اسکیزوفرنی | روان گسیختگی یا شیزوفرنی چیست؟ | بیماری

: اسکیزوفرنی، روان پارگی یا شیزوفرنی چیه؟

اسکیزوفرنی، روان پارگی یا شیزوفرنی یه مشکل روانیه که گاه ها قابل تشخیص نیس. از مشخصه های روشن اون میشه پاسخگویی عاطفی ضعیف رو نام برد.

اسکیزوفرنی (شیزوفرنی)  چیه؟

واژه اسکیزوفرنیا بطور وسیع در نظام روان
پزشکی استفاده می شه.
روان پزشکان اونو یه جور جنون (psychosis) می شناسن. به باور اونا فرد اسکیزوفرنیک توانایی
تمیز دادن بین افکار، ایده ها و خیالات قوی خودش و واقعیت (ادراکات مشترک، مجموعه ایده ها
و ارزشای افراد دیگری که در فرهنگ اونو واقعیت می گن) رو نداره. اسکیزوفرنی
به یه اندازه بر زنا و مردها اثر می کنه. این مریضی معمولاً در مردها زودتر و در سنین جوونی بروز می کنه،
اما در خانوما در اواخر بیست سالگی و اوایل سی سالگی ایجاد می شه. کودکان بالای
۵ سال هم ممکنه به اسکیزوفرنی گرفتار شن، اما بروز این مریضی قبل از دوره نوجوونی
بسیار نادره. بعضی به غلط تصور می کنن، افراد گرفتار به اسکیزوفرنی دوشخصیتی هستن و کلا خشن هستن. اگه هر دوی این دیدگاه ها اشتباهه.

اسکیزوفرنی در سراسر جهان دیده می شه. شدت و جدیت علائم و وضعیت طولانی و موندگار اون
معمولاً در بیماران ایجاد از کار افتادگی و ناتوانی می کنه. داروها و بقیه روشای
درمانی واسه اسکیزوفرنی، اگه به طور مرتب و طبق تجویز استفاده شن، می تونه به
کاهش و کنترل علائم پریشون کننده مریضی کمک کنه. اما در بعضی از افراد این دارو و
درمانا کمک چندانی نمی کنه و بعضی وقتا به خاطر مشکلات جانبی این داروها یا بقیه دلایل،
درمان قطع می شه. حتی زمانیکه درمان موثر واقع شه، ایستادگی در مقابل یافته های مریضی -از
دست رفتن فرصتا، ننگ حاصل از مریضی، باقیمونده علائم و مشکلات جانبی داروها- باز
هم واسه مریض مشکل ساز هستش.

علائم
و نشونه های اولیه اسکیزوفرنی چیه؟

  • ایجاد تغییرات پریشون کننده و حتی تکون
    دهنده در رفتار مریض
  • شروع یهویی علائم دیوانگی و جنون (مراحل
    پیشرفته اسکیزوفرنی)
  • انصراف و تنهایی اجتماعی و ترد شدگی
  • رفتار، گفتار و تفکرات غیرعادی

بعضی
از افراد فقط دچار یه مرحله دیوانگی و جنون می شن؛ بقیه درزمان زندگی خود مراحل
مختلفی از اونو تجربه می کنن، اما در فاصله بین این دورانا زندگی عادی دارن. هرچند
افراد گرفتار به اسکیزوفرنی زیاد، یا موندگاری بروز علائم در فرد، معمولاً از عملکردهای
عادی خود ریکاور نمی شه و واسه کنترل علائم نیاز به درمانای دراز مدت، از جمله
دارو داره. افراد گرفتار به اسکیزوفرنی
همیشه احساس ترس، اضطراب و پریشونی می کنن.

تشخیص
اسکیزوفرنی

متخصصین
سلامت مغز شایدً در اول کار از راه موارد زیر، دلایل احتمالی دیگه واسه این علائم
رو رد می کنن:


گذشته کامل پزشکی


معاینات جسمی


آزمایش


بررسی داروها


جلوگیری از بقیه مشکلات فکری (افسردگی
بالینی، مشکل بیپولار، و…)

مشکلات اسکیزوفرنی چیه؟

فرد گرفتار به اسکیزوفرنی ممکنه صداهایی بشنوه یا یا ممکنه فکرکند که افراد دیگه می تونن فکر اونو خونده و یا افکار اونو کنترل کنن. در ادامه به دو آسیب مهم این مریضی می پردازیم:

خیال
و توهمات

توهمات
و خیالا، مشکلات ادراکیه که افراد گرفتار به اسکیزوفرنی معمولاً با اون دست و
پنجه نرم می کنن. صداهایی که فرد می شنوه می تونه وصف فعالیتش باشه، گفتگو با
کسی، اخطار از خطرات نزدیک الوقوع، و مثل این.

پندارهای
الکی

این
پندارها می تونه موضوعات مختلفی داشته باشه. مثلا، مریضایی که از علائم نوع
پارانوئید رنج می برن -که تقریباً یه سوم افراد گرفتار به شیزوفرنی رو تشکیل میدن- معمولاً
تصور می کنن که تحت تعقیب ان یا کسی می خواد اونا رو فریب دهد، اذیتشون کنه، به
اونا سم بده، یا به اونا خیانت کنه. این بیماران ممکنه تصور کنن که خودشون یا
یکی از اعضای خونواده یا نزدیکانشون در مرکز این آزار و اذیت قرار داره. هم اینکه، هذیون
بزرگی و عظمت که در اون مریض تصور می کنه فردی بسیار معروف و مهمه، هم می تونه
در اسکیزوفرنی اتفاق بیفته.

رفتارای
عادی اسکیزوفرنیک

  • اعتیاد به موادمخدر
  • اعتیاد به سیگار
  • تفکرات پریشون
  • شخصیتی بی خیال نسبت به موضوع و بی احساس
  • تغییر رفتارای "نرمال در مقابل غیرنرمال”
    (تغییرات رفتاری که می تونه در نتیجه همسازی داروها ایجاد شه.)

اسکیزوفرنی
و مبادرت به خودکشی

خودکشی
یکی از خطرات جدی در افراد گرفتار به اسکیزوفرنیه. واسه آدمایی که مبادرت به خودکشی
می کنن یا بقیه رو به اون عمل تهدید می کنن، حتماً باید به دنبال مشاورات تخصصی
بود. افراد گرفتار به اسکیزوفرنی نسبت به کل اجتماع به اندازه خیلی بیشتری ارتکاب به
خودکشی می کنن. به طور تقریبی، ۱۰ درصد از افراد اسکیزوفرنی (مخصوصا مردان جوون)
دست به خودکشی میزنن. بدیش اینه، پیش بینی این عمل در این بیماران بسیار سخته.

درمان اسکیزوفرنی

اگه
شما به دکتر خانوادگی تون (GP) مراجعه
کنین، اون ممکنه واسه شما داروهایی رو تجویز کنه و یا به شما یه جور روان درمانی رو
عرضه کنه. ممکنه اگه بخواین شما رو به یه روانپزشک و یا به یه تیم امراض
روانی در محل
(community mental health team) معرفی
کنه تا از شما بررسیای بیشتری بعمل بیارن. بسیاری
از کسائی که از اسکیزوفرنی رنج می برن در همون محل همیشگی خود زندگی می کنن، ولی اگه
عواقب مریضی خیلی سریع و بطور جدی بروز کنن در اون صورت ممکنه لازم باشه به بیمارستان
برید. تحقیقات جدید تاثیر رژیم غذایی بهتر بر کسائی که به داشتن اسکیزوفرنی تشخیص داده شدن رو بررسی کرده. نتیجه بعضی از این تحقیقات بر فواید روغن ماهی که از جمله در ساردین و قرصای تقویتی (supplements) هست، اشاره دارن.

تجویز
دارو واسه بیماران شیزوفرنی

از
داروهای آرامبخش امراض روانی (antipsychotics) که همین طور از اونا به عنوان آرامش بخش (trasnquillisers) و یا قرص اعصاب (neuroleptics) نام می برن معمولا واسه کنترل مشکلات مثبت
این مریضی استفاده می شه. این داروها ممکنه مشکلات جانبی بد داشته باشن،
مخصوصا اگه به مقدار زیاد استفاده شن و یا باعث آرامش فرد شن به اون حد که واسه اون
مشکل شه تا از اثرات مثبت گفتار درمانی استفاده کنه. مشکلات جانبی این داروها شامل:
مشکلات مربوط به اعصاب ماهیچه (مانند لرزش دستان، سفت شدن ماهیچه ها) و اثرات آنتی ماسکرینیک (antimuscarinic effects) تیرگی بینایی، بالا رفتن ضربان
قلب، یبوست و سرگیجگیه.

داروهای
قدیمی تر آرامبخش امراض روانی مانند کلروپرومازین (chlorpromazine) که اسم تجاری اون لارگاتیل (Largactil) است و هیلوپریدال (haloperidol) که اسامی تجاری اون سره نیس (Serennace) و هالدول (Haldol) است با عواقب جانبی شدید و دراز مدت همراه
هستن، مانند آسیب دائمی به سیستم مرکزی اعصاب (که به اون تارداو دیسکینزیا می گن ( (tardive dyskinesia).قوانین جدید درباره به کار گیری
این داروها نشون دهنده اینه که مریض باید در پائین ترین حد ممکن ازاین داروها استفاده
کنه. هر وقت که ممکنه اینجور آدمایی باید از داروهای جدیدتر آرامبخش "غیرعادی"
مانند ریسپردون (risperidone)،
اولان زاپین(olanzapine)،
کوه تیاپین(quetiapine)،
امی سلپراید
(amisulpiride)و زوته پین (zotepine) استفاده
کنن. این داروها با هدف تخفیف مشکلات مربوط به اعصاب ماهیچه جفت و جور شدن. نه فقط این
داروها مطمئن تر هستن بلکه عواقب منفی مریضی رو هم کم می کنن. این داروها ممکن
است بشکل قرص، شربت و یا مایه قابل تزریق عرضه شن و اندازه به کار گیری اونا روزانه،
هفتگی، هر دو هفته یه بار و یا ماهانه باشه.

این
داروها نمی تونن بطور کامل از بروز مریضی جلوگیری کنن ولی دلایلی در دسته که
نشون میده اونا در کم کردن شدت و فواصل بروز مریضی موثر هستن. به کار گیری اندازه
کم این داروها ممکنه بهترین روش واسه کنترل مشکلات مریضی و تخفیف مشکلات جانبی خود
داروها باشه. اگه شما از این داروها استفاده می کنین اندازه مصرف اونا باید بطور منظم
مرور شه تا مصرف اونا به کمترین حد ممکن ممکن برسه.

افراد
بطور متفاوت به این داروها عکس العمل نشون میدن و ممکنه مقداری آزمایش لازم
باشه تا بهترین نوع دارو واسه یه فرد تشخیص داده شه. واسه
خیلی از آدما به کار گیری این داروها در کاهش مشکلات مریضی بسیار موثره ولی بعضی
از بیماران اصلا اونو به درد بخور پیدا نمیکنن. بعضی از آدما به دلیل مشکلات جانبی این داروها
از استفاده اونا احتراز می کنن و بعضی احساس می کنن به اونا اصلا احتیاجی ندارن.

گفتار
درمانی واسه بهتر شدن اسکیزوفرنی

روشای
گفتاردرمانی مانند روانکاوی، مشاوره و درمان رفتار دماغی (cognitive behaviour therapy- CBT) می تونن به فرد اسکیزوفرنیک
کمک کنن تا با مریضی خود کنار بیاد. این روش ها با تشخیص مسائل مریض، بررسی عواقب
این مسائل، ساخت روشای مناسب واسه کنار اومدن با این مسائل و مانع شدن از وقوع شرایط
بحرانی، به فرد اسکیزوفرنیک کمک می کنن. این روشای درمانی به فرد کمک می کنن تا
به اهمیت بررسی مشکلات مریضی خود پی برده و بتونه بر اونا فائق آید.

منبع :

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *