانی نشان می دهند (Quinton & Blake, 1990).

۱-۶-۳-بلوغ جنسی و تولید مثل
در آزاد ماهیان قطعی شدن فیزیولوژیکی بلوغ احتمالاً تابع میزان ذخایر (چربی) و رشد در یک محدوده ی زمانی مشخص است (Morgan & Metcalfe, 2001). با تعیین زمان شروع این فرآیند و با تحمیل بحران های تغذیه ای می توان این پدیده (بلوغ) را به تعویق انداخت. در ماهی چارقطبی هیچ اختلاف معنی داری درنسبت نرهای بالغ در پایان دوره ی آزمایش بین گروه های با محرومیت غذایی و گروه کنترل مشاهده نشد. شاید علت آن در نامناسب بودن زمان تحمیل بحران تغذیه ای باشد (Jobling et al., 1993). اگرچه، کاهش درصد بلوغ از ۷۴% به ۴۸% در جمعیت نر آزادماهی اقیانوس اطلس گزارش شده است (Morgan & Metcalfe, 2001).
۱-۶-۴- درجه حرارت
با افزایش درجه حرارت، میزان سوخت وساز هوازی۸ بالا رفته و نیاز پایه حیوان بیشتر می شود. درپی آن افت وزن در دوره گرسنگی افزایش می یابد که خود باعث بالا رفتن کارآیی تغذیه در زمان غذا دهی مجدد می گردد (Dobson & Holmes, 1984). درجه حرارت های پایین میزان اشتها را تا حدی کاهش می دهند و ممکن است پاسخ جبرانی قابل دستیابی نباشد (Ali et al., 2003). مطالعات نشان می دهند مدت زمان بین توقف عامل بازدارنده رشد و شروع جبران برای عامل درجه حرارت های پایین بیشتر از عامل تغذیه ای می باشدMaclean &) Metcalfe, 2001).
۱-۶-۵- کیفیت آب
کیفیت آب محیط پرورش یک عامل تعیین کننده در رشد ماهی است. میزان افت سرعت رشد در زمان غذادهی مجدد در ماهی قزل آلای رنگین کمان بیشتر از گروه های بدون محدودیت غذایی بود و ماهیان با محدودیت غذایی قادر به جبران کامل نشدند که علت آن خرابی پمپ تیوسولفات در هفته هفدهم پرورش عنوان شده است ( Quinton & Blake, 1990). ماهیان قزل آلای رنگین کمان گرسنه صرف نظر از دوره های مختلف گرسنگی (۵ یا ۱۰ روز گرسنگی)، در ۲۴ ساعت اول نسبت به ماهیان با غذادهی روزانه حساسیت بیشتری به میزان آمونیاک آب داشتند (LC?? به ترتیب برابر با ۱۴۳-۱۳۵ و ۱۷۷ میلی گرم ازت در لیتر بود) اما در ۴۸ ساعت بعدی میزان LC?? تفاوت معنی داری نداشت (Wicks & Randall, 2002).
۱-۶-۶- دوره نوری و فصل
طبق نظر Maclean & Metcalfe (2001) ماهیان از یک سری راهنماهای طبیعی مثل دوره نوری به منظور مقایسه اندازه فعلی و اندازه هدف (برای فصل مورد نظر) استفاده می کنند. ماهیان با محرومیت غذایی در تابستان از نظر جبران طولی و ذخایر چربی با ماهیان کنترل قابل مقایسه بودند. اما ماهیان با محرومیت غذایی در پاییز فقط توانستند ذخایر چربی را بدست آورند و از نظر جبران طولی موفق نبودند که خود بیانگر طبیعت فصلی بودن رشد جبرانی است (Morgan & Metcalfe, 2001; Ali et al., 2003).
۱-۶-۷- پیشینه تغذیه ای حیوان
ماهیان چارقطبی با چرخه غذادهی سه هفته محرومیت و سه هفته غذا دهی (۳:۳) در مقایسه با گروه های ۰:۱ ، ۱:۱ و ۵/۱: ۵/۱ (غذادهی : محرومیت) در دوره با ۶ هفته غذا دهی تا حد اشباع که بعد از ۲۴ هفته با دوره های مختلف غذا دهی و محرومیت انجام شد، میزان وزن گیری بالاتری نشان دادند (Jobling, et al., 1993). Boujard و همکاران (۲۰۰۰) نشان دادند که وزن گیری۹ در دوره غذا دهی مجدد به طور مثبتی تحت تاثیر پیشینه تغذیه ای حیوان است. ماهیان قزل آلای رنگین کمان با سه هفته گرسنگی و سه هفته غذادهی (۳:۳) همانند ماهیان گروه شاهد رفتار کردند و عملکرد آنها از الگوهای ۱:۱ و ۲:۲ بهتر بود. افزایش میزان جیره (از ۵% به ۷% ) و کاهش آن (از ۵% به ۳%) در مقایسه با حالت معمول (۵%) به ترتیب منجر به غذادهی بیش از حد۱۰ و کاهش رشد جبرانی شد ( Quinton & Blake, 1990).

۱-۶-۸- کیفیت جیره غذایی
در مطالعه انجام شده روی ماهی قزل آلای رنگین کمان، میزان انرژی جیره اثری بر میزان وزن گیری ماهیان در مرحله برطرف شدن محرومیت غذایی نداشت (Boujard et al., 2000). همچنین دستکاری جیره غذایی ( سطوح انرژی، میزان پروتئین و یا افزودن مکمل اسیدهای آمینه) اثری روی افزایش نرخ رشد در دوران رشد جبرانی نداشت ( Gaylord & Gatlin, 2001). به دلیل کمبود اطلاعات در این زمینه چنین نتیجه گیری ای کمی عجولانه به نظر می رسد.
۱-۶-۹- تراکم و تعاملات اجتماعی۱۱
برخی از گونه های ماهیان در غیاب هم نوعان تغذیه و رشد خوبی ندارند. مثلاً برای چار قطبی این تراکم Kg/m³۱۰ می باشد و حداکثر آنKg/m3 100-80 است یعنی از تراکم حداقل ۱۰ تا تراکم حداکثر ۱۰۰ میزان رشد زیاد می شود (Jobling, 1994). نگه داری گله ای از میزان رشد جبرانی می کاهد (Hayward et al., 2000).
عوامل اجتماعی مانند رقابت بر سر غذا (سلسله مراتب اجتماعی) می توانند در میزان رشد جبرانی اثر داشته باشند (Metcalfe & Maclean,2001). پاسخ جبرانی بسته به وضعیت رفتاری (موقعیت اجتماعی ) و بدنی افراد متنوع است. این اختلاف می تواند به علت دسترسی به غذا باشد. پاسخ جبرانی در افراد با میزان رشد پایین در زمان دسترسی محدود به غذا در هنگام برطرف شدن این محدودیت به علت برطرف شدن سلسله مراتبی در دسترسی به غذا و بروز پاسخ افزایش مصرف غذا۱۲ بالاتر از افراد غالب می باشد (Ali et al., 2003). ماهیان بزرگتر و غالب پرخور بودند و میزان دریافت غذای ماهیان کوچک را تحت تاثیر قرار دادند، به نحوی که ماهیان مذکور از وضعیت تغذیه ای ضعیفی (فاکتور وضعیت۱۳) برخوردار شدند (Jobling, 1993). رشد ماهیان کوچکتر به علت تعاملات اجتماعی کمتر از حداکثر توانایی بالقوه آنها بود (Jobling & Wandsvik, 1983). میزان دریافت غذا همبستگی مثبتی با قابلیت تهاجم۱۴ ماهی داشت (Adam et al., 1998). چنین خصوصیتی در درون گله باعث توقف ظهور آن در سایر افراد گله می شود که با حذف افراد غالب توانایی بروز می یابد (Adam et al., 2000). ظهور رفتارهای غیر همسو۱۵ توسط فاکتورهای درونی کنترل می شود و تحت تاثیر محرک های محیطی و اجتماعی است (Jonsson et al., 1998). یکی از عوامل درونی اثرگذار ژنتیک ماهی است. هرگاه امگان رقابت برای غذا وجود داشته باشد (توزیع نامناسب غذا ) ماهیان غالب تر بیشتر رشد خواهندکرد (Vollestad & Quinn, 2003).
۱-۶-۱۰- جنسیت و گونه ماهی
تا کنون شواهدی دال بر اثر جنسیت ماهی بر فرآیند رشد جبرانی گزارش نشده است. با این وجود به دلیل توانایی های متفاوت رشد در جنس های مختلف ماهیان، اثر آن بر رشد جبرانی حداقل در سنین نزدیک به بلوغ محتمل است.
۱-۷- دلایل احتمالی رشد جبرانی
چندین عامل می توانند در رشد جبرانی مشاهده شده در طول مدت غذادهی مجدد بعد از یک دوره ی کامل یا نسبی محرومیت غذایی یا دیگر دلایل کاهش رشد شرکت کنند. این عوامل شامل میزان مصرف غذای بیشتر از ماهیان گروه شاهد (پرخوری)، کارایی رشد افزایش یافته، هزینه های متابولیکی کاهش یافته و هزینه های کاهش یافته برای تحرک و جابجایی. اکثر شواهد آزمایشی بیان می کند که جبران رشد از طریق تنظیم غذاگیری حیوان عقب افتاده از رشد صورت می گیرد. این شواهد بر پایه ی تعداد کمی از مطالعات شکل می گیرد که به بررسی اثرات کاهش رشد بر میزان تغذیه در مقایسه با دیگر پاسخ های احتمالی دخیل در پروسه های جبرانی می پردازد. شواهد موجود بیان می کند که هایپرفاژی مکانیسم اصلی درگیر در پاسخ جبرانی است اگرچه افزایش کارایی تبدیل غذایی و افزایش تنظیمات رفتاری نیز احتمالاً نقش های را بازی کنند.

۱-۷-۱-مصرف غذا۱۶
Hornick و همکاران

دانلود مقاله با موضوع منابع غذایی، فیزیولوژی، مواد غذایی، گروه کنترل

, ۲۰۰۳)). رشد جبرانی در دامنه وسیعی از گروه های جانوری از حشرات ( Metcalf & Monaghan, 2001) تا پرندگان و پستانداران ( Dobson & Holmes, 1984) گزارش شده است. در ماهیان که گسترده ترین گروه مهره داران را شامل می شوند مطالعات متعددی توسط محققین انجام شده است. واژه “رشد جبرانی” در ابتدا برای پستانداران استفاده شد و بعدها برای دام های اهلی خونگرم بکار برده شد(Wilson & Osbourn, 1960). علیرغم مطالعات اولیه، در رابطه با رشد جبرانی در ماهیان تا اوایل دهه ۱۹۹۰ هنگامی که این موضوع در زمینه آبزی پروری مورد توجه قرار گرفت، تحقیقات چندانی صورت نگرفت. علاوه بر این، مطالعات در مورد آبزیان فقط به گروه های معدودی از ماهیان محدود می شود Ali et al., 2003)). در جدول ۱-۱ خلاصه ای از این مطالعات به تفکیک خانواده آمده است.
جدول ۱-۱- مطالعات انجام شده در مورد رشد جبرانی در ماهیان استخوانی
محققین

گونه
Dobson & Holems (1984) Quinton & Blake (1990)
Nikki et al., (2004)

قزل آلای رنگین کمان (Onchorhynchus mykiss)
Maclean & Metcalf (2001)
Morgan & Metcalf (2001)

آزاد ماهی اقیانوس اطلس(Salmo salar)
Jobling et al.,(1993)
چار قطبی(Salvelinus alpinus)
Eroldogan et al.,(2008)
ماهی شانک (Sparus aurats)
Xie et al.,(2004)

ماهی حوض (Carassius auratus gibelio)
Zhu et al., (2004)
Zhu et al., (2004)
Zhu et al., (2004)
Zhu et al., (2004)
ماهی قنات اروپایی (Phaxinus phaxinus)
ماهی حوض (Carassius auratus gibelio)
ماهی سه خاره (Gasterosteus aeuleatus)
گربه ماهی پوزه دار چینی (Leiocassis longirostris)
Wieser et al., (1992)
Wieser et al., (1992)
Wieser et al., (1992)

ماهی سرخ باله (Scardinius erythrophthalmus)
Leuciscus cephalus
Chalcalburnus chaleoedes mento
Gaylord & Gatlin (2001)

گربه ماهی روگاهی Ictalurus punctatus))
Wang et al., (2000)

تیلاپیای هیبرید ((Oreochromis mosambicus × O. niloticus
Heide et al., (2006)

ماهی هالیبوت اقیانوس اطلس (Hippoglossus hippoglossus)
Hayward & Wang (2001)
سوف زرد(Perca flavescens)
Hayward et al., (2000)

آفتاب ماهی هیبرید (Lepomis cyanellus × L. macrochirus)
در بسیاری از موارد رشد جبرانی را با واژه های دیگری نظیرCatch up Growth یا Recovery Growth نیز بیان می کنند. اما مورد اخیر علاوه بر بیان رشد یک موجود می تواند برای بیان رشد غیر معمول یک اندام نیز بکار رود. مثلاً بزرگ شدن کلیه موقعی که یکی از آنها برداشته شود و یا رشد بقایای کبد بعد از برداشت بخشی از آن، موید این پدیده است (Boersma & Wit, 1997). با توجه به میزان دسترسی به منابع، یک فرد می تواند هم از طریق افزایش سرعت رشد و هم از طریق افزایش مدت زمان لازم برای طی یک مرحله ی خاص عمل جبران را انجام دهد. پدیده ی رشد جبرانی مبین آن است که سرعت رشد انعطاف پذیر بوده و بصورت بهینه تنظیم می گردد نه بصورت حداکثر (Metcalf & Monghan, 2001 ).
۱-۲- خصوصیات رشد جبرانی
تسریع رشد در پاسخ به محرومیت غذایی شواهدی را فراهم می کند که نرخ رشد قابل تنظیم است. پیشنهاد شده است که حیوانات می توانند مسیر رشدی که به آن می رسند را ارزیابی کنند و نرخ شد را با یک مقدار انحراف از مسیر رشد ایده آل تنظیم کنند (Hubbell, 1971; Broekhui et al., 1994). بیان این تنظیم رشد به چندین عامل بستگی دارد شامل: طبیعت، شدت و مدت گرسنگی، مرحله تکامل، سن در موقع بلوغ جنسی و الگوی تغذیه مجدد (Wilson & Osbourn, 1960; Ryan, 1990).
۱-۲-۱- میزان جبران
برحسب یک مسیر رشد مدنظر (Riska et al., 1984; Monteiro & Falconer, 1966)، اثر یک پاسخ جبرانی رسیدن به اندازه ی نسبی با حیوانی است که هیچ یک از مراحل محرومیت غذایی را تجربه نکرده است. ضمناً اندازه ی حیوان ذکر شده در هر زمانی به عنوان میزان اپتیمم فرض می شود. بنابراین نسبت بین حیوانی که جبران را تجربه کرده است و حیوان کنترل وقتی که پاسخ جبرانی خاتمه می یابد اندازه گیری درست جبران را فراهم می کند. در جبران کامل۲ حیوان محروم مانده از غذا در سن مشابه به اندازه ی مشابه با حیوانی می رسد که پیوسته تغذیه شده است (شکل ۱-۱ ). در جبران جزئی۳ حیوان گرسنه مانده در رسیدن به اندازه ی حیوان پیوسته تغذیه شده در سن مشابه موفق نمی شود اما نرخ رشد سریع تر را نشان می دهد و ممکن است در طول دوره ی تغذیه مجدد ضریب تبدیل غذایی بهتری داشته باشد. جبران بیش از حد۴ موقعی رخ می دهد که حیوان محروم مانده از غذا در سن مشابه به اندازه ی بیشتر از حیوان پیوسته تغذیه شده برسد. بنابراین میزان جبران شدید است که موجب شده حیوانی که در معرض منابع غذایی متغیر قرار گرفته است (ماهیان با محرومیت غذایی) نرخ رشد بالاتری را از آن هایی نشان دهد که به طور پیوسته تغذیه شده اند. این موضوع در هیبرید خورشید ماهی به وسیله ی Hayward و همکاران در سال ۱۹۹۷ نشان داده شده است. اما به نظر می رسد یک نتیجه ی نادر باشد. اگر ماهی که بعد از محرومیت غذایی غذادهی شده، رشدش را برابر با میزانی که آخر دوره ی گرسنگی به آن رسیده، بدست آورد هیچ جبرانی رخ نداده است.

شکل ۱-۱- الگوهای آرمانی جبران رشد بر گرفته از (Jobling, 1994)

۱-۲-۲- محور اصلی جبران۵
در ماهیان واژه ی رشد جبرانی معمولاً برای توصیف افزایش نرخ رشد، طول کل بدن یا بیوماس استفاده می شود. موجودات زنده می توانند رشد کاهش یافته ی اجزاء بدن را بدون هیچ تغییر معنی داری در اندازه ی بدنشان تجربه کنند. این مسئله مبهم باقی مانده است که آیا این کاهش در اجزاء بدن می تواند جبران شود تا آنجایی که ناپیوستگی در رشد اجزاء متفاوت بدن به حالت نرمال برگردد. پاسخ های جبرانی می تواند در ارتباط با رشد بافت های مختلف، اندام ها یا اجزاء ابتدایی بدن آزمایش شود. تاثیرات شرایط تغذیه ای بر روی ترکیبات بدن و وضعیت فیزیولوژیکی ماهیان استخوانی به خوبی شناخته نشده استMcmillan & Houilihan, 1992; Jobling, 1993;) Mommsen, 1998).
تاثیر گرسنگی بر روی دینامیک رشد طولی و وزنی اساساً می تواند متفاوت باشد (برای مثال کاهش وزن اغلب با کاهش خیلی ناچیز در رشد توام است یا با کاهش هیچ پارامتری توام نیست). بنابراین دینامیک احیاء رشد ممکن است هم در میزان و هم در زمان جبران متفاوت باشد (Nicieza & Metcalfe, 1999). خصوصاً اینکه شواهدی وجود دارد که نشان می دهد احیاء سطوح انرژی یا چربی می تواند از طریق مسیر جداگانه ی انجام گیرد که این مسیر از مسیر منتج به جبران برای رشد ساختاری مجزا است (Bull et al., 1996; Nicieza & Metcalfe, 1997; Metcalfe et al., 2002).
۱- ۳- مدل های رشد جبرانی
۱-۳-۱- Cybernetic Model
این مدل فرض می کند که یک مسیر از پیش تعیین شده ژنتیکی در حیوانات وجود دارد و حیوانات قادر به تشخیص انحراف و جبران آن از طریق تنظیم اشتها و متابولیسم هستند (Xie et al., 2001). نظریه عصبی-هورمونی بیان می کند که موجود قادر به تشخیص میزان انحراف از مسیر اصلی رشد می باشد (Boersma & Wit, 1997).
۱-۳-۲-Structural & Storage Model
طبق این نظریه بافت های بدن ماهی به دو دسته ذخیره ای ( بخش قابل جابجایی) و ساختاری ( غیر قابل جابجایی مثل دستگاه گردش خون و اعصاب) تقسیم می شوند. این مدل بیان می کند که ماهی سعی در حفظ نسبت مطلوب بین این دو بخش دارد و مصرف غذا و میزان متابولیسم را بر اساس اختلاف بین نسبت موجود و مورد نظر تنظیم می نماید Ali et al., 2003)). Lipostatic Model مرتبط با مدل Structural & Storage Model می باشد که توسطJobling & Johansen (1999) بیان شده است. این مدل بیان می کند که اشتها تحت تاثیر سطوح چربی بدن می باشد و در نتیجه افزایش دریافت غذا و رشد جبرانی در پی حصول سطوح چربی مطلوب، متوقف خواهند شد. ولی در ماهی حوض با وجود اینکه ۶LBM/ Fat به حالت کنترل رسید اما هنوز پاسخ جبرانی در رشد و دریافت غذا وجود داشت (Xie et al., 2001).
۱-۴- مزایای رشد جبرانی
میزان غذای مصرفی ماهیان با محرومیت غذایی ( سه هفته غذادهی و سه هفته گرسنگی) در پایان هفته دوازدهم از نظر وزنی با ماهیان گروه کنترل اختلاف وزنی نداشتند ولی حدود ۵/۲ برابر کمتر از آنها غذا استفاده کرده بودند (Quinton & Blake, 1990). به علاوه شناخت این پدیده ممکن است منجر به طرح برنامه غذایی گردد که باعث افزایش کارایی تغذیه ای و در نتیجه افزایش محصول می شود (Wang et al., 2000; Zhu et al., 2005).
توانایی جبران عقب افتادگی رشدی سازگاری مهمی است که به ماهی اجازه می دهد علیرغم وجود شرایط متغیر و غیرقابل پیش بینی محیطی، در مسیر اصلی خود باقی بماند. بچه آزاد ماهیان (Parr) نیازمند تبدیل به بچه ماهی رهسپار شونده به دریا (Smolt) قبل از مهاجرت هستند. علاوه بر این در محیط های دریایی به علت وفور منابع غذایی شانس بقاء بیشتر است. این توانایی جبران به ماهی اجازه می دهد تا به حداقل اندازه لازم برای این تغییرات فیزیولوژیک در سنین کمتری دست یابد (Mclaen & Metclfe, 2001).
میزان مرگ و میر (شکار شدن، سپری کردن شرایط سخت محیطی نظیر کمبود مواد غذایی در زمستان، عدم توانایی رقابت برای غذا، پناهگاه و نیز جفت یابی و جفت گیری و …) در محیط های آبی تابعی از اندازه موجود است. همچنین ماهیان برای برخی تغییرات انتوژنیک در زندگی خود نیازمند رسیدن به یک اندازه خاص هستند، مثلاً با بزرگ شدن اندازه ماهی، اندازه دهان آنها نیز افزایش یافته و علاوه بر آن که اندازه طعمه افزایش می یابد ممکن
است رژیم غذایی موجود نیز تغییر کند که این پدیده با افزایش سرعت رشد و میزان بقاء همراه است (Ali et al., 2003). با توجه به مطالبی که ذکر شد حفظ مسیر مطلوب رشد می تواند برای ماهیان اهمیت اکولوژیکی نیز داشته باشد. با توجه به توانایی جبران، می توان با غذادهی تا حد اشباع در روزهای هفته و قطع آن در روزهای تعطیل آخر هفته و سایر تعطیلات، با کاستن هزینه غذا و نیروی انسانی لازم بر میزان سودآوری مزرعه افزود (علیزاده و دادگر، ۱۳۸۰).
کیفیت آب محیط پرورش به دلیل کاهش یا قطع منبع اصلی آلاینده ها (غذا) به مراتب بهبود می یابد. این چنین به نظر می رسد که در مواقعی که هدف به تعویق انداختن موسم ارائه محصول به بازار است (به هر دلیل ممکن نظیر قیمت

منبع پایان نامه ارشد با موضوع فعالیت های ورزشی، استرس اکسیداتیو، تمرین استقامتی، فعالیت هوازی

ت دانشگاه امام رضا (ع).

۱۷- کاراندیش ، م.، رهیده، س ط.، زند مقدم، ا.، حقیقی زاده، م ح.، (۱۳۸۷)، تاثیر ویتامین C بر مارکرهای استرس اکسیداتیو از ۳۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط در زنان جوان سالم، مجله غدد درون ریز ومتابولیسم ایران ، دهم، دو، ۱۳۲-۱۲۷.

۱۸- گائینی، ع.، شیخ الاسلامی وطنی، د.، علامه، ع.، رواسی، ع ا.، کردی، م.، مقرنسی، م.، دادخواه، ا.، (۱۳۸۷)، تاثیر تمرین استقامتی و بی تمرینی بر پراکسیداسیون لیپید و دستگاه ضد اکسایشی موشهای ویستار، نشریه علوم حرکتی و ورزش، شماره ۱۱، ۶۳-۵۱.

۱۹- مارک هارگریوس، لورنس اسپریت، (۱۳۸۹)، متابولیسم فعالیت های ورزشی، ترجمه عباسعلی گائینی و همکاران، تهران، انتشارات سمت.

۲۰- موگان، ران.، گلیسون، میکائیل.، گرین هاف، پائول ال، (۱۳۸۹)، بیوشیمی فعالیت های ورزشی، ترجمه گائینی، ع.، حامدی نیا، م.، کوشکی، م.، فتحی، م.، جلد اول، تهران، انتشارات سمت.

۲۱- مهبد، ا.، یکرنگیان، ع.، (۱۳۸۴)، بیوشیمی بالینی، انتشارات کتاب میر، ج۱.

۲۲- واعظی، ن.، (۱۳۸۸)، تاثیر مصرف متیل سولفونیل متان بر گلوتاتیون پلاسما و پروتئین کربونیل شده متعاقب یک جلسه فعالیت هوازی شدید.

۲۳- Adlard PA, Perreau VM, Cotman CW. (2005), The exercise-induced expression of BDNF within the hippocampus varies across life -Span.Neurobiol Aging. 26(4):511-20 .

۲۴- Agarwal A, Allamaneni S. (2011), Free radicals and male reproduction. J Indian Med Assoc.109:184-7.

۲۵- Alessio H.M, Hagerman A.E, Fulkerson B.K, Ambrose R, Robyn E, Wiley R (2000),Generation of reactive oxygen species after exhaustive aerobic and isometric exercise. Med Sci Sport Exer, 32(9):1576-1581.

۲۶- Alshabanah OA, Hafez MM, Al-Harbi MM, Hassan ZK, Al Rejaie SS, Asiri YA,Sayed-Ahmed MM. (2010), Doxorubicin toxicity can be ameliorated during antioxidant L-carnitine Supplementation. Journal Article, Research Support. 3(6):428-433.

۲۷- Ansarihadipour H, Alhoseini M, Rostami S, Farahani N, Hashemi M. (2012), Antioxidant and prooxidant effects of ascorbate during ironinduced carbonyl formation in serum albumin. Arak University of Medical Sciences Journal.15 (2): 17-26.

۲۸- Arenas, J,J.R. Ricoy, A.R. Encinas Et AL, (1991), Carnitine In Muscle, Serum, And Urine Of Nonprofessional Athletes: Effects Of Physical Exercise, Training, And L-Carnitine Administration. Muscle Nerve 14: 598-604.

۲۹- Ascensao, A., Ferreira, R., Marques, F., Oliveira, E., Azevedo, V., Saares, J., Magalhaes, J. (2006), Effect of Off-road Competitive motocross race on Plasma Oxidative Stress and damage markers. British J., Sports Med. 41:101-105.

۳۰- Ashton,T.,Yong ,I., Peters, J., Jones , E ., Jackson, S., Davies, B., and Rowlands, C. (1999), Electron spin resonance spectroscopy ,exercise and Oxidative stress. An ascorbic acid intervention study .J APPl. physiol. 87, pp. 2032-2036.

۳۱- Atalay M, Laaksonen DE. (2002), Diabetes, oxidative stress and physical exercise. J Sport Sci Med. 1:1-14.

۳۲-Atmaca, G. (2004), Antioxidant effects of Sulfur – containing amino acids. Yonsei Med. J. 45: 776-788.

۳۳- Belviranli, M., Gokbel, H. (2006), Acute exercise indused oxidative stress and antioxidant changes. Eur. J. Med.3(3):126-131.

منبع پایان نامه ارشد با موضوع استرس اکسیداتیو، علوم پزشکی، فعالیت بدنی، اکسیداسیون چربی

غلظت مالون دی آلدئید دو گروه قبل از مصرف ال-کارنیتین یا پلاسبو مشاهده نمی شود (گروه یک: ۸۲/۰±۶۳/۱، گروه دو: ۵۷/۰±۸۱/۱). درپاسخ به فعالیت، میزان مالون دی آلدئید در گروه یک بلافاصله پس از فعالیت افزایش یافت (بلافاصله پس از فعالیت: ۷۸/۰±۰۰/۳) وتا دو ساعت پس از فعالیت نیز ادامه داشت (دو ساعت پس از فعالیت: ۸۴/۱±۶۱/۳) و این افزایش نسبت به قبل از فعالیت معنی دار بود نتیجه به دست آمده بیانگر آن است که فعالیت ما (۱۴ کیلومتر) باعث استرس اکسیداتیو و آسیب عضلانی شده است. اما میزان مالون دی آلدئید ۲۴ ساعت بعد از فعالیت تا حدودی کاهش داشت (۷۶/۰±۴۱/۳ ). میزان این متغیر در گروه دو نیز بلافاصله بعد از فعالیت افزایش پیدا کرد (۵۹/۰±۸۸/۲) اما ۲و۲۴ ساعت پس از فعالیت کاهش یافت (۰۶/۱±۷۱/۲ ، ۷۶/۰±۲۹/۲).
با توجه به نتایج به دست آمده، به نظر می رسد مصرف ال-کارنیتین به عنوان آنتی اکسیدان در گروه دو باعث جلوگیری از افزایش معنی دار مالون دی آلدئید شده است در نتیجه باعث شده پراکسیداسیون چربی کاهش یافته و از تخریب بافتی جلوگیری نماید. افزایش غلظت MDA در بسیاری از انواع فعالیت ها مثل دو رفت و برگشت (۱۴۰)، دوچرخه سواری (۳۰)، تمرینات مقاومتی(۹۸) و دو (۴۶) مشاهده گردیده است. نتایج حاصله با معدودی از تحقیقات صورت گرفته همخوانی دارد (۳۰،۹۷) حال آنکه با اکثر تحقیقات مغایراست (۱۳۸،۱۳۶،۱۳۵،۴۷). تحقیق نخستین روحی (۱۰۸،۱۰۷) و گائینی و همکارانش (۱۸) با تحقیق صورت گرفته همخوانی دارد. درتحقیقی هم که توسط بلومر و همکاران (۳۷) بر استرس اکسیداتیو ناشی از تست های هوازی و بی هوازی انجام گرفت نتایج، کاهش معنی داری را بر میزان MDA سرم نشان داد. تحقیق حاضر تاثیر مکمل ال-کارنیتین را بر کاهش مالون دی آلدئید ۲۴ ساعت بعد از فعالیت نسبت به گروه پلاسبو نشان داد و احتمال می رود ال-کارنیتین بتواند تاثیرات آنتی اکسیدانی خود را ۲۴ ساعت پس از فعالیت بر استرس اکسیداتیو نشان دهد.

۵-۵- تغییرات غلظت کراتین کیناز سرم
کراتین کیناز از جمله آنزیم هایی است که افزایش آن به دنبال انجام فعالیت های شدید و طولانی مدت گزارش شده است. در افراد سالم این آنزیم در غشاء پلاسمایی قرار دارد و مقدار آن در داخل خون بسیار پایین است (۱۱). افزایش فعالیت آنزیم های عضلانی به عنوان شاخص آسیب عضلانی در نتیجه استرس اکسیداتیو، گزارش شده است.
همان طوری که در جدول ۴-۱۰، مشخص است تفاوت معنی داری در غلظت کراتین کیناز دو گروه، قبل از مصرف ال-کارنیتین یا پلاسبو مشاهده نمی شود (گروه یک: ۵۸/۱۹ ±۷۲/۹۲، گروه دو: ۰۳/۲۲±۹۳/۹۲)
تقریباً در تمامی تحقیقات صورت گرفته میزان کراتین کیناز خون پس از فعالیت شدید یا طولانی مدت افزایش را نشان می دهد، در تحقیق حاضر نیز سطح کراتین کیناز خون به طور معنی داری در هر دو گروه بلافاصله پس از فعالیت افزایش یافت که نشان می دهد فعالیت ورزشی استفاده شده در این تحقیق، منجر به ایجاد آسیب عضلانی و استرس اکسیداتیو گردیده است، نتایج حاصله با اغلب تحقیقات انجام گرفته در این زمینه همخوانی دارد (۱۳۸،۱۳۶،۱۳۵،۱۱۹،۱۱۶،۱۰۸،۱۰۶،۴۶). میزان کراتین کیناز خون ۲۴ ساعت پس از فعالیت در گروه مکمل کاهش داشت حال آن که در گروه پلاسبو هم چنان افزایش معنی داری را نسبت به قبل از فعالیت نشان داد. نتیجه حاصل از این تحقیق با تحقیق پترسن (۱۱۹)، تساکریس و همکاران (۱۳۹) و نخستین روحی (۱۰۸) همسو و با تحقیق واعظی (۲۲) مغایرت دارد. تاثیر مصرف ال-کارنیتین مانند ویتامین C(108)، MSM(106) و مکمل ال-سیستئین (۱۳۹) بر کراتین کیناز خون، می تواند حاکی از تاثیر مصرف این ماده بر پراکسیداسیون چربی باشد.
چنان چه می دانیم تخریب غشای سلول در اثر پراکسیداسیون چربی می تواند سبب خروج بیشتر کراتین کیناز از سلول و افزایش مقدار این ماده در خون شود (۱۳۷). همچنین مصرف ال-کارنیتین توانسته است از افزایش مالون دی آلدئید به عنوان شاخص پراکسیداسیون چربی جلوگیری نماید. درحقیقت ال-کارنیتین با کاهش پراکسیداسیون چربی ناشی از فعالیت و با خاصیت آنتی اکسیدانی خود از تخریب غشای سلول جلوگیری نموده و باعث کاهش خروج کراتین کیناز از غشای سلول و ورود این ماده به داخل خون می شود (۱۳۷). پس ازانجام فعالیت هایی چون دوی نیمه ماراتون (۴۶) و نود دقیقه دویدن بر روی نوار گردان با ۵% شیب منفی و ۷۵% حداکثر اکسیژن مصرفی (۱۱۹) افزایش معنی داری در میزان کراتین کیناز ملاحظه شده است. با توجه به مطالب ذکر شده، کاهش میزان کراتین کیناز در گروه دو (مکمل) ۲۴ ساعت پس از فعالیت منطقی به نظر می رسد. نتیجه این که مصرف دو هفته مکمل ال-کارنیتین با دوز ۲ گرم احتمالاً می تواند ۲۴ ساعت پس از فعالیت از تخریب عضلانی بیشتر جلوگیری نماید.

۵-۶- تغییرات غلظت بیلی روبین سرم
بیلی روبین یکی دیگر از شاخص های آسیب عضلانی است که برخی مطالعات افزایش آن را پس از ورزش گزارش داده اند. استرس اکسیداتیو می تواند موجب هموکسی ژناز شده، موجب تخریب هم و سنتز بیلی روبین گردد.
همان طوری که در جدول ۴-۱۳ مشخص است تفاوت معنی داری در غلظت بیلی روبین دو گروه قبل از مصرف ال-کارنیتین یا پلاسبو مشاهده نمی شود (گروه یک: ۲۰/۰±۸۳/۰، گروه دو: ۳۷/۰±۷۱/۰). در پاسخ به فعالیت میزان بیلی روبین بلافاصله (گروه یک : ۲۳/۰±۵۰/۱، گروه دو ۲۹/۰±۰۶/۱) در هر دو گروه افزایش یافت. اما ۲ و ۲۴ ساعت بعد از فعالیت غلظت بیلی روبین در گروه دو (مکمل) به صورت کاهش مشاهده گردید (۳۴/۰±۹۸/۰، ۲۵/۰±۹۶/۰). با توجه به نتایج به دست آمده غلظت بیلی روبین ۲۴ساعت بعد از فعالیت در گروه پلاسبو بیشتر از گروه مکمل بود. در تحقیقی هم که نخستین روحی و همکاران تاثیر مکمل متیل سولفونیل متان را برتمرین ناشی از آسیب عضله و ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال انجام دادند نتایج به دست آمده تفاوت معنی داری را نشان داد و غلظت بیلی روبین در گروه مکمل (MSM) نسبت به پلاسبو پایین تر بود که با تحقیق حاضر همخوانی دارد. (۱۰۶).

۵-۷- نتیجه گیری
در مطالعه حاضر ال کارنیتین به مدت دو هفته قبل از فعالیت شدید هوازی تجویز شد. از آنجا که در مورد تأثیر مکمل ال کارنیتین بر التهاب و استرس اکسایشی ناشی از فعالیت بدنی مطالعات محدودی وجود دارد، لذا در مورد نتایج و احتمالات پیشنهادی همچنان نیاز به پژوهش وتحقیقات بسیاری می باشد و در واقع یافته های بدست آمده از این پژوهش مقدمه ای بر پژوهش های بعدی می باشد.

۵-۸ -پیشنهادات
۵-۸-۱- پیشنهادهای کاربردی
با توجه به یافته های تحقیق حاضر، احتمالا بتوان مصرف دوهفته مکمل ال کارنیتین را به منظور کاهش آثار استرس اکسیداتیو ناشی از یک جلسه فعالیت شدید هوازی توصیه کرد. هر چند همچنان به پژوهش های بیشتری در این زمینه نیاز می باشد.

۵-۸-۲- پیشنهادهای پژوهشی
۱) با توجه به دقیق تر بودن روش اندازه گیری مستقیم رادیکال های آزاد، پیشنهاد می گردد در تحقیقات بعدی بررسی تاثیر مصرف مکمل ال-کارنیتین بر استرس اکسیداتیو ناشی از فعالیت بدنی با اندازه گیری مستقیم رادیکال های آزاد انجام شود.
۲) تأثیر این مکمل بر روی دیگر شاخص های التهابی مثل اینترلوکین شش و شاخص های دیگر استرس اکسیداتیو مثل گلوتاتیون بررسی شود.
۳) تجویز حاد و یک وهله ای مکمل، قبل از فعالیت بدنی بررسی گردد.
۴) تجویز طولانی مدت مکمل، قبل از فعالیت بدنی یک جلسه ای بررسی شود.
۵) تجویز مکمل پس از فعالیت بدنی بررسی شود.
۶) تجویز مکمل به همراه دیگر مواد ضد اکسایشی مانند ویتامین C بررسی شود.
۷) مراحل خون گیری تا ۷۲ ساعت بعد پی گیری شود.
۸) تجویز مکمل در مورد دیگر پروتکل های ورزشی (طولانی مدت، شیب منفی) بررسی شود.
۹) تحقیق مشابهی در ارتباط با زنان فعال و ورزشکار نیز انجام گیرد.

منابع و مآخذ :
منابع فارسی
۱- اراضی،ح.، رحمانی نیا، ف.،آزالی، ک.، مهرتاش، م.، تاثیرمکمل یاری حاد ال-کارنیتین بر لاکتات، گلوکزخون، حداکثر اکسیژن مصرفی و توان مردان تمرین کرده، مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، (۱۳۹۲)، هفتادویک، یک، ۶۴-۵۹.

۲- ایمانی، م.، رضایی پور، م.، محمدی، م.، نوروزی فر، م.، (۱۳۹۱)، ارتباط سطوح بیلی روبین و منیزیم تام سرم نوزادان مبتلا به زردی قبل و بعد از فوتوتراپی، مجله علوم پزشکی رازی، نوزدهم، صد.

۳- باقری، ق.، (۱۳۸۱) ، اصول آموزش آمادگی جسمانی(رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی)، چاپ سوم ، انتشارات دانشگاه پیام نور.

۴- ترتیبیان، ب.، خورشیدی ، م.، (۱۳۸۴)، برآورد شاخص های فیزیولوژیک در ورزش (آزمایشگاهی و میدانی)، تهران ، انتشارات تیمور زاده، نشر طیب.

۵- حبیب زاده ، ن.، (۱۳۸۹)، آزمون های آمادگی جسمانی، تهران، نشر ورزش، انتشارات بامداد کتاب.

۶- خدام، ر.، (۱۳۹۱)، راهنمای جیبی کاربرد داروهای ژنریک ایران، چاپ دوازدهم، انتشارات دیباج.

۷- خسروبیگی، ع.، (۱۳۹۱)، نقش استرس اکسیداتیو در ناباروری مردان، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک، ۹-۶۸، ۱۰۳-۹۴.

۸- راداک، ژولت.، (۱۳۸۳)، رادیکال های آزاد در ورزش و پیری، ترجمه گایینی،ع.، حامدی نیا، م.، طیبی، ر.، انتشارات دانشگاه تربیت معلم سبزوار.

۹- رحمانی نیا، ف.، (۱۳۸۸)، فیزیولوژی انسان، چاپ اول، تهران، نشر ورزش، انتشارات بامداد کتاب.

۱۰- رهبر، س. احمدی اصل، ناصر. (۱۳۹۱)، اثر ورزش منظم مقاومتی دراز مدت بر عملکرد قلب و استرس اکسیداتیو در موش صحرایی، مجله دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، دوازدهم، سوم، ۲۶۴-۲۵۶.

۱۱- شهبازی، پرویز.، ملک نیا، ناصر.، (۱۳۸۵)، بیوشیمی عمومی، انتشارات دانشگاه تهران.

۱۲- صالحی، ا.، محمدی، م.، فرج نیا، ص.، قدیری صوفی، ف.، بدل زاده، ر.، وطن خواه، ا.، (۱۳۸۶)، تاثیر ورزش شنا بر استرس اکسیداتیو و شاخص آتروژنیک در خون رت های نر دیابتیک، چهاردهم، سه، ۴۵.

۱۳- طالبی، ا.، ابراهیم، خ.، رحمانی نیا، ف.، (۱۳۷۹)، بررسی اثر مصرف دو نوع رژیم مختلف ویتامین بر کوفتگی عضلانی تاخیری پس از انقباض های شدید برونگرا، ۱۶-۲۳.

۱۴- غضنفری، ع.، (۱۳۷۶)، سلامت با نرمش های کششی، چاپ اول، تهران، انتشارات مبتکران.

۱۵- فرزانگی، پ.، محمدی ریش سفید، ن.، حبیبیان، م.، جعفری، ه.، (۱۳۹۱)، بررسی اثر امگا ۳ براسترس اکسیداتیو در مردان کاراته کار حرفه ای، مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران ، بیست و دوم، نودویک، ۸۰-۷۰.
۱۶- کازبا، استوان.، (۱۳۸۱)، تئوری و متد لوژِی تمرین از مبانی تا کاربرد، ترجمه ابراهیم، خ و سایرین.، مشهد، انتشارا

دانلود مقاله با موضوع آبزی پروری، عوامل رفتاری، توسعه پایدار، ایالات متحده

………………………………………………………………..
۷
شکل۱- ۲- تاس ماهی سیبری ………………………………………………………………………………
۲۰
شکل۱-۳- نقشه پراکنش تاس ماهی سیبری…………………………………………………………
۲۱
شکل ۱-۴- تولید جهانی تاس ماهی سیبری………………………………………………………………
۲۳
شکل۲-۱- تجهیزات انجام آزمایش……………………………………………………………………..
۳۰
شکل ۲-۲- تیماربندی آزمایش………………………………………………………………………….
۳۲
شکل ۲-۳- زیست سنجی ماهیان…………………………………………………………………………
۳۳
شکل ۲-۴- زمان های نمونه برداری لاشه و خون……………………………………………………….
۳۵
شکل ۳-۱ مقایسه نرخ رشد ویژه در تیمارهای مختلف…………………………………………………..
۳۹
شکل ۳-۲ مقایسه افزایش وزن بدن در تیمارهای مختلف……………………………………………..
۴۰
شکل ۳-۳ مقایسه شاخص قیمت در تیمارهای مختلف………………………………………………
۴۱
شکل ۳-۴ مقایسه ضریب تبدیل غذایی در تیمارهای مختلف…………………………………………
۴۲
شکل ۳-۵ مقایسه میزان غذای مصرفی کل دوره در تیمارهای مختلف………………………….
۴۳
شکل ۳-۶- درصد پروتئین لاشه تیمارهای مختلف آزمایشی………………………………………
۴۶
شکل ۳-۷- درصد چربی لاشه تیمارهای مختلف آزمایشی…………………………………………
۴۷
شکل ۳-۸- میزان انرژی لاشه تیمارهای مختلف آزمایشی……………………………………………
۴۸
شکل ۳-۹- غلظت هموگلوبین تیمارهای مختلف آزمایشی………………………………………..
۵۱
شکل ۳-۱۰- تعداد گلبول های سفید تیمارهای مختلف آزمایشی……………………………………
۵۲
شکل ۳-۱۱- تعداد گلبول های قرمز تیمارهای مختلف آزمایشی…………………………………….
۵۳
شکل ۳-۱۲ مقایسه حجم متوسط گلبولی در تیمارهای مختلف…………………………………………
۵۴

فصل اول
کلیات

مقدمه
تاسماهیان از ماهیان غضروفی۱ به شمار رفته که بعنوان اجداد اولیه ماهیان استخوانی وبا قدمت ۲۵۰ میلیون ساله فقط در نیمکره شمالی دیده می شوند. این خانواده مشتمل بر ۲۷ گونه بوده که ۱۶ گونه آن در جنس Acipenser جای می گیرند، که برخی از آنها دریایی، برخی به آب شیرین جهت تخمریزی مهاجرت کرده و تعدادی نیز در آب شیرین محصورند (بهمنی، ۱۳۷۷). در دهه های اخیر به دلیل افزایش صید، عدم حفاظت، آلودگی های زیست محیطی، ایجاد محدودیت در مسیرهای مهاجرت و نقاط تخم ریزی، تعداد ماهیان خاویاری به تدریج کاهش یافته و خطر نابودی نسل ها این گونه ها را تهدید می کند. لذا نیاز به توجه ویژه ای به حفاظت و بقاء آن ها احساس می شود (Birstein, 1993; Williot et al., 2001). لذا بسیاری از کشورهای جهان مانند روسیه، ایالات متحده آمریکا، ایتالیا، فرانسه و آلمان با تکثیر مصنوعی و رها سازی بچه ماهیان در آب ها و حتی پرورش در آبهای داخلی تصمیم به بازسازی وتولید مجدد ذخایر این گونه ها گرفته اند (Adamek et al., 2007). تاسماهی سیبری، Acipencer baerii (Brandt, 1869)، در کنار جذابیت پرورشی (Williot et al., 2001) به علت دارا بودن مشخصات ارزشمندی همچون قابلیت زندگی در آب شیرین، مقاومت نسبت به تغییرات شرایط محیط زیست، سازگاری با دماهای پایین، پذیرش طیف وسیعی از مواد خوراکی و استعداد فراوان برای رشد در شرایط مطلوب، همواره مورد توجه دانشمندان اروپایی بوده است. لذا طی سالهای ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۷ میلادی تعدادی از بچه ماهیان این گونه به سیستمهای پرورشی در آبهای اروپا معرفی شدند (Bronzi et al., 1999). تاسماهی سیبری در سال ۱۹۹۹ در کشورهایی همچون فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا به عنوان گونه غالب پرورشی (بر حسب تن) مطرح بود. به طوری که در کشور فرانسه در همین سال تولید گوشت و خاویار آن به رقم ۲۰۰ هزار تن و ۴۰۰۰ کیلوگرم رسید (Williot et al., 2001 ).
از جمله مواردی که در زمینه مدیریت مجموعه های تولیدی دارای اهمیت فوق العاده است توجه به بازده کلی و میزان محصول تولیدی آنها می باشد. عوامل بسیاری در این زمینه دخالت دارند که از مهم ترین آنها می توان به غذا، مدیریت تغذیه و درک و شناخت فیزیولوژی رشد اشاره کرد. در صورت شناخت ودرک ماهیت پدیده رشد می توان مدیریت پیشرفته ای را در زمینه آبزی پروری اعمال نمود، که علاوه بر کاهش هزینه های تولید، فضای قابل توجهی را نیز به منظور توسعه و پیشرفت این صنعت به صورت پایدار در آینده فراهم خواهد نمود.
در حال حاضر قسمت اعظم هزینه پرورش (۶۰- ۵۰ درصد) صرف تامین غذا می شود که این امر باعث افزایش قیمت تمام شده ماهی گردیده است (Goddard, 1974 برگرفته از علیزاده و دادگر، ۱۳۸۰). کارایی یک غذا تنها به کیفیت آن وابسته نیست، بلکه به مدیریت غذادهی نیز وابسته می باشد. کیفیت خوب و مناسب بودن غذا از لحاظ مواد مغذی زمانی می تواند مفید واقع شود که از یک شیوه مناسب غذادهی (میزان غذا، تعداد دفعات و روش های غذادهی و برنامه روزانه غذادهی) استفاده شود (Lim & Poernomo, 1985; Bascinar et al., 2007). بنابراین با توجه به روند رو به رشد آبزی پروری در ایران عنایت به مساله مدیریت تغذیه اثر غیرقابل انکاری بر آینده و توسعه پایدار این صنعت دارد. با توجه به مطالب مذکور می توان به اهمیت مدیریت تغذیه و شناخت و درک پدیده رشد در آینده آبزی پروری پی برد.
رشد جبرانی یکی از مواردی مهمی است که می تواند نقش تعیین کننده ای در بهینه سازی فعالیت های آبزی پروری داشته باشد (Hayward et al., 2000). این پدیده رشد سریع و بیش از حد طبیعی در دوران رفع محرومیت غذایی و بعد از کاهش وزن ناشی از سوء تغذیه می باشد (Dobson & Holmes, 1984).
با توجه به مطالب عنوان شده در این مطالعه سعی بر آن است که اثرات احتمالی دوره های گرسنگی و غذادهی مجدد بر روی شاخص های رشد، تغذیه، ترکیبات بیوشیمیایی بدن و فاکتورهای خونی بررسی گردد و در نهایت با معرفی روش مدیریتی جدید در تغذیه (دوره های گرسنگی و غذادهی مجدد) منجر به ارائه ی یک الگوی کاربردی در سیستم های پرورشی گردد. بر این اساس اهداف انجام این پایان نامه به صورت زیر خلاصه می گردد:
۱ـ بررسی وقوع پدیده رشد جبرانی در بچه تاس ماهیان سیبری
۲- تعیین بهترین طول دوره محرومیت غذایی در بچه تاس ماهیان سیبری
۳ـ بررسی پارامترهای رشد و تغذیه در سیکل های گرسنگی و غذادهی مجدد
۴- بررسی ترکیب بیوشیمیایی بدن در سیکل های گرسنگی و غذادهی مجدد
۵- بررسی پارامترهای خونی در سیکل های گرسنگی و غذادهی مجدد
برای نیل به اهداف مذکور در این مطالعه فرضیه های در نظر گرفته شد که به ترتیب در ذیل آورده شده اند:
۱- رشد جبرانی در بچه تاس ماهیان سیبری صورت می گیرد.
۲- رشد جبرانی کارایی رشد بچه تاس ماهی سیبری را بهبود می بخشد.
۳- رشد جبرانی کارایی تغذیه بچه تاس ماهیان سیبری را بهبود می بخشد.
۴- رشد جبرانی ترکیب شیمیایی بدن بچه تاس ماهیان سیبری را تحت تاثیر قرار می دهد.
۵- رشد جبرانی پارمترهای خونی بچه تاس ماهیان سیبری را تحت تاثیر قرار می دهد.

رشد عبارت است از هرگونه تغییر در اندازه یا مقدار توده بدنی، صرف نظر از مثبت، منفی، موقتی و طولانی بودن آن. از نظر تعادل انرژی، رشد حاصل تغییر در محتوای انرژی بدن ماهی می باشد (Jobling, 1994). رشد در بسیاری از جنبه های اساسی نظیر زیست شناسی ماهیان، مدیریت (ذخایر) و حفاظت ماهیان دخیل است (Nislow, 2001). عوامل موثر بر رشد به دو دسته عوامل محیطی (درجه حرارت، شوری، دوره نوری، اکسیژن، تغذیه و … ) و عوامل زیستی (اندازه ماهی، عوامل رفتاری مثل سلسله مراتب اجتماعی، تراکم ماهی، میزان فعالیت ماهی و …) تقسیم می شوند (Millward, 1989; Jobling, 1994). کنترل رشد مهم ترین هدف در فعالیت های آبزی پروری است (Jobling, 1994). تفاوت اندازه دو موجود مشابه می تواند به دلیل تفاوت در تعداد یا اندازه سلول ها و یا هر دوی این موارد باشد. تعداد سلول ها تابع تعداد تقسیمات و میزان مرگ سلولی است، که نظیر اندازه سلول بوسیله علائم درون و برون سلولی تنظیم می گردند (Conlon & Raff, 1999).
۱-۱- رشد جبرانی
رشد جبرانی مرحله افزایش سرعت رشد بعد از برطرف شدن شرایط نامناسب محیطی و کاهش رشد می باشد (Nikki et al., 2004). رشد جبرانی مرتبط با غذادهی مجدد و کافی جانور بعد از دوره کاهش وزن ناشی از سوء تغذیه نیز می باشد ( Hayward et al., 2000). رشد جبرانی با برگرداندن مسیر رشد به حالت طبیعی، اختلاف اندازه را کاهش می دهد و برای مدیریت شیلاتی، آبزی پروری و بررسی چرخه زیستی موجودات حائز اهمیت می باشد Ali et al.

منبع پایان نامه ارشد با موضوع فعالیت هوازی، استرس اکسیداتیو، سطح معنی داری، فعالیت بدنی

و( ال کارنیتین)
۰۶/۹۲ـ
۲۲/۵۲
۰۰/۱
بارسوم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۹۲/۲۸۰ـ
۳۶/۶۱
*۰۱/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۷۶/۱۷۲ـ
۱۱/۵۹
۱۷/۰
بارچهارم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۳۸/۱۵۳ـ
۲۶/۴۸
۰۹/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۶۹/۸۰ ـ
۴۳/۴۹
۰۰/۱

با توجه به جدول ۴-۱۱، نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد که در گروه ال-کارنیتین میزان کراتین کیناز بلافاصله، ۲ و ۲۴ ساعت بعد از فعالیت نسبت به ۲ هفته و بلافاصله قبل از فعالیت افزایش معنی داری داشته است ( ۰۵/۰P).
همچنین در گروه پلاسبو میزان کراتین کیناز بلافاصله ، ۲ و ۲۴ ساعت بعد از فعالیت نسبت به ۲ هفته و بلافاصله قبل از فعالیت افزایش معنی داری داشته است (۰۵/۰P ). همچنین در این گروه مقدار کراتین کیناز ۲۴ ساعت بعد از فعالیت نسبت به بلافاصله بعد از فعالیت نیزتفاوت (افزایش) معنی داری داشته است.

جدول ۴-۱۲. تفاوت های بین گروهی غلظت CK (واحد بین المللی برلیتر) در دفعات مختلف اندازه گیری

دفعات اندازه گیری
تفاوت میانگین
درجه آزادی
T
میزان معنی داری

باراول
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۲۱/۰
۱۹
۰۲۳/۰
۹۸/۰
باردوم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۷۶/۶ـ
۱۹
۶۳۴/۰ـ
۵۳/۰
بارسوم
بین گروه پلاسبو وال کارنیتین
۳۵/۲۳ـ
۱۹
۲۸۷/۰ـ
۷۷/۰
بارچهارم
بین گروه پلاسبو وال کارنیتین
۸۲/۵۸ـ
۱۹
۸۳۳/۰ـ
۴۱/۰
بارپنجم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۵۱/۱۳۱ـ
۱۹
۲۶۶/۲ـ
*۰۳/۰

همان طور که در جدول ۴-۱۲، مشاهده می شود آزمون t مستقل با مقایسه میزان کراتین کینازگروه ال کارنیتین و گروه پلاسبو نشان داد که بین میزان کراتین کیناز خون آزمودنی های این دو گروه در ۲۴ ساعت پس از فعالیت هوازی شدید تفاوت معنی داری وجود دارد و در گروه پلاسبو مقدار آن به طور معنی داری بیشتر بود. لذا فرضیه سوم مبنی بر تاثیر مصرف دو هفته مکمل ال کارنیتین بر کراتین کیناز(CK) خون آزمودنی ها، پس از فعالیت هوازی شدید در سطح معنی داری (۰۵/۰P) پذیرفته می شود.

نمودار ۴-۳. غلظت CK در دو گروه و در هر نوبت اندازه گیری (۰۵/۰P ). علامت ( نشانگر افزایش معنی دار CK در هر دو گروه نسبت به بلافاصله قبل از فعالیت و علامت ( نشانگر افزایش معنی دار CK درگروه پلاسبو نسبت به گروه کارنیتین ۲۴ ساعت پس ازفعالیت نسبت به ۲ ساعت پس از فعالیت می باشد. Base: 2 هفته قبل از فعالیت، Pre: بلافاصله قبل از فعالیت، Post: بلافاصله بعد از فعالیت، h2: 2 ساعت پس از فعالیت و h24: 24 ساعت پس از فعالیت می باشد.

۴-۳-۴- فرضیه چهارم
مصرف‌ دو هفته مکمل ال‌-کارنیتین بر بیلی روبین خون ‌آزمودنی‌ها پس از فعالیت هوازی شدید تأثیر‌گذار است.

جدول ۴-۱۳. غلظت بیلی روبین (میلی گرم بردسی لیتر) در دو گروه و در هر نوبت اندازه گیری(SEM ± )

زمان اندازه گیری

شاخص ها
بار اول
(دو هفته قبل ازفعالیت)

بار دوم
(بلافاصله قبل از فعالیت)
بار سوم
(بلافاصله بعد از فعالیت)
بار چهارم
(۲ ساعت بعد از فعالیت)
بار پنجم
(۲۴ ساعت بعد از فعالیت)

گروه یک (پلاسبو)

۲۰/۰±۸۳/۰
۱۰/۰±۸۲/۰
۲۳/۰±۵۰/۱
۲۲/۰±۲۶/۱
۲۶/۰±۴۲/۱

گروه دو
(ال کارنیتین)

۳۷/۰±۷۱/۰
۲۵/۰±۷۹/۰
۲۹/۰±۰۶/۱
۳۴/۰±۹۸/۰
۲۵/۰±۹۶/۰

جدول۴-۱۴. تفاوت های درون گروهی در غلظت بیلی روبین (میلی گرم بر دسی لیتر)
زمان های اندازه گیری

تفاوت میانگین

اشتباه استاندارد
میزان معنی داری
بار اول- بار دوم
گروه یک(پلاسبو)
۰۰۸/۰
۰۵/۰
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۰۷/۰ـ
۰۷/۰
۰۰/۱
باراول- بارسوم
گروه یک(پلاسبو)
۶۷/۰ـ
۰۸/۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۳۴/۰ـ
۱۱/۰
۱۴/۰
باراول- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۴۳/۰ـ
۰۷/۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۲۷/۰ـ
۱۳/۰
۶۷/۰
باراول- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۵۹/۰ـ
۰۷/۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۲۵/۰ـ
۱۴/۰
۰۰/۱
باردوم- بارسوم
گروه یک(پلاسبو)
۶۷/۰ـ
۰۵/۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۲۶/۰ـ
۰۶/۰
*۰۲/۰
باردوم- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۴۴/۰ـ
۰۸/۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۹/۰ـ
۱۲/۰
۰۰/۱
باردوم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۶۰/۰ـ
۰۷/۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۷/۰ـ
۱۱/۰
۰۰/۱
بارسوم- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۲۳/۰ـ
۱۰/۰
۵۴/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۰۷/۰
۱۱/۰
۰۰/۱
بارسوم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۰۷/۰ـ
۱۱/۰
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۰۹/۰
۱۱/۰
۰۰/۱
بارچهارم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۱۶/۰ـ
۱۰/۰
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۰۱/۰
۱۱/۰
۰۰/۱

با توجه به جدول ۴-۱۴، نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد که در گروه ال-کارنیتین میزان بیلی روبین بلافاصله بعد از فعالیت نسبت به بلافاصله قبل از فعالیت افزایش معنی داری داشته است ( ۰۵/۰P). و در سایر مقایسات زوجی تفاوت معنی داری مشاهده نگردید.
همچنین در گروه پلاسبو میزان بیلی روبین بلافاصله، ۲ ساعت و ۲۴ ساعت بعد از فعالیت نسبت به ۲ هفته قبل از فعالیت افزایش معنی داری داشته است(۰۵/۰P). و میزان بیلی روبین بلافاصله، ۲ ساعت و ۲۴ ساعت بعد از فعالیت نسبت به بلافاصله قبل از فعالیت افزایش معنی داری داشته است.

جدول ۴-۱۵. تفاوت های بین گروهی بیلی روبین (میلی گرم بر دسی لیتر) در دفعات مختلف اندازه گیری

دفعات اندازه گیری
تفاوت میانگین
درجه آزادی
t
میزان معنی داری

باراول
بین گروه پلاسبو وال کارنیتین
۱۲/۰ـ
۱۹

۸۹/۰ـ
۳۸/۰
باردوم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۰۳/۰ـ

۱۹
۳۷/۰ـ
۷۱/۰
بارسوم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۴۴/۰ـ

۱۹
۸۴/۳ـ
*۰۰/۰
بارچهارم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۲۸/۰ـ
۱۹

۱۷/۲ـ
*۰۴/۰
بارپنجم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۴۶/۰ـ

۱۹
۰۳/۴ـ
*۰۰/۰

همان طور که در جدول ۴-۱۵، مشاهده می شود آزمون t مستقل با مقایسه میزان بیلی روبین گروه ال کارنیتین و گروه پلاسبونشان داد که بین میزان بیلی روبین خون آزمودنی های این دو گروه در بلافاصله بعد از فعالیت، ۲ و ۲۴ ساعت بعد از فعالیت اختلاف معنی داری وجود دارد و در گروه پلاسبو مقدار آن به طور معنی داری بیشتر بود. فلذا فرضیه چهارم مبنی بر تاثیر مصرف دو هفته مکمل ال کارنیتین بر بیلی روبین خون آزمودنی ها پس از فعالیت هوازی شدید در سطح معنی داری (۰۵/۰P) پذیرفته می شود.

نمودار۴-۴. غلظت بیلی روبین در دو گروه و در هر نوبت اندازه گیری (۰۵/۰P). علامت ( نشانگر کاهش معنی دار بیلی روبین درگروه مکمل در مقایسه با گروه پلاسبو بلافاصله، ۲ و ۲۴ ساعت بعد از فعالیت نسبت به بلافاصله قبل از فعالیت می باشد. Base: 2 هفته قبل از فعالیت، Pre: بلافاصله قبل از فعالیت، Post: بلافاصله بعد از فعالیت، h2: 2 ساعت پس از فعالیت و h 24:24 ساعت پس از فعالیت می باشد.

فصل پنجم
بحث و نتیجه گیری

۵-۱- مقدمه
استفاده از انواع مکمل های آنتی اکسیدانی در بسیاری از فعالیت های ورزشی همواره مورد توجه ورزشکاران بوده است، یک نمونه از این مکمل های آنتی اکسیدانی ال-کارنیتین می باشد که اثر آن بر استرس اکسیداتیو ناشی از فعالیت هوازی شدید مورد مطالعه قرار گرفت. یافته های پژوهش با استفاده از روش های آمار توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و نتایج آن ها در فصل چهارم به صورت جدول و نمودارارائه گردید. خلاصه پژوهش ، بحث و تفسیر، نتیجه کلی و پیشنهادات در این فصل بیان می شوند.

۵-۲- خلاصه پژوهش
هدف از این تحقیق مصرف دو هفته مکمل ال-کارنیتین براسترس اکسیداتیو ناشی از فعالیت هوازی شدید بود. بیست و یک نفر داوطلب مرد با میانگین سنی ۰۵/۱±۱/۲۲ سال در این مطالعه شرکت نمودند. برخی از ویژگی های توصیفی آزمودنی ها شامل وزن، قد و شاخص توده بدنی اندازه گیری شد و پس از برآورد حداکثر اکسیژن مصرفی آزمودنی ها به صورت دوسویه کور وبه طور تصادفی به دو گروه مکمل۱۰=n و پلاسبو ۱۱=n تقسیم شدند. گروه مکمل مصرف دو گرم ال-کارنیتین و گروه پلاسبو مصرف دو گرم نشاسته را به مدت ۱۴روز (ساعت معینی) در دستور کار خود داشتند و در روز پانزدهم آزمودنی ها ۱۴ کیلومتر را با حداکثر توان خود دویدند. نمونه های خونی دو هفته، بلافاصله قبل ، بلافاصله ، ۲ و ۲۴ ساعت پس از فعالیت هوازی از آزمودنی ها اخذ گردید.

۵-۳- تغییرات ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال پلاسما
ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال ممکن است به طور موقت در حین و بلافاصله پس از فعالیت بدنی کاهش یابد (۲۵). اما بر خلاف آنچه تصور می شود، ممکن است افزایش معنی داری در ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال پس از فعالیت بدنی مشاهده گردد (۱۰۲). افزایش مواد آنتی اکسیدانی خون در حین فعالیت هایی که موجب آسیب های اکسیداتیو می شوند، احتمالاً به دلیل آزاد شدن آن از منابع موجود در بافت های مختلف بدن می باشد. همان طور که در جدول ۴-۵ و ۴-۶ ملاحظه می شود TAC در گروه ال-کارنیتین بعد از ۲ هفته روند صعودی داشته و در بلافاصله قبل از فعالیت و ۲۴ ساعت بعد از آن تفاوت معنی داری را نشان داد. روند افزایشی TAC در هر دو گروه تقریباً مشابه بود اما ۲۴ ساعت بعد از فعالیت TAC در گروه پلاسبو نسبت به بلافاصله و ۲ ساعت پس از فعالیت کاهش معنی داری داشت در صورتی که در گروه مکمل ۲۴ ساعت پس از فعالیت نیز TAC دارای روند افزایشی بود که به نظر می رسد خاصیت آنتی اکسیدانی ال-کارنیتین باعث این افزایش بوده است. اطلاعات به دست آمده می تواند بیانگر این مطلب باشد که بدن در پی تولید مواد آنتی اکسیدانی جهت مقابله با استرس ایجاد شده (که افزایش در میزان TAC درهر دو گروه خود گواه بر این نکته است)، احتمالاً توانسته است از مکمل ال-کارنیتین نیز کمک بگیرد.
نتیجه تحقیق حاضر با تحقیق سکندری و همکارانش (۱۲۸)، آسن سائو (۲۹)، نخستین روحی و همکارانش (۱۰۸،۱۰۶) و واعظی (۲۲) به خوبی همخوانی دارد. لذا با توجه به نتایج به دست آمده و همچنین با در نظر گرفتن این نکته که در زمان ۲۴ ساعت پس از فعالیت، میزان TAC بین دو گروه تفاوت معنی داری داشته و این میزان در گروه مکمل بیشتر بوده است می توان احتمال داد که مصرف مکمل ال-کارنیتین توانسته است ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال را تا ۲۴ ساعت پس از فعالیت در حد بالایی حفظ کند که برای روندهای باز سازی بدن به دنبال انجام فعالیت های آسیب زا بسیار ضروری است.

۵-۴- تغییرات غلظت مالون دی آلدئید سرم
همان طور که در جدول۴-۷، مشخص است تفاوت معنی داری در غلظ

دانلود مقاله با موضوع جمع آوری اطلاعات، اطلاعات مربوط، ذخیره سازی

۱۵
۱۵
۱۶
۱۶
۱۷
۱۸
۱۸
۱۹
۲۱
۲۲
۲۲
۲۳
۲۵
۲۶

فصل دوم- مواد و روش ها ………………………………………………………………….
۲۷
۲-۱- محل و مدت انجام تحقیق ………………………………………………………………………………
۲۷
۲-۲- جیره غذایی آزمایش……………………………………………………………………………………..
۲۷
۲-۳- طراحی سیستم آزمایشی …………………………………………………………………………………
۲۸
۲-۴- تیماربندی و ذخیره سازی ……………………………………………………………………………….
۲۹
۲-۵- غذادهی ………………………………………………………………………………………………………
۳۰
۲-۶- اندازه گیری کیفیت آب ………………………………………………………………………………….
۳۰
۲-۷- جمع آوری اطلاعات مربوط به رشد و تغذیه………………………………………………………
۳۱
۲-۸- بررسی پارامترهای رشد و تغذیه………………………………………………………………………..
۳۱
۲-۹- آنالیز تقریبی ترکیبات لاشه……………………………………………………………………………….
۳۲
۲-۱۰- پردازش داده ها ……………………………………………………………………………………………
۳۲

فصل سوم- نتایج ……………………………………………………………………………….
۳۳
۳-۱- نتایج حاصل از تاثیر رژیم های غذایی بر شاخص های رشد ……………………………………..
۳۳
وزن اولیه(IBW) ……………………………………………………………………………………………………
۳۳
وزن نهایی(FBW) ………………………………………………………………………………………………….
۳۳
افزایش وزن(WG) …………………………………………………………………………………………………
۳۳
نرخ رشد ویژه(SGR) ………………………………………………………………………………………………
۳۳
ضریب چاقی(CF) …………………………………………………………………………………………………..
۳۳
۳-۲- نتایج حاصل از تاثیر رژیم های غذایی بر شاخص های تغذیه ای………………………………..
۳۴
ضریب تبدیل غذایی(FCR) ……………………………………………………………………………………
۳۴
نسبت بازده غذایی(FER) ……………………………………………………………………………………..
۳۴
نسبت بازده پروتئین(PER) …………………………………………………………………………………….
۳۴
غذای روزانه مصرفی(FI) ……………………………………………………………………………………….
۳۴
۳-۳- نتایج حاصل از آنالیز لاشه …………………………………………………………………………………
۳۵
پروتئین لاشه ………………………………………………………………………………………………………..
۳۵
چربی لاشه …………………………………………………………………………………………………………
۳۵
خاکستر لاشه …………………………………………………………………………………………………………
۳۵
رطوبت لاشه ……………………………………………………………………………………………………………
۳۵
فصل چهارم- بحث …………………………………………………………………………..
۳۷
۴-۱- شاخص های رشد ……………………………………………………………………………………………
۳۸
۳-۲-۴- شاخص های تغذیه ای ……………………………………………………………………………………
۴۱
۴-۳- آنالیز لاشه ……………………………………………………………………………………………………
۴۴
۴-۵- نتیجه گیری کلی …………………………………………………………………………………………..
۴۸
۴-۶- پیشنهادات …………………………………………………………………………………………………….
۴۹
منابع ……………………………………………………………………………………………………………………….
۵۰

فهرست جداول

عنوان
جدول ۱-۱- مطالعات انجام شده در مورد رشد جبرانی در ماهیان استخوانی ………………………………
جدول ۲-۱ تجزیه تقریبی جیره غذایی……………………………………………………………………………………
جدول ۳-۱ شاخص های رشد بچه تاس ماهیان سیبری در تیمارهای مختلف در روز ۴۰………………
جدول ۳-۲ شاخص های رشد بچه تاس ماهیان سیبری در تیمارهای مختلف در روز ۸۰ …………………
جدول ۳-۳ شاخص های تغذیه ای بچه تاس ماهیان سیبری در تیمارهای مختلف در روز ۴۰………….
جدول ۳-۴ شاخص های تغذیه ای بچه تاس ماهیان سیبری در تیمارهای مختلف در روز ۸۰ ………..
جدول ۳-۵ آنالیز لاشه بچه تاس ماهیان سیبری در تیمارهای مختلف در روز۴۰……………………………
جدول ۳-۶ آنالیز لاشه بچه تاس ماهیان سیبری در تیمارهای مختلف در روز ۸۰…………………………..
جدول ۳-۷ فاکتورهای خونی بچه تاس ماهیان سیبری در تیمارهای مختلف در روز ۴۰………………..
جدول ۳-۸ فاکتورهای خونی بچه تاس ماهیان سیبری در تیمارهای مختلف در روز ۸۰…………….
صفحه
۵
۲۹
۳۸
۳۹
۴۱
۴۲
۴۴
۴۵
۵۰
۵۰

فهرست اشکال

عنوان
صفحه
شکل۱-۱- الگوهای آرمانی جبران رشد

منبع پایان نامه ارشد با موضوع فعالیت هوازی، مقایسات زوجی، سطح معنی داری

‌آزمودنی‌ها پس از فعالیت هوازی شدید تأثیر‌گذار است.

جدول ۴-۴. غلظت TAC (میکرو مول برلیتر) در دو گروه و در هر نوبت اندازه گیری (SEM ± )

زمان اندازه گیری

شاخص ها
بار اول
(دو هفته قبل ازفعالیت)

بار دوم
(بلافاصله قبل از فعالیت)
بار سوم
(بلافاصله بعد از فعالیت)
بار چهارم
(۲ ساعت بعد از فعالیت)
بار پنجم
(۲۴ ساعت بعد از فعالیت)

گروه یک (پلاسبو)

۶۱/۳۷۳±۳۳۷۹
۵۷/۳۷۵±۳۸۰۰
۹۱/۴۵۱±۴۱۹۶
۴۳/۴۳۹±۴۱۰۳
۲۵/۷۸۸±۳۵۷۴

گروه دو
(ال کارنیتین)

۹۳/۳۴۰±۳۲۱۲
۴۲/۷۱۳±۴۳۵۲
۶۹/۶۴۰±۴۴۳۳
۰۲/۵۶۶±۴۳۶۴
۷۳/۶۲۰±۴۳۵۳

جدول۴-۵. تفاوت های درون گروهی در غلظت TAC (میکرومول بر لیتر)

زمان های اندازه گیری

تفاوت میانگین

اشتباه استاندارد
میزان معنی داری
بار اول- بار دوم
گروه یک(پلاسبو)
۹۰/۴۲۰ـ
۴۶/۱۵۳
۲۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۱۴۰ـ
۶۱/۲۰۰
*۰۰/۰
باراول- بارسوم
گروه یک(پلاسبو)
۲۷/۸۱۷ـ
۷۹/۱۱۵
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۲۲۱ـ
۰۳/۲۰۰
*۰۰/۰
باراول- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۵۴/۷۲۴ـ
۵۷/۱۰۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۱۵۲ـ
۸۳/۱۷۵
*۰۰/۰
باراول- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۴۵/۱۹۵ـ
۳۴/۲۶۲
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۱۴۱ـ
۹۱/۲۰۰
*۰۰/۰
باردوم- بارسوم
گروه یک(پلاسبو)
۳۶/۳۹۶ـ
۵۰/۱۴۲
۱۹/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۸۱ ـ
۸۷/۲۱۸
۰۰/۱
باردوم- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۶۳/۳۰۳ـ
۳۵/۱۴۳
۶۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۲ـ
۰۲/۱۹۷
۰۰/۱
باردوم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۴۵/۲۲۵
۳۹/۲۵۳
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۱ـ
۸۷/۱۹۲
۰۰/۱
بارسوم- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۷۲/۹۲
۳۷/۶۲
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۶۹
۷۱/۱۸۷
۰۰/۱
بارسوم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۸۱/۶۲۱
۵۲/۲۵۸
۳۷/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۸۰
۱۸/۱۸۱
۰۰/۱
بارچهارم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۰۹/۵۲۹
۰۵/۲۸۶
۹۴/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۱
۳۴/۲۰۹
۰۰/۱

با توجه به جدول ۴-۵، نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد که در گروه ال -کارنیتین میزان ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال بلافاصله قبل از فعالیت، بلافاصله ، ۲ و ۲۴ ساعت بعد از فعالیت نسبت به دو هفته قبل از فعالیت اختلاف معنی داری داشته است (۰۵/۰P). و در سایر مقایسات زوجی تفاوت معنی داری مشاهده نشد. همچنین در گروه پلاسبو میزان ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال بلافاصله و ۲ ساعت بعداز فعالیت نسبت به دو هفته قبل از فعالیت اختلاف معنی داری داشته است.

جدول ۴-۶. تفاوت های بین گروهی غلظت TAC(میکرومول بر لیتر) در دفعات مختلف اندازه گیری

دفعات اندازه گیری
تفاوت میانگین
درجه آزادی
t
میزان معنی داری

باراول
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۰۹/۱۶۷ـ
۱۹

۰۶/۱ـ
۲۹/۰
باردوم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۰۰/۵۵۲

۱۹
۲۵/۲
*۰۳/۰
بارسوم
بین گروه پلاسبو وال کارنیتین
۶۳/۲۳۶

۱۹
۹۸/۰
۳۳/۰
بارچهارم
بین گروه پلاسبو وال کارنیتین
۳۶/۲۶۰
۱۹

۱۸/۱
۲۵/۰
بارپنجم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۴۵/۷۷۸

۱۹
۴۹/۲
*۰۲/۰

همان طور که در جدول ۴-۶، مشاهده می شود آزمون t مستقل با مقایسه میزان ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال گروه ال کارنیتین و پلاسبو نشان داد که بین میزان ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال خون آزمودنی های این دو گروه در بلافاصله قبل از فعالیت و ۲۴ ساعت پس از فعالیت تفاوت معنی داری وجود دارد و در گروه کارنیتین مقدار آن بیشتر است. لذا فرضیه اول مبنی بر تاثیر مصرف دو هفته مکمل ال کارنیتین بر ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال آزمودنی ها پس از فعالیت هوازی شدید در سطح معنی داری (۰۵/۰P) پذیرفته می شود.

نمودار۴-۱. غلظت TAC در دو گروه و در هر نوبت اندازه گیری (۰۵/۰P). علامت ‡ نشانگر افزایش معنی دارTAC در هر دوگروه نسبت به دو هفته قبل از فعالیت و علامت ( نشانگر افزایش معنی دار TAC در گروه کارنیتین ۲۴ ساعت پس از فعالیت در مقایسه با گروه پلاسبو می باشد.
:Base 2 هفته قبل از فعالیت، Pre: بلافاصله قبل از فعالیت، Post: بلافاصله بعد از فعالیت،h 2: 2ساعت پس از فعالیت و h 24: 24 ساعت پس از فعالیت می باشد.

۴-۳-۲- فرضیه دوم
مصرف دو هفته مکمل ال‌-کارنیتین بر مالون ‌دی ‌آلدئید خون آزمودنی‌ها پس از فعالیت هوازی شدید تأثیرگذار است.

جدول ۴-۷. غلظت MDA (میکرومول برلیتر) در دو گروه و در هر نوبت اندازه گیری(SEM ± )

زمان اندازه گیری

شاخص ها
بار اول
(دو هفته قبل ازفعالیت)

بار دوم
(بلافاصله قبل از فعالیت)
بار سوم
(بلافاصله بعد از فعالیت)
بار چهارم
(۲ ساعت بعد از فعالیت)
بار پنجم
(۲۴ ساعت بعد از فعالیت)

گروه یک (پلاسبو)

۸۲/۰±۶۳/۱
۴۷/۰±۹۳/۱
۷۸/۰±۰۰/۳
۸۴/۱±۶۱/۳
۷۶/۰±۴۱/۳

گروه دو
(ال کارنیتین)

۵۷/۰±۸۱/۱
۲۲/۰±۷۱/۱
۵۹/۰±۸۸/۲
۰۶/۱±۷۱/۲
۷۶/۰±۲۹/۲

جدول۴-۸ . تفاوت های درون گروهی مالون دی آلدئید (میکرومول بر لیتر)

زمان های اندازه گیری

تفاوت میانگین

اشتباه استاندارد
میزان معنی داری
بار اول- بار دوم
گروه یک(پلاسبو)
۲۹/۰ـ
۳۳/۰
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۰۹۹/۰
۱۷/۰
۰۰/۱
باراول- بارسوم
گروه یک(پلاسبو)
۳۶/۱ـ
۳۲/۰
*۰۱/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۰۶/۱ـ
۲۶/۰
*۰۳/۰
باراول- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۹۷/۱ـ
۶۸/۰
۱۶/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۹۰/۰ـ
۳۸/۰
۴۴/۰
باراول- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۷۸/۱ـ
۲۸/۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۴۷/۰ـ
۳۴/۰
۰۰/۱
باردوم- بارسوم
گروه یک(پلاسبو)
۰۶/۱ـ
۳۱/۰
۰۶/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۶/۱ـ
۲۰/۰
*۰۰/۰
باردوم- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۶۷/۱ـ
۵۴/۰
۱۱/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۰۰/۱ـ
۲۹/۰
۰۷/۰
باردوم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۴۸/۱ـ
۲۹/۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۵۷/۰ـ
۲۵/۰
۴۵/۰
بارسوم- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۶۰/۰ـ
۶۳/۰
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۶/۰
۴۰/۰
۰۰/۱
بارسوم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۴۱/۰
۳۱/۰
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۵۸/۰
۲۹/۰
۷۴/۰
بارچهارم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۱۹/۰ـ
۵۰/۰
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۴۲/۰
۳۵/۰
۰۰/۱

با توجه به جدول ۴-۸ ، نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد که در گروه ال-کارنیتین میزان مالون دی آلدئید در بلافاصله بعد از فعالیت نسبت به ۲هفته و بلافاصله قبل از فعالیت افزایش معنی داری داشته است(۰۵/۰P). ودر سایر مقایسات زوجی تفاوت ها معنی دار نبود.
با توجه به همین جدول در گروه پلاسبو نیز میزان مالون دی آلدئید در بلافاصله و۲۴ ساعت بعد نسبت به دوهفته قبل از فعالیت افزایش معنی داری داشته است (۰۵/۰P). همچنین میزان این متغیر در ۲۴ ساعت پس از فعالیت نسبت به بلافاصله قبل از فعالیت نیز افزایش معنی داری داشته است و در سایر مقایسات زوجی تفاوت ها معنادار نبود.

جدول ۴-۹. تفاوت های بین گروهی مالون دی آلدئید (میکرومول برلیتر) در دفعات مختلف اندازه گیری

دفعات اندازه گیری
تفاوت میانگین
درجه آزادی
t
میزان معنی داری

باراول
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۱۸/۰
۱۹

۵۷/۰
۵۷/۰
باردوم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۲۲/۰ـ

۱۹
۳۱/۱ـ
۲۰/۰
بارسوم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۱۲/۰ـ

۱۹
۳۹/۰ـ
۷۰/۰
بارچهارم
بین گروه پلاسبو وال کارنیتین
۸۹/۰ـ
۱۹

۳۴/۱ـ
۱۹/۰
بارپنجم
بین گروه پلاسبو و ال کارنیتین
۱۲/۱ـ

۱۹
۳۶/۳ـ
*۰۰/۰

همان طور که در جدول ۴-۹، مشاهده می شود آزمون t مستقل با مقایسه میزان مالون دی آلدئید گروه ال کارنیتین و گروه پلاسبو نشان داد که بین میزان مالون دی آلدئید خون آزمودنی های این دو گروه در ۲۴ ساعت پس از فعالیت هوازی شدید تفاوت معنی داری وجود دارد و در گروه پلاسبو مقدار آن به طور معنی داری بیشتر بود. لذا فرضیه دوم مبنی بر تاثیر مصرف دو هفته مکمل ال کارنیتین برمالون دی آلدئید(MDA)
خون آزمودنی ها، پس از فعالیت هوازی شدید در سطح معنی داری (۰۵/۰P) پذیرفته می شود.

نمودار ۴-۲. غلظت MDA در دو گروه و در هر نوبت اندازه گیری(۰۵/۰P). علامت ( نشانگر افزایش معنی دار MDA در هر دو گروه نسبت به بلافاصله قبل از فعالیت و علامت ( نشانگرکاهش معنی دارMDA در گروه کارنیتین نسبت به گروه پلاسبو ۲۴ ساعت پس از فعالیت می باشد . Base: 2 هفته قبل از فعالیت، Pre: بلافاصله قبل از فعالیت، Post: بلافاصله بعد از فعالیت،h 2: 2 ساعت پس از فعالیت و h24: 24 ساعت پس از فعالیت می باشد.

۴-۳-۳- فرضیه سوم
مصرف‌ دو هفته مکمل ال‌-کارنیتین بر کراتین ‌کیناز خون ‌آزمودنی‌ها پس از فعالیت هوازی شدید تأثیر‌گذار است.

جدول ۴-۱۰. غلظتCK (واحد بین المللی برلیتر) در دو گروه و در هر نوبت اندازه گیری (SEM ± )

زمان اندازه گیری

شاخص ها
بار اول
(دو هفته قبل ازفعالیت)

بار دوم
(بلافاصله قبل از فعالیت)
بار سوم
(بلافاصله بعد از فعالیت)
بار چهارم
(۲ ساعت بعد از فعالیت)
بار پنجم
(۲۴ ساعت بعد از فعالیت)

گروه یک (پلاسبو)

۵۸/۱۹±۷۲/۹۲
۱۳/۲۴±۷۱/۸۲
۰۶/۱۶۶±۷۳/۴۲۲
۲۸/۱۴۱±۲۷/۵۵۰
۳۱/۱۶۹±۶۵/۷۰۳

گروه دو
(ال کارنیتین)

۰۳/۲۲±۹۳/۹۲
۶۹/۲۴±۹۵/۷۵
۷۶/۲۰۵±۳۸/۳۹۹
۵۱/۱۸۱±۴۵/۴۹۱
۳۹/۷۳±۱۴/۵۷۲

جدول ۴-۱۱. تفاوت های درون گروهی در غلظت CK (واحد بین المللی بر لیتر)
زمان های اندازه گیری

تفاوت میانگین

اشتباه استاندارد
میزان معنی داری
بار اول- بار دوم
گروه یک(پلاسبو)
۰۰/۱۰
۱۸/۹
۰۰/۱

گروه دو( ال کارنیتین)
۹۸/۱۶
۵۳/۹
۰۰/۱
باراول- بارسوم
گروه یک(پلاسبو)
۰۱/۳۳۰
۹۰/۵۰
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۴۵/۳۰۶ـ
۶۴/۶۲
*۰۰/۰
باراول- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۵۵/۴۵۷ـ
۸۹/۴۴
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۵۲/۳۹۸ـ
۱۷/۵۴
*۰۰/۰
باراول- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۹۳/۶۱۰ـ
۳۲/۵۱
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۲۱/۴۷۹ـ
۱۷/۱۹
*۰۰/۰
باردوم- بارسوم
گروه یک(پلاسبو)
۰۱/۳۴۰ـ
۵۷/۴۹
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۴۳/۳۲۳ـ
۲۱/۶۱
*۰۰/۰
باردوم- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۵۵/۴۶۷ـ
۳۸/۴۴
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۵۰/۴۱۵ـ
۴۰/۵۲
*۰۰/۰
باردوم- بارپنجم
گروه یک(پلاسبو)
۹۳/۶۲۰ـ
۲۰/۵۲
*۰۰/۰

گروه دو( ال کارنیتین)
۱۹/۴۹۶ـ
۱۹/۲۱
*۰۰/۰
بارسوم- بارچهارم
گروه یک(پلاسبو)
۵۳/۱۲۷ـ
۳۴/۶۹
۹۵/۰

گروه دو( ا

منبع پایان نامه ارشد با موضوع فیزیولوژی، آنتروپومتریک، اکسیژن مصرفی، مواد غذایی

ابتدا آزمودنی ها قبل از شروع مکمل دهی و اجرای فعالیت هوازی با هماهنگی قبلی برای اولین خون گیری در آزمایشگاه حاضرشدند. آزمودنی ها به صورت ناشتا و به منظور طبیعی شدن تغییرات وضعیتی حجم خون به مدت ۱۵ دقیقه سر پا ایستادند و سپس در حالت نشسته و پس از بستن تورنیکه ۷ سی سی نمونه خونی از ورید جلوی آرنج۳۵ گرفته شد (خون گیری باراول).

مرحله دوم :
پس از خون گیری بار اول، آزمودنی ها به مدت ۱۴ روز۲ گرم ال-کارنیتین (درگروه مکمل) و ۲ گرم نشاسته (درگروه دارونما) که هیچ گونه تفاوتی از نظر رنگ و بو با هم نداشتند و به صورت کپسول تهیه شده بود مصرف کردند و سپس در روز پانزدهم قبل از اجرای تست استقامتی (دویدن مسافت ۱۴ کیلومتر) خون گیری به صورت ناشتا با همان ترتیب ذکر شده (۷ سی سی) توسط همکار طرح انجام شد، سپس آزمودنیها صبحانه یکسان مصرف کرده و بعد از دو و نیم ساعت تست هوازی اصلی را انجام دادند. لازم به ذکر است که در این زمان دمای هوا ۱۵ درجه سانتی گراد و رطوبت محیط ۹۶-۴۴% بود.

مرحله سوم :
در این مرحله آزمودنی ها بعد از حرکات کششی به مدت ۵ دقیقه، جهت اجرای پروتکل اصلی یک مسافت ۷ کیلومتری را با حداکثر ضربان قلب خود ۲ دوردویدند (۱۴ کیلومتر). و بلافاصله پس از اجرای تست استقامتی در همان محل، خون گیری برای بار سوم انجام گرفت.

شکل ۳-۱۵: خون گیری بلافاصله بعد از دویدن ۱۴ کیلومتر
مرحله چهارم :
پس از گذشت ۲ ساعت از اجرای پروتکل اصلی (تست هوازی) خون گیری بار چهارم نیز به میزان ۷ سی سی و مراحل مختلف جداسازی سرم و پلاسمای خون به همان ترتیب ذکر شده، درمحل آزمایشگاه فیزیولوژی ورزشی دانشگاه آزاد، از آزمودنی ها به عمل آمد.

مرحله پنجم :
این مرحله از خون گیری پس از گذشت ۲۴ ساعت از اجرای پروتکل اصلی در محل آزمایشگاه فیزیولوژی ورزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، از آزمودنی ها به عمل آمد. پس از انجام خون گیری، نمونه های سرم و پلاسمای هر آزمودنی در یخچال ۷۰- درجه سانتی گراد قرار گرفتند تا در زمان لازم جهت اندازه گیری ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال و کراتین کیناز مورد استفاده واقع شود.

روش تهیه سرم و پلاسما
از مجموع ۷ سی سی نمونه خونی دریافت شده از ورید آرنج آزمودنی ها، دوسی سی درون لوله آزمایش حاوی ماده ضد انعقاد هپارین به منظور جداسازی پلاسما، ریخته شد و پس از حرکت دادن آن به صورت دورانی جهت مخلوط شدن، بلافاصله درون سانتریفوژ قرار گرفت و به مدت ۱۰دقیقه با دور ۴۰۰۰ سانتریفوژ گردید. پلاسمای جدا شده در مقادیر مورد نیاز درون میکروتیوب هایی که از قبل کدگذاری شده بودند با استفاده ازسمپلر ریخته شده و بلافاصله درداخل یخچال با دمای ۲۰- درجه سانتی گراد نگهداری شد. از این پلاسما جهت اندازه گیری ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال استفاده گردید. پنج سی سی باقی مانده از خون، در لوله آزمایش معمولی (بدون ماده ضد انعقاد خون) ریخته شد تا بتوان از آن سرم جدا نمود. نمونه های خونی موجود در لوله آزمایش معمولی ابتدا درون دستگاه انکباتور قرار گرفتند تا در دمای نزدیک به دمای بدن (۳۷ درجه سانتی گراد) نگه داشته شوند. سپس به مدت ۵ دقیقه و با دور ۴۰۰۰ سانتریفوژ گردیدند تا سرم موجود در آن از سایر اجزا جدا گردد. این مقدار سرم جدا شده نیز در اندازه های مورد نیاز درون میکروتیوب های کدگذاری شده، ریخته شد و بلافاصله درجایخی فریزر با دمای ۲۰- درجه
سانتی گراد قرار داده شد تا برای اندازه گیری میزان کراتین کیناز، مالون دی آلدئید و بیلی روبین از آن استفاده گردد.

ثبت مواد غذایی :
همه آزمودنی ها دستور العمل های کتبی و توصیف شفاهی در مورد چگونگی ثبت مواد غذایی را دریافت کردند. از آن‌ها خواسته شد که رژیم غذایی عادی خود را دنبال کنند و در عین حال مقدار و نوع غذای مصرفی خود را روزانه به مدت دو هفته در فرم های مخصوصی ثبت کنند. این فرم ها در روز آخر از آزمودنی ها اخذ شد و سپس میزان کالری کل، پروتئین، کربوهیدرات، چربی، ویتامین C، ویتامین A و ویتامین E مواد غذایی مصرفی آزمودنی‌ها با استفاده از نرم افزار تحلیلی(Spss16) آنالیز گردید.

۳-۸-۴- روش اندازه گیری مالون دی آلدئید خون
برای اندازه گیری مالون دی آلدئید از روش تیوباربیتوریک اسید (TBARS) به صورت دستی و دستگاه اسپکتروفتومتری با طول موج ۵۳۲ نانومتر جهت جذب آن استفاده شد (در پیوست چهارمفصلاً توضیح داده شده است). نمونه مورد نظر برای اندازه گیری این متغیر سرم می باشد(۱۱۱).

۳-۸-۵- روش اندازه گیری کراتین کیناز
برای اندازه گیری کراتین کیناز از دستگاه اسپکترفتومتری با روش فتومتریک و طول موج ۳۴۰ استفاده گردید. نمونه مورد نظر برای اندازه گیری این متغیر سرم بدون همولیز یا پلاسمای هپارینه بود که روش تهیه و طرز محاسبه آن با استفاده از کیت تجاری تشخیص کمّی ساخت شرکت درمان کاو انجام شد.

۳-۸-۶ – روش اندازه گیری ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال
ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال در این تحقیق، با روش FRAP36 به صورت دستی اندازه گیری شد (۱۳۱). این روش بر اساس احیای کمپلکس فریک تری پیریدیل تریازین ۳۷( (Fe 3-TPTZبه فروس تری پیریدیل تریازین۳۸(Fe 2-TPTZ) می باشد (۶۵). طول موج اسپکتروفتومتر۵۹۳ و با استفاده از بلانک حاوی آب مقطر، دستگاه بر روی صفرتنظیم گردید. نمونه مورد نظر برای اندازه گیری این متغیر پلاسما بود که جهت محاسبه آن تفاوت بین دو جذب نوری را به دست آورده و با استفاده از فرمول مربوط به منحنی کالیبراسیون میزان TAC به دست آمد.

۳-۸-۷- روش اندازه گیری بیلی روبین
برای اندازه‌گیری بیلی روبین نیز از دستگاه اسپکتروفتومتری با طول موج ۵۷۸ نانومتر(بیلی روبین توتال) استفاده شد. نمونه انتخاب شده سرم بود که می بایستی از نور مستقیم به دور نگه داری می شد. طرز تهیه و روش محاسبه آن با استفاده از کیت تجاری ساخت شرکت درمان کاو انجام شد.

۳-۸-۸- روش تجزیه و تحلیل آماری
ویژگی‌های فردی آزمودنی‌ها با استفاده از روش های آمار توصیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. سپس با استفاده از آزمون کلموگروف- اسمیرنف از طبیعی بودن جامعه اطمینان حاصل شد. برای ارزیابی ایجاد شده در متغیرهای وابسته از روش تحلیل واریانس دو طرفه با اندازه‌گیری مکرر (۵×۲) استفاده شد. منظور از عدد دو تعداد گروه ها و عدد پنج تعداد سری‌های زمانی اندازه‌گیری می‌باشد. جهت تعیین تغییرات زمانی در هر گروه روش اندازه‌گیری مکرر با تصحیح بونفرونی مورد استفاده قرار گرفت و سطح معنی‌داری ۰۵/۰P در نظر گرفته شد.

فصل چهارم
تجزیه و تحلیل یافته ها

فصل چهارم

۴-۱- مقدمه
در این فصل یافته های تحقیق به صورت توصیفی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته است. تجزیه و تحلیل توصیفی یافته ها به صورت جدول های توزیع فراوانی و نمودارها ارائه شده است. در تجزیه و تحلیل استنباطی یافته ها از آزمون کلموگروف- اسمیرنوف برای آزمون نرمال بودن توزیع داده ها و آزمون آماری تجزیه و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و تعقیبی بونفرونی و آزمون t مستقل برای آزمون فرضیه های تحقیق استفاده شده است.

۴-۲- تجزیه و تحلیل توصیفی داده ها
جامعه آماری تحقیق حاضر، کلیه دانشجویان تربیت‌بدنی پسر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل بودند که به طور داوطلبانه در این مطالعه شرکت نمودند. پس از برآورد حداکثر اکسیژن مصرفی، ۲۱ نفر از این افراد انتخاب شده و به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. گروه یک (پلاسبو) با ۱۱نفر و گروه دو (ال کارنیتین) با ۱۰ نفر، به ترتیب مصرف دو هفته نشاسته و مکمل ال-کارنیتین را روزانه به میزان ۲ گرم قبل از انجام فعالیت هوازی شدید در دستور کار خود داشتند. قبل از مصرف دو هفته مکمل ال‌-کارنیتین و پلاسبو، بلافاصله قبل و بلافاصله بعد، ۲ ساعت و ۲۴ ساعت پس از فعالیت از آزمودنی‌ها نمونه خونی گرفته شد. ویژگی های فیزیولوژیکی و آنتروپومتریکی آزمودنی ها در جدول ۴-۱ و ۴-۲ ارائه شده است. همچنین متغیرهای اندازه گیری شده در تحقیق شامل کراتین‌کیناز (واحد بین المللی بر لیتر)، مالون‌دی‌آلدئید (میکرومول بر لیتر)، بیلی روبین (میلی گرم بر دسی لیتر) و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی توتال (میکرومول بر لیتر) بودند که در ۵ نوبت اندازه گیری شدند.
جدول۴-۱. ویژگی های آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی آزمودنی های گروه اول(گروه پلاسبو) (۱۱= (n

ویژگی های آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی

۲۲۰/۱
سن(سال)
۱۹/۱۸۰۹/۱
قد (سانتی متر)

۶۴/۷۴۱/۲
وزن (کیلوگرم)

۰۳/۲۳۶/۰
شاخص توده بدن (کیلوگرم برمترمربع)

۰۸/۴۳۰/۱
حداکثر اکسیژن مصرفی(میلی لیترـ کیلوگرم دردقیقه)

جدول۴-۲. ویژگی های آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی آزمودنی های گروه دوم (ال کارنیتین) (۱۰=n )

ویژگی های آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی

۲/۲۲۱/۱
سن(سال)

۱۸۰۲/۲
قد (سانتی متر)

۳/۷۲۵/۲
وزن (کیلوگرم)

۳۷/۲۲۸/۰
شاخص توده بدن (کیلوگرم برمترمربع)

۵۳/۴۳۹/۰
حداکثر اکسیژن مصرفی (میلی لیترـ کیلوگرم دردقیقه)

جدول ۴-۳. نتایج آزمون کلموگروف- اسمیرنف برای بررسی توزیع طبیعی دادهها
متغیرهای وابسته

زمان اندازه گیری
کراتین کیناز
مالون دی آلدئید
بیلی روبین
ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال

z
sig
z
sig
Z
sig
z
sig
دو هفته قبل از فعالیت
ال کارنیتین
۹۱/۰
۳۶/۰
۷۲/۰
۶۷/۰
۰۴/۱
۲۲/۰
۸۷/۰
۴۳/۰

پلاسبو
۱۷/۱
۱۲/۰
۸۷/۰
۴۲/۰
۶۴/۰
۷۹/۰
۸۰/۰
۵۳/۰
بلافاصله قبل از فعالیت
ال کارنیتین
۴۰/۰
۹۹/۰
۶۳/۰
۸۲/۰
۷۴/۰
۶۴/۰
۵۴/۰
۹۲/۰

پلاسبو
۶۱/۰
۸۴/۰
۷۷/۰
۵۹/۰
۷۹/۰
۵۶/۰
۵۹/۰
۸۷/۰
بلافاصله بعد از فعالیت
ال کارنیتین
۸۲/۰
۵۰/۰
۶۴/۰
۸۰/۰
۴۵/۰
۹۸/۰
۳۵/۰
۰۰/۱

پلاسبو
۹۹/۰
۲۸/۰
۵۴/۰
۹۳/۰
۵۳/۰
۹۳/۰
۷۴/۰
۶۳/۰
۲ساعت بعد از فعالیت
ال کارنیتین
۷۱/۰
۶۸/۰
۴۷/۰
۹۸/۰
۸۲/۰
۵۰/۰
۶۸/۰
۷۳/۰

پلاسبو
۶۸/۰
۷۳/۰
۴۷/۰
۹۷/۰
۵۸/۰
۸۷/۰
۹۵/۰
۳۲/۰
۲۴ ساعت بعد از فعالیت
ال کارنیتین
۹۴/۰
۳۳/۰
۵۰/۰
۹۶/۰
۶۴/۰
۸۰/۰
۳۹/۰
۹۹/۰

پلاسبو
۱۴/۱
۱۴/۰
۷۰/۰
۷۰/۰
۵۸/۰
۸۸/۰
۰۱/۱
۲۵/۰

جدول ۴-۳، نشان می دهد با توجه به سطح معنی داری به دست آمده در پیش آزمون و پس آزمون، فرض عدم طبیعی بودن توزیع داده ها درتمامی متغیرها (۵ بار اندازه گیری) در هر دو گروه ال-کارنیتین و پلاسبو رد می شود.
۴-۳- آزمون فرضیههای تحقیق
۴-۳-۱- فرضیه اول
مصرف‌ دو هفته مکمل ال‌-کارنیتین بر ظرفیت آنتی اکسیدانی توتال خون