اسید چرب | تغذیه سالم

لیپو پروتئینا

لیپیدهای قطبی با پروتئینای خاصی ترکیب شده و لیپید پروتئینا رو میسازن. مانند لیپو پروتئینهای پلاسمای خون که نقش حامل مواد جور واجور رو دارن. بعضی لیپیو پروتئینها دارای لیپیدهای خنثی مانند گلیسرول و آسترهای اون هستن. این ترکیبات وسیله انتقال چربیا از روده کوچیک به کبد به بافت چربی و دیگه بافتها هستن. طبقه بندی لیپو پروتئینا بر مبنای وزن مخصوص اونا انجام میشه.

پروستا گلاندینا

این ترکیبات که واسه اولین بار در مایع منی و غده پروستات یافت شدن، از یه اسید چرب غیر اشباعی ۲۰ کربنه به نام اسید آراشیدونیک جدا شدن. این ترکیبات شکلای جور واجور مختلفی دارن که تا الان متجاوز از ۱۴ نوع پروستاگلاندین در مایع منی آدم و تعداد دیگری در بقیه بافتها یافت شده. پروستاگلاندینهای گروه E ، گروه F و گروه A و B نمونه این ترکیبات هستن. پروستاگلاندینها دارای اثرات فیزیولوژیک مختلفی مانند کاهش فشار خون ، تنظیم عبور یونهای جور واجور از غشای سیناپسای عصبی و خنثی کردن اثر بعضی هورمونا هستن.

میسلا

لیپیدهای قطبی مانند اسیدهای چرب ساده و صابونها در محلولهای آبگون پخش شده و میسلها رو بوجود میارن که در اونا انتهای هیدروکربنی چون آبگریزند (هیدروفوب) از محلول آبگون رانده شده و ایجاد یه فاز آبگریز داخلی می کنه و در نتیجه انتهای آب دوست (هیدروفیل) اونا به طرف خارج گرایش پیدا میکنه. تری آسیل گلیسرولها و کلسترول خود به خود تشکیل میسل نداده ولی در ساختمون مسیلی وارد شده و میسلهای مخلوط رو میسازن. میسلا ممکنه تک لایه یا دو لایه باشن.

 

اسیدهای چرب به صورت آزاد به مقدار ناچیزی در سلولا و بافتا دیده می شن.

اسید چرب

این ترکیبات که غنی از اکسیژن و کربن و هیدروژن هستن یه تیکه از واحد ساختمانی بیشتر لیپیدها مانند چربیای خنثی ، فسفوگلیسریدها ، گلیکولیپیدها و استرهای کلسترول رو تشکیل میدن.

دیدکلی

چربیا یا لیپیدها ترکیبات آلی غیر محلول در آب هستن که میشه اونا رو بوسیله حلالای غیر قطبی مثل کلروفرم ، اتر و بنزن از سلولا استخراج کرد. لیپیدها استرهای یک یا چند اسید با الکلا هستن. بعضی از لیپیدها در ساختمون دیواره و غشای سلولی شرکت داشته و یه سریای دیگه ماده ذخیره ای انرژی زا رو در داخل سلول تشکیل میدن. اسیدهای چرب به صورت آزاد به مقدار ناچیزی در بافتا دیده می شن.

 

ساختمون اسیدهای چرب

تا الان بیشتر از هفتاد اسید چرب از نسوج جورواجور جدا کردن که همه دارای زنجیره هیدروکربنی طولانی با یه عامل کربوکسیل انتهایی هستن. بعضی از اونا اشباع شده و بعضی دارای یه ، دو یا سه پیوند دوگانه هستن و گروهی در زنجیر خود دارای شاخه های جانبی هم هستن. تعداد کربنا در اسیدهای چرب به استثنای چند مورد ، همیشه زوجه و شاید دلیل زوج بودن آسون تر بودن سنتز اونا در پیش جاندارانه. فرمول کلی اسیدهای چرب CH3-(CH2)n-COOHه که n از صفر تا ۳۰ الی ۴۰ تغییر می کنه.

خواص اسیدهای چرب

اسیدهای چرب غیر اشباع دارای نقطه ذوب پایین تری نسبت به اسیدهای چرب اشباع هستن و هر چی تعداد کربن اسید چرب بیشتر شه، نقطه ذوب بالاتر میره. پیوند دوگانه در اسیدهای غیر اشباع بیشتر بین کربن ۹ و ۱۰ بوده و این پیوند دوگانه تقریبا در همه اسیدهای چرب غیر اشباع طبیعی در وضعیت ایزومر هندسی سیس (Cis) است. اسیدهای چرب با زنجیر طویل در آب غیر محلول هستن. ولی در قلیایی محلول ان و تشکیل صابون سدیم یا صابون پتاسیم میدن. اسیدهای چرب غیر اشباع به سهولت اکسید می شن. تند شدن چربیا بر اثر اکسید شدن و ایجاد عوامل اسیدی و آلدئیدی در چربیا هستش.

ساختمون و خواص شکلای جور واجور چربیا

چربیای خنثی (آسیل گلیسرولا)

ترکیب اسید چرب و گلیسرول رو آسیل گلیسرول یا گلیسرید می گن. گلیسرول الکلیه که بیشتر از بقیه الکلا در ساختمون لیپیدها دیده می شه و دارای ۲ عامل الکلی نوع اول و یه عامل الکلی نوع دومه. برحسب اون که یه ، دو یا سه اسید چرب با عوامل الکلی گلیسرول ترکیب شده باشه، به ترتیب مونو ، دی و تری آسیل گلیسرول بدست میاد. نقطه ذوب چربیا خنثی بستگی به نقطه ذوب اسید چرب ترکیبی اونا داره. تری آسیلا در آب تقریبا نامحلول بوده و تشکیل میسلای کامل نمی دن. در حالی که دی آسیل گلیسرولا که تا حدودی قابل یونیزه شدن هستن، به سهولت تشکیل میسل میدن.

فسفو گلیسریدها

این لیپیدها که به نام گلیسرول فسفاتید هم موسومند، بیشتر در غشاهای سلولی وجود دارن و فقط به مقدار خیلی جزئی در چربیهای ذخیره ای یافت می شن. الکل این لیپیدها گلیسروله که یکی از عوامل الکلی نوع اول اون به وسیله اسید فسفریک استریفیه شده. تموم فسفر گلیسریدها دارای یه انتهای قطبی و دو انتهای طویل غیر قطبی هستن و به خاطر این اونا رو لیپیدهای قطبی یا آمفی پاتیک می گن.

پلاسمالوژنا

یه گروه فرعی از فسفر گلیسریدها هستن که در اونا به جای یه مولکول اسید چرب یه آلدئید چرب قرار گرفته. این ترکیبات در غشای سلولهای عضلانی و عصبی فراوانند.

اسفنگو لیپیدها

اینا در غشای سلولای گیاهی و سلولهای حیوونی و در بافتهای عصبی و مغز به مقدار فراوون وجود دارن. این ترکیبات در اثر هیدرولیز ایجاد یه مولکول اسید چرب و یه مولکول الکل آمینه غیر اشباع به نام اسفنگوزین می کنن. در اسفنگو لیپیدها گلیسرول موجود نیس. ترکیب اسفنگوزین و اسید چرب رو سرامید می گن. اسفنگو میلین ترکیب سرامید با فسفو کلینه که فراوون ترین اسفنگو لیپیدهاه.

گلیکو لیپیدها

این ترکیبات دارای یه انتهای قطبی هیدروفیل (آبدوست) قندی هستن. بعضی شامل اسفنگوزین و یه سریای دیگه شامل گلیسرول هستن. قندهای اون شامل D- گلوکز و D- گالاکتوزه. گانگلیوزیدها ترکیبات دیگری از دسته گلیکو لیپیدها هستن. این ترکیبات عبارتند از گلیکو اسفنگو لیپیدهایی که دارای انتهای قطبی تشکیل شده از قندهای مرکب مثل اوزامین و اسید سیالیک هستن. این ترکیبات در غشای سلولی مخصوصا در سلولای عصبی زیاد دیده می شن.

سربروزیدها

این ترکیبات رو میشه در گروه گلیکو لیپیدها و یا اسفنگو لیپیدها طبقه بندی کرد. چون دارای قند و اسفنگوزین هستن. این دسته از لیپید بیشتر در غشای سلولای عصبی مخصوصا در غلاف میلین و هم اینکه در گویچهای قرمز خون ، گویچهای سفید خون و اسپرم دیده می شن.

موما

موما از نظر ساختمانی و خواص ، مثل آسیل گلیسرولا هستن. ولی الکلاشون دارای زنجیره کربنی طویل هستن که تنها شامل یه عامل الکل هستن. این ترکیبات در غشای محافظ پوست ، پر و جدار برگها و بعضی میوه ها و پوسته خارجی بیشتر حشرات دیده می شن.

لیپیدهایی که صابونی نمی شن

لیپیدهایی که تا الان مورد بحث قرار گرفتن قابل صابونی شدن بوده یعنی با قلیاییا و در اثر گرما ایجاد صابون می کنن. در سلولا مقدار کمتری از نوع دیگه چربیا وجود دارن که غیر قابل صابون شدن هستن. دو گروه اصلی از این لیپیدها یکی استروئیدها و دیگری ترپنا

هستن.

.

منبع :

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *